Çağdaş klasik müziğin en önemli isimlerinden György Kurtag, 100. doğum yılı dolayısıyla ülkesinde ve tüm dünyada düzenlenen etkinliklerle anılıyor.
Macar besteci György Kurtag’ın yaşamı, dönemi ve elbette müziği, doğduğu ülke Macaristan genelinde çeşitli etkinliklerle kutlanıyor. Başkent Budapeşte bu kutlamaların merkezinde yer alıyor.
REKLAM
REKLAM
Etkinlikler, Perşembe günü Palace of Arts’ta (MÜPA) gösterilen bir belgeselle başladı.
Denes Nagy’nin yönettiği Kurtag Fragments, yaratım sürecinin acısını, şüpheleri, yaşlılıktaki yalnızlığı, kederi ve bestecinin kişisel ve mesleki mücadelesini yansıtıyor.
“Bence bu sabır ve kararlılık gerektiren bir süreçti; saatlerce onun yanında olup asla yılmamak gerekiyordu. Alçakgönüllü bir şekilde ama yaptığımız şeyin ciddiyetinin farkında olarak çalıştık ve o da buna çok açıktı,” diyen Nagy, “Gerçekten azmimizi takdir etti. Dört yıl boyunca çekim yaptık, onunla birçok gün geçirdik. Sonuçta iki saatlik bir film ortaya çıkarmak için 300 saatlik ham görüntü çektik,” sözleriyle MÜPA’daki prömiyer öncesinde konuştu.
İzlandalı piyanist Vikingur Olafsson – The New York Times tarafından “İzlanda’nın Glenn Gould’u” olarak tanımlanan sanatçı – György Kurtag ile karşılaşmanın, geçmiş bir dönemin bestecisi Robert Schumann ile karşılaşmak kadar önemli olduğunu söylüyor.
“Kendinizin içindeki sessiz alana girin ve her şeyi bırakın. Sadece dinlemeye başlamanız gerekiyor. Onun müziği, çok az sesle o kadar çok şey anlatıyor ki,” diyen Olafsson, “Benim için bu, müziğin özü, hayatın özü. Diğer her şeyden çok farklı. Bu yüzden eğer biri Kurtag’ın müziğini tanımıyorsa, Spotify ya da başka bir platformdan açıp dinlesin. Pişman olmayacaktır,” ifadelerini kullandı.
Olafsson, György Kurtag ile 2022 yılında tanıştı ve onu, vefat eden eşi Marta’nın piyanosunu çalmak üzere Budapeşte Müzik Merkezi’ne davet etti. Bu buluşma, İzlandalı sanatçı için de ilham verici bir anı oldu.
“Kurtag bana Marta’nın kayıtlarımı dinlediğini söyledi. Bu benim için çok duygusal bir andı. Bartók, İzlanda halk ezgileri, Bach, Mozart, Haydn… her türden müzik çaldım. İzlanda ve Macar müziği arasında daima güzel bir bağ olduğunu düşündüm. Nedir bilmiyorum ama belki dillerimizin ritmi benzerdir, her ne kadar dillerin kendisi tamamen farklı olsa da,” dedi.
Alman yıldız bariton Benjamin Appl, Euronews’e yaptığı açıklamada György Kurtag gibi bir besteciyle aynı dönemde yaşamayı “özel bir armağan” olarak nitelendirdi.
Appl, “Bu sadece müzik değil, aynı zamanda insanlığın deneyimi. Az konuşmanın ama çok düşüncenin, çok duygunun yer aldığı bir etkileşim bu. İnsan ancak bu şekilde başka hiçbir şekilde ulaşamayacağı bir derinliğe dalabiliyor,” dedi.
“Kurtag ile paylaştığım anlar benim için çok özel, çünkü onun kadar derin bir içgörüye sahip, bu kadar arayış içinde ve bu kadar öz eleştirel başka birini tanımıyorum. Günümüzde kimsenin içe dönüp sessizce düşünmek için geri çekilmediği, herkesin öne çıkmaya çalıştığı bir çağda bu çok kıymetli ve büyük bir armağan,” diye ekledi.
“Kurtag’ın şarkıları dinleyici için oldukça sıra dışı. Çok bağırmanız, bazen çok kötü, çok alçak ya da çok tiz söylemeniz gerekiyor… Bu durumun sesi bozacağını düşünebilirsiniz. Ama ilginçtir ki, Kurtag’dan sonra Schubert, Schumann ya da diğer bestecilere döndüğümde onları daha rahat söylüyorum. Sesim daha esnek, daha doğal çalışıyor. Bunun neden böyle olduğunu hâlâ tam olarak çözemedim,” ifadelerini kullandı.