Yeni bulgular, Aquiry toplumunun en güçlü döneminde 1,25 milyon ile 3 milyon arasında bir nüfusa sahip olmuş olabileceğini düşündürüyor.
Amazon yağmur ormanlarının altında yüzlerce devasa toprak yapı ortaya çıkaran arkeologlar, bulguların yaklaşık 2 bin yıl önce bölgede gelişmiş büyük bir uygarlığın yaşadığına işaret ettiğini açıkladı.
REKLAM
REKLAM
Araştırmacılar, geometrik desenlere sahip, “jeoglif” diye adlandırılan yapıların MÖ 600 ile MS 850 yılları arasında yaşamış, “Aquiry” adı verilen Kolomb öncesi bir toplum tarafından inşa edilmiş olabileceğini düşünüyor. Topluluğun adı, Peru ve Bolivya'dan Brezilya'ya akan Acre Nehri'nden geliyor.
Söz konusu yapılar, Amazon'un yoğun bitki örtüsü nedeniyle yer seviyesinden neredeyse tamamen görünmez durumda. Ancak araştırmacılar havadan lazer tarama sistemi LiDAR kullanarak daha önce bilinmeyen yüzlerce yapıyı tespit etti.
Yeni bulgular, Aquiry toplumunun en güçlü döneminde 1,25 milyon ile 3 milyon arasında bir nüfusa sahip olmuş olabileceğini düşündürüyor.
Araştırma saygın bilimsel dergi Nature'da yayımlandı.
Amazon'un altında 30 bin kadar yapı olabilir
Bilim insanları LiDAR verilerini daha önceki arkeolojik bulgularla birleştirerek Aquiry bölgesinde toplam 30 bin kadar toprak yapı bulunabileceğini hesapladı.
Araştırmada yaklaşık 4 bin 400 kilometrekarelik bir alan havadan tarandı. LiDAR sistemi, uçaktan yere doğru çok sayıda lazer ışını gönderiyor. Işınların bir bölümü ağaç örtüsündeki boşluklardan geçerek zemine ulaşıyor ve sensörlere geri yansıyor.
Bu veriler bilgisayar ortamında işlenerek yoğun bitki örtüsünün altında kalan arazinin üç boyutlu haritası çıkarılabiliyor.
Yeni taramada toplam 432 jeoglif tespit edildi. Bunların yaklaşık 400'ünün daha önce bilim dünyası tarafından bilinmediği aktarıldı.
Araştırmacılara göre ortalama büyüklükteki tek bir jeoglifin inşası ve bakımının yaklaşık 300 kişinin emeğini gerektirmiş olması mümkün.
Amazon'un 'el değmemiş vahşi doğa' olduğu fikri değişiyor
Bölgedeki bazı toprak yapılar yerli topluluklar tarafından nesillerdir biliniyor ve bazılarının kutsal kabul edildiği belirtiliyor.
Arkeologlar bu yapılardan bazılarını ilk kez 1977'de, Brezilya'nın batısındaki Acre eyaletinde ormansızlaşmanın başlamasıyla fark etti.
2003 yılında ise eski yerleşimleri birbirine bağlayan düz yollar tespit edildi. O döneme kadar Amazon'un bu bölgesi büyük ölçüde insan eli değmemiş bir alan olarak görülüyordu.
Nüfus 3 milyona ulaşmış olabilir
Araştırmacılar 2024 yılında havadan çekilen fotoğrafları ve uydu görüntülerini kullanarak Amazon'un güneybatısında yaklaşık 1.300 yapı saymıştı.
Ancak yoğun orman örtüsü nedeniyle gerçek ölçeğin çok daha büyük olduğu düşünülüyordu.
Yeni LiDAR verileri bu tahmini önemli ölçüde büyüttü. Araştırmacılar, Aquiry toplumunun en güçlü döneminde 1,25 milyon ila 3 milyon arasında insana ev sahipliği yapmış olabileceğini hesapladı.
Aquiry toplumunun yaşadığı alanın Britanya'dan yalnızca biraz daha küçük olduğu belirtiliyor.
Antik Yunan'a benzer bir yapı olabilir
Aquiry hakkında yine de çok az şey biliniyor.
Toplumun geride yazılı kayıt bırakmadığı ve evlerinin büyük bölümünün zaman içinde yok olduğu belirtiliyor. Ayrıca uygarlığın MS 850 ile 1000 yılları arasında neden ortadan kaybolduğu da bilinmiyor.
Araştırmacılara göre Aquiry, tek merkezden yönetilen büyük bir imparatorluktan ziyade Antik Yunan'a benzeyen bir toplumsal yapıya sahip olabilir. Bölgede ortak inançları ve gelenekleri paylaşan, ancak birbirinden görece bağımsız çok sayıda topluluk yaşamış olabilir.
Büyük çevrili alanların ise insanların bir araya geldiği siyasi ve törensel merkezler olarak kullanılmış olabileceği düşünülüyor.
Araştırmacılara göre bu alanlarda topluluklar ortak kararlar almış, şölenler düzenlemiş ve ritüeller gerçekleştirmiş olabilir.
Metal araçlar ve yük hayvanları olmadan inşa ettiler
Aquiry toplumunun devasa geometrik yapıları metal aletler veya yük hayvanları kullanmadan inşa ettiği düşünülüyor.
Jeoglifler büyük daireler, kareler, hendekler ve anıtsal çevrili alanlardan oluşuyor. Bunları birbirine bağlayan uzun ve düz yollar da gelişmiş planlama ve örgütlü iş gücüne işaret ediyor.
Araştırmacılar, aynı dönemde Roma dünyasında yollar ve tapınaklar inşa edilirken Amazon'un diğer tarafında yaşayan Aquiry halkının da büyük ölçekli mühendislik projeleri yürüttüğünü vurguluyor.
Ormanı değiştirdiler ama yok etmediler
Aquiry toplumunun mısır, kabak ve manyok yetiştirdiği, ayrıca Brezilya cevizi ağaçları ve şeftali palmiyelerini çoğalttığı düşünülüyor.
Toplum, büyük jeoglifleri ve yol sistemlerini oluşturmak için ormanda açıklıklar açtı. Ancak araştırmacılara göre bu faaliyetler Amazon ekosistemini bütünüyle dönüştürecek ölçekte değildi.