Yasa insan hakları ihlalleri, savaş suçları, cinayet, uyuşturucu kaçakçılığı ve yolsuzluk suçlarından hüküm giyenleri kapsamıyor.
Venezuela’da geçici Devlet Başkanı Delcy Rodriguez, son 27 yılda siyasi gerekçelerle hedef alındığı belirtilen yüzlerce siyasetçi, aktivist ve avukatın serbest bırakılmasının önünü açabilecek genel af yasasını imzaladı.
REKLAM
REKLAM
Yeni yasa, hükümetin tutukluları serbest bırakması için zorunlu bir adım olmasa da Caracas yönetiminin yıllardır “ülkede siyasi tutuklu yok” yönündeki resmi tutumundan geri adım olarak değerlendiriliyor.
Bu gelişme, geçen ay başkentte düzenlenen ve Nicolas Maduro’nun kaçırılmasıyla sonuçlanan ABD askeri operasyonunun ardından gelen son politika değişikliği oldu.
Rodríguez, imza töreninde yaptığı açıklamada, yasanın “Venezuela’da siyasetin önünü açacak ve bir miktar hoşgörüsüzlüğün geride bırakılmasını sağlayacak” bir adım olduğunu söyledi.
Tahliyelerde yavaş ilerleme eleştirisi
Maduro’nun 3 Ocak’ta yakalanmasının ardından hükümet, çok sayıda tutuklunun serbest bırakılacağını duyurmuştu. Ancak haftalardır cezaevi önlerinde bekleyen aileler, verilen sözlerin tam anlamıyla yerine getirilmediğini savunuyor.
İnsan hakları örgütleri de tahliyelerin yavaş ilerlediğini ve serbest bırakılanların sıkı ve sınırlayıcı koşullara tabi tutulduğunu belirtiyor. Caracas’taki bazı cezaevlerinin önünde toplanan aileler, perşembe gecesi beklenen toplu tahliyelerin gerçekleşmemesi üzerine çadırlara geri döndü.
Venezuela’daki Mahpus Hakları Örgütü Foro Penal’e göre, 8 Ocak’tan bu yana 448 kişi serbest bırakıldı. Ancak siyasi gerekçelerle tutuklu bulunan 600’den fazla kişi hâlâ cezaevinde.
Af yasasının kapsamı ve tartışmalar
Af yasası, 1999’dan bu yana siyasi çatışmaların yaşandığı belirli dönemlerde işlenen suçlara 'genel ve tam af' getirmeyi amaçlıyor. Buna, 2024 başkanlık seçimleri sonrasında yaşanan ve geniş kesimlerce şaibeli olarak nitelendirilen süreçteki “siyasi saikli şiddet eylemleri” de dahil. Seçim sonrası protestolarda 2 binden fazla kişi, aralarında çocukların da bulunduğu çok sayıda kişi gözaltına alınmıştı.
Meclisteki görüşmeler, yurt dışına çıkarak tutuklanmaktan kaçınan kişilerin aftan yararlanıp yararlanamayacağı konusundaki anlaşmazlık nedeniyle geçen hafta askıya alınmıştı. İktidar partisi içinde de muhaliflere af sağlanmasına yönelik direnç olduğu ortaya çıkmıştı.
Sonunda milletvekilleri, yurt dışındaki kişilerin bizzat ülkeye dönmeden, avukatları aracılığıyla af başvurusunda bulunabilmesine imkân tanıyan bir formülde uzlaştı. Başvuru yapıldıktan sonra ilgili kişi, mahkeme süreci için ülkeye döndüğünde tutuklanmaya karşı yasal koruma elde edecek.
Muhalefet milletvekili Nora Bracho, düzenlemeyi “mükemmel değil ama Venezuela’nın uzlaşması için önemli bir adım” sözleriyle savundu.
Ancak yasa; insan hakları ihlalleri, savaş suçları, cinayet, uyuşturucu kaçakçılığı ve yolsuzluk suçlarından hüküm giyenleri kapsamıyor. Ayrıca, yabancı devletler, şirketler veya kişilerle birlikte Venezuela’ya karşı silahlı ya da zorlayıcı eylemleri teşvik ettiği iddia edilenler de af dışında bırakılıyor. Analistler, bu maddenin özellikle ABD’nin Venezuela politikasını destekleyen bazı muhalif isimleri kapsam dışı bırakabileceğine dikkat çekiyor.
İnsan hakları örgütleri ve muhalefet uzun süredir genel af çağrısı yapıyordu. Ancak son düzenleme, kapsamı ve uygulanma biçimi konusunda temkinli bir iyimserlikle karşılandı.