'Wake Up Dead Man': Rian Johnson’dan inanç ve ahlak üzerine gotik bir polisiye

2022 yapımı 'Glass Onion’ın devamı niteliğindeki 'Wake Up Dead Man: A Knives Out Mystery', teknoloji milyarderlerini hicveden yaz atmosferini bir kenara bırakıp, bu kez inanç, ahlak ve kör bağlılık üzerine gotik bir kış hikâyesi anlatıyor.

REKLAM

REKLAM

Hikâye, dövüşçü kimliğini geride bırakıp rahip olan Jud Duplenticy (Josh O’Connor) etrafında dönüyor. Artık dünyayı dövüşerek değil, 'iyileştirerek' değiştirmek istiyor. New York eyaletinin kuzeyinde yer alan Chimney Rock kasabasına gönderiliyor ve burada, kendini “Monsenyör Jefferson Wicks” (Josh Brolin) olarak tanıtan bir din adamının yönettiği Our Lady of Perpetual Fortitude adlı kilisede görevlendiriliyor.

Dizideki rahip Jud daha çok Yeni Ahit’in merhametini temsil ederken, Monsenyör Wicks karakteri öfke dolu vaazlarıyla nefret saçan, 'tespihinin birkaç tanesi eksik' bir figür olarak resmediliyor. Jud, bu karanlık figürün cemaat üzerindeki etkisinden rahatsız olur ve onu “kanser gibi kesip atarak” kiliseyi kurtaracağına yemin eder. Derken, Monsenyör Kutsal cuma ayini sırasında aniden ölünce, herkesin gözü genç rahibe çevrilir.

Bu gizemi çözmek ise centilmen dedektif Benoit Blanc’a düşer. Daniel Craig’in, Güneyli bir Columbo edasıyla canlandırdığı Blanc, akıllı bir adamdır ve kilisenin eksantrik cemaatinden hangisinin bu korkunç cinayeti işleyebileceğini bulmak zorundadır.

Şüpheliler arasında; boşanmış ve öfkeli bir doktor (Jeremy Renner), MAGA destekçisi bir influencer yetiştiren bir avukat (Kerry Washington), Wicks’in sağ kolu olan dindar kadın (Glenn Close), bahçıvan (Thomas Haden Church), başarısız bir bilimkurgu yazarı (Andrew Scott) ve gizemli bir sinir rahatsızlığı bulunan bir çellist (Cailee Spaeny) vardır. Yoksa tüm bunların ardında, kendi karanlığıyla savaşan Rahip Jud mu vardır?

Üç 'Knives Out' yapımında da Rian Johnson, polisiye türünün kalıplarıyla zekice oynamayı sürdürdürmeyi başardı. Wake Up Dead Man’de de Agatha Christie’nin Roger Ackroyd Cinayeti, Edgar Allan Poe’nun Rue Morgue’daki Cinayetleri ve John Dickson Carr’ın The Hollow Man eserlerinden açıkça ilham alıyor. Bu referanslar, filmin hem atmosferine hem de “kilitli oda gizemi”ne duyduğu saygıya işaret ediyor. Johnson ayrıca Trump dönemi Amerika’sına ince göndermeler yapmayı da ihmal etmiyor: despot Monsenyör’ün nefret dolu vaazları, kişisel kültlerin alegorisi hâline gelen cemaati ve DOGE’a yapılan küçük bir taşlama bunlardan sadece birkaçı.

Ancak yönetmen bu kez, 'Glass Onion’da yer yer fazlaca öne çıkan toplumsal hiciv dozunu dikkatli biçimde dengeliyor. 'Wake Up Dead Man' esasen sürükleyici bir polisiye; zekice yazılmış bir senaryo, karanlık mizah ve güçlü bir merkez ikiliyle ilerliyor.

Benoit Blanc’ın her filmde bir “vicdan ortağı” olurdu: Knives Out’ta Ana de Armas, Glass Onion’da Janelle Monáe. Bu kez, Josh O’Connor’la yakaladığı uyum belki de en iyisi. O’Connor, hem inançla kurtuluş arayan genç bir rahibi (“genç, saf ve İsa dolu” sözleriyle tanımlıyor kendini) hem de kendi iç karanlığıyla savaşan bir adamı inandırıcı biçimde canlandırıyor. Onunla Blanc arasındaki dostluk dinamiği, hem hikâyeyi derinleştiriyor hem de türün sınırlarını genişletiyor.

Filmin birkaç zayıf noktası da yok değil. Özellikle geniş kadronun zaman zaman yeterince kullanılmadığı hissediliyor — örneğin Mila Kunis’in canlandırdığı polis şefi karakteri neredeyse fark edilmeden geçiyor. Ancak Johnson, finalde hem şaşırtıcı hem duygusal bir çözüm sunarak filmi başarıyla sonlandırıyor. Son sahne, affetmeye dayalı bir inancın, kendi içindeki yozlaşmaya rağmen hâlâ yaşayıp yaşamadığını sorguluyor.

Ve tabii, Johnson yine mükemmel bir final seçimi yapıyor: Tom Waits’in “Come On Up To The House” şarkısı. Şarkı hem filmin dini göndermelerini mizahla dengeliyor hem de hikâyenin ruhunu mükemmel özetliyor.

Bu üçüncü Knives Out yapımıyla birlikte Johnson ve Craig, türün en zekice yazılmış üçlemelerinden birini ortaya koymuş görünüyor. Dileğimiz, bu yaratıcı ortaklığın üç gizemli dosya daha açması.