Antik Pompeii’nin banyo kültürüne dair yeni sırlar gün yüzüne çıktı. Araştırmacılar, lavların altında yaptıkları incelemelerde, Roma İmparatorluğu’ndan binlerce yıl öncesine uzanan döneme ait maden birikintileri keşfetti.
Antik Pompeii’deki banyo kültürünün, sanıldığı kadar hijyenik olmadığı ortaya çıktı.
M.S. 79’da Vezüv Yanardağı’nın patlamasıyla lavların altında kalan şehirde yapılan yeni bir araştırma, ortak kullanımdaki banyolarda suyun düzenli olarak değiştirilmediğini gösteriyor.
Almanya’daki Mainz Üniversitesi’nden bilim insanlarının yürüttüğü çalışmaya göre, kentin banyo alışkanlıkları Roma döneminden çok daha önce, Yunan ve Samnit kültürlerinden etkilenmişti.
Kül tabakası altında korunan kalıntılarda keşfedilen kalsiyum karbonat birikintileri, suyun bileşimini ve insan kaynaklı kirliliğin varlığını ortaya koyarak Pompeii’deki “temizlik ritüellerinin” aslında düşündüğümüz kadar temiz olmadığını gözler önüne seriyor.
Su çalışmaları
Araştırma ekibi, jeokimyasal analizler sayesinde Pompeii’nin su sisteminin tarihsel gelişimini adım adım yeniden oluşturmayı başardı.
Elde edilen veriler, kentin Roma egemenliğinden önce sırasıyla Yunan ve Samnit kültürlerinden etkilendiğini gösteriyor. Samnitler, British Museum’a göre İtalya’da Romalılara karşı en güçlü direnişi sergileyen savaşçı bir dağ halkı olarak biliniyor.
Bilim insanları, Samnit dönemine ait kuyuların, antik hamamların ve Roma döneminde inşa edilen su kemerlerinin Pompeii’yi yok eden lavlar sayesinde olağanüstü biçimde korunduğunu belirtiyor. Bu durum, antik kentin su altyapısının binlerce yıl sonra bile incelenebilir hale gelmesini sağladı.
Mainz Üniversitesi Tektonofizik ve Yapısal Jeoloji Profesörü Cees Passchier, hamamlarla ilgili bulguların yer aldığı Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde yayımlanan araştırmanın yazarlarından biri.
Passchier, antik hamamlarda kullanılan suyun sanıldığı kadar temiz olmadığını belirterek, “Hamamların ilk dönemlerindeki su muhtemelen pek hijyenik değildi. Su, bir su kaldırma mekanizmasıyla taşınıyordu. Büyük olasılıkla, bir tür döner çarkın içinde çalışan bir köle, su kovalarını yukarı çekip hamamlara taşıyordu,” dedi.
Profesöre göre asıl yenilik, M.Ö. 27 ile M.S. 14 yılları arasındaki zengin Augustus döneminde geldi. Bu dönemde her şehir kendi su kemerine sahip olmak istiyordu ve bu da “toplu yıkanmayı bir lüks olmaktan çıkarıp kamusal bir nimet haline getirdi.”
Passchier, “İnsanlar uzun mesafeli su kemerlerini inşa edecek ne güce ne de bilgiye sahipti. Yunanlılar daha büyük su kemerleri yapmaya başlamıştı, ancak şehirleri besleyen devasa sistemleri kurmayı başaran, organizasyon yetenekleriyle Romalılar oldu,” diye ekledi.
Ancak Pompeii için işler Roma medeniyetinin zirvesine ulaşmadan önce sona erdi. “Pompeii’nin Merkez Hamamları, Vezüv patladığında hâlâ inşaat halindeydi ve hiçbir zaman kullanılmadı. Kentte çok sayıda hamam vardı ve her biri giderek büyüyordu, ancak Pompeii ne yazık ki Roma İmparatorluğu’nun ihtişamlı dönemine tanıklık edemeden yok oldu,” dedi Passchier.