Bilim insanlarına göre insanların çoğunlukla sağlak olmasının nedeni, milyonlarca yıl önce insan atalarının iki ayak üzerinde yürümeye başlaması ve beyinlerinin büyümesiyle bağlantılı.
İnsanların yaklaşık yüzde 90’ı baskın olarak sağ elini kullanıyor. Bilim insanlarına göre bunun nedeni yalnızca genetik değil, milyonlarca yıl önce insan atalarının iki ayak üzerinde yürümeye başlaması ve beyinlerinin büyümesiyle bağlantılı.
REKLAM
REKLAM
Oxford ve Reading üniversitelerinden araştırmacılar tarafından yürütülen yeni çalışma, bu özelliğin kökeninin eski hominin türlerine kadar uzandığını ortaya koydu. Bulgulara göre yalnızca modern insan türü Homo sapiens değil, Neandertaller de büyük ölçüde sağ elini kullanıyordu.
Hakemli bilimsel dergi PLOS Biology'de yayımlanan yeni çalışmada araştırmacılar, bu tercihin ne zaman ve neden ortaya çıktığını anlamak için 41 farklı maymun ve primat türünden 2 binden fazla bireyin verilerini analiz etti.
Araştırmanın yazarlarından evrimsel antropolog Thomas Püschel, “Bu çalışma, insanlarda el tercihiyle ilgili temel hipotezleri ilk kez tek bir çerçevede test etti” dedi. Püschel’e göre farklı primat türlerini karşılaştırmak, hangi özelliklerin kadim ve ortak olduğunu, hangilerinin insanlara özgü olduğunu anlamayı sağlıyor.
İnsanlar diğer primatlardan ayrışıyor
Araştırmacılar, türlerin bir eli diğerine göre ne kadar tercih ettiğini ve bu tercihin ne kadar güçlü olduğunu inceleyen evrimsel modeller kullandı.
Sonuçlara göre çoğu primat türünde belirgin bir sağ ya da sol el eğilimi görülmedi. Ancak insanlar güçlü bir sağ el baskınlığıyla açık şekilde ayrıştı.
Araştırmada yalnızca Doğu Cava languru adlı maymun türünün insanlardan daha güçlü bir sağ el eğilimine sahip olduğu görüldü. Orangutanlar ve kalkık burunlu maymunlarda ise hafif bir sol el eğilimi tespit edildi.
Beyin büyüdükçe sağlaklık arttı
Bilim insanları, sağlaklıkla en güçlü bağlantının beyin büyüklüğü ile kol ve bacak uzunlukları arasındaki oranlarda görüldüğünü belirledi. Bu veriler kullanılarak nesli tükenmiş insan akrabaları için de modeller oluşturuldu.
Sonuçlar, insan evriminde dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. Erken insan atalarından Australopithecus afarensis yalnızca hafif bir sağ el eğilimi gösterirken, Homo erectus ve Homo ergaster gibi Homo cinsine ait türlerde sağlaklığın giderek güçlendiği görüldü.
Modern insanların en yakın akrabası olan Neandertallerde ise sağ el baskınlığı daha da belirgindi. Araştırmaya göre Neandertaller, modern insanlardan sonra en güçlü sağlaklık eğilimine sahip türlerden biri olabilir.
'Hobbitler' istisna olabilir
Araştırmada dikkat çeken türlerden biri de Endonezya’da yaşamış küçük boyutlu insan türü Homo floresiensis oldu. “Hobbitler” olarak da bilinen bu türde sağ ya da sol ele yönelik belirgin bir tercih görülmedi. Bu durumun, türün görece küçük beyin yapısı ve ağaç yaşamını tamamen bırakmamış olmasıyla bağlantılı olabileceği düşünülüyor.
Bilim insanlarına göre bu bulgu, sağlaklığın iki temel aşamada ortaya çıktığı hipotezini destekliyor.
Araştırmacılara göre ilk aşama, insan atalarının iki ayak üzerinde yürümeye başlamasıyla gerçekleşti. Bu sayede ön uzuvlar serbest kaldı ve eller hassas motor beceriler için gelişmeye başladı.
İkinci aşamada ise büyüyen insan beyninin rol oynadığı düşünülüyor. Beynin iki yarım küresinin farklı görevlerde uzmanlaşmasıyla birlikte sağ el tercihi giderek kalıcı hale gelmiş olabilir.