13 Şubat 1967’de İspanya Ulusal Kütüphanesi, Leonardo da Vinci’nin Madrid I ve II kodekslerinin bulunduğunu açıkladı. Yüzlerce sayfalık ve yüzyıldan fazla yanlış sınıflandırılan bu elyazmaları bugün dijitalleştirilmiş durumda ve halka açık.
Her 13 Şubat’ta, Leonardo da Vinci üzerine yapılan çalışmalar açısından 20. yüzyılın en önemli keşiflerinden biri hatırlanıyor: 1967’de yapılan resmi açıklamayla, İspanya Millî Kütüphanesi’nin Rönesans sanatçısı ve mühendisine ait, bir asırdan uzun süre fark edilmeden kalmış iki özgün elyazmasını koleksiyonunda bulundurduğunun ortaya çıkması.
REKLAM
REKLAM
Madrid Kodeksleri I ve II (kaynak İspanyolca) olarak bilinen, Mss. 8937 ve Mss. 8936 numaralarıyla kaydedilen bu ciltler, Leonardo’nun 15. yüzyılın sonları ile 16. yüzyılın başları arasında kaleme aldığı bilimsel not defterleri bütününün bir parçasını oluşturuyor.
Bu elyazmalarının yeniden gün yüzüne çıkışı, kurumun elyazması envanterlerini gözden geçiren ABD’li araştırmacı Jules Piccus’un, doğru biçimde atfedilmemiş bazı ciltlerin önemini fark etmesiyle mümkün oldu.
İspanya Millî Kütüphanesi’nin resmi bilgilerine göre, kodeksler yüzlerce sayfa statik, uygulamalı mekanik, dişli sistemleri, hidrolik makineler, geometri ve tahkimat çalışmaları üzerine notlar ve çizimler içeriyor.
Tablolarının aksine bu elyazmaları, Leonardo’nun zihinsel süreçlerini görmemizi sağlıyor: hesaplamalar, şemalar, hipotezler ve düzeltmeler, onun deneysel çalışma yöntemini ortaya koyuyor.
Başlıca 1490’lı yıllara tarihlenen Madrid Kodeksi I, Leonardo’nun mekanik üzerine kaleme aldığı en önemli incelemelerden biri kabul ediliyor; hareket iletimi ve mekanizmaların işleyişi üzerine ayrıntılı çalışmalar içeriyor.
Tarihlenmesi biraz daha geç olan Madrid Kodeksi II ise, sivil ve askerî mühendislikle ilgili araştırmaları, ayrıca topografya çalışmaları ve hidrolik projeleri bir araya getiriyor.
Elyazmaları 16. yüzyılda, sanatçının ölümünün ardından Leonardo’ya ait çeşitli belgeleri toplayan heykeltıraş Pompeo Leoni aracılığıyla İspanya’ya geldi. Ardından kraliyet koleksiyonuna dahil edildi ve daha sonra Millî Kütüphane’ye devredildi. Kurum içindeki çeşitli yeniden düzenlemeler ve kataloglama hataları nedeniyle, depolarda yüz yılı aşkın süre kaybolmuş halde kaldılar.
İspanya Millî Kütüphanesi, Madrid Kodeksleri’nin kendi belge mirası içinde istisnai eserler olduğunu vurguluyor; zira bunlar, Leonardo da Vinci’nin bilimsel yazılarından oluşan bilinen külliyatı önemli ölçüde genişletiyor. 1967’de keşfin duyurulması, uluslararası yankı uyandırdı ve o tarihe dek gün yüzüne çıkmamış malzeme sağlayarak Leonardo çalışmalarının çehresini değiştirdi.
2012’de (kaynak İspanyolca) kurum, kodekslerin etkileşimli bir sürümünü kamuya açan bir dijitalleştirme projesi başlattı. Bu girişim bugün elyazmalarına dünya çapında erişimi kolaylaştırıyor ve İspanya’da korunan en önemli Rönesans belge topluluklarından birinin hamisi olarak Millî Kütüphane’nin rolünü güçlendiriyor.
Yeniden keşfedilmelerinden yarım yüzyıldan fazla zaman sonra Madrid Kodeksleri I ve II, dahinin arkasında, dünyayı nasıl işlediğini anlamak için gözlem yapan, deneyen ve anlamaya çalışırken hayal kuran bir insan olduğunu bize hatırlatmaya devam ediyor.