Yeni bir ankete göre, emekli maaşları yetersiz bulunuyor ancak Avrupalılar arasında bu sistemlerin köklü biçimde değiştirilmesi konusunda ortak bir görüş de yok.
Avrupa Birliği (AB) nüfusu yaşlanırken ve Brüksel üye ülkelere özel emeklilik sistemlerini güçlendirme çağrısı yaparken, Fransa, Almanya, İspanya ve İtalya’daki insanların büyük bölümü ülkelerindeki devlet emeklilik sisteminin hâlihazırda sürdürülemez olduğunu düşünüyor.
Ancak katılımcılar, mevcut sistemin yeterince cömert olmadığı görüşünde ve emeklilik yaşının yükseltilmesi gibi reform seçeneklerini de desteklemiyor. Bu sonuçlar, YouGov tarafından yapılan bir ankete dayanıyor.
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'nün (OECD) bir raporuna göre, Yunanistan ve İtalya, yaklaşık yüzde 16 ile kamu emeklilik harcamalarına milli gelirlerinden en yüksek payı ayıran ülkeler arasında yer alıyor.
Avusturya, Fransa ve Portekiz ise bütçelerinin yüzde 13 ila 14’ünü emeklilik harcamalarına ayırarak bu ülkeleri takip ediyor.
Fransa, Almanya ve İspanya’daki katılımcıların üçte ikisi, hâlihazırda 30’lu ve 40’lı yaşlarda olanların emekliliğe ulaştığında, ülkelerindeki devlet emeklilik sisteminin artık sürdürülemez olacağını düşünüyor.
Buna karşılık, halihazırda emekli olanlar ülkelerinin devlet emeklilik sistemini finanse etme kapasitesi konusunda belirgin biçimde daha iyimser.
Bir çözüm konusunda uzlaşı var mı?
Emekli olmayan İtalyanlar ve Polonyalıların yüzde 70’ten fazlası, rahat bir emeklilik sürdürebilecek kadar paraya sahip olacaklarından emin olmadıklarını söylüyor.
Fransa ve İspanya’daki katılımcılar arasında bu oranlar sırasıyla yüzde 66 ve yüzde 64 seviyesinde.
Devlet emeklilik sisteminin karşı karşıya olduğu zorluklar kabul edilmesine rağmen, bu sorunu gidermeye yardımcı olabilecek adımlar için destek sınırlı kalıyor.
Yaşlı çalışanların emekli olmak yerine daha uzun süre işte kalabilmeleri için destek sağlanması ve çalışma çağındaki kişilerin özel ya da işyeri emeklilik sistemi veya bir tasarruf planına ek katkı payı ödemesini zorunlu kılan yasal bir düzenleme getirilmesi, beş AB ülkesinde hem emekliler hem de çalışanlar arasında en fazla destek gören seçenekler olarak öne çıkıyor.
Polonya’daki katılımcılar özellikle yaşlı çalışanlara destek verilmesini tercih ederken, Almanlar özel ya da işyeri emeklilik sistemine ek katkı payı ödenmesini daha fazla benimsiyor.
İtalya, yüksek gelirli emekliler için devlet emekli maaşının azaltılmasını ya da tamamen kaldırılmasını destekleyen tek üye ülke oldu.
En az tercih edilen çözümler ise; çalışma çağındaki kişiler üzerindeki vergi yükünün artırılması, yaşlılara yönelik kamu hizmetlerine ayrılan kaynakların azaltılması ve tüm emeklilerin aldığı devlet emekli maaşı tutarının düşürülmesi olarak sıralandı.
Peki AB bu sorunu ele almak için ne planlıyor?
AB ülkelerinin çoğunda devlet emeklilik sistemleri “dağıtım esaslı” (pay-as-you-go) çalışıyor; yani mevcut çalışanlar, mevcut emeklilerin maaşlarını finanse ediyor.
Çalışma çağındaki nüfus azalırken ve standart dışı istihdam yaygınlaşırken, birçok üye ülkede vatandaşlar özellikle de kadınlar gelecekte yeterli bir emekli maaşı alabileceklerinden emin olamıyor.
Kadın ve erkekler arasındaki ortalama emekli maaşı farkını ifade eden cinsiyetler arası emeklilik açığı yüzde 24,5 seviyesinde bulunuyor.
Avrupa Komisyonu ise emeklilik tasarruflarını artırmak ve savunma, güvenlik ile dijital ve yeşil dönüşüm başta olmak üzere AB’nin stratejik önceliklerini desteklemek amacıyla birlik genelindeki banka mevduatlarından 10 trilyon euroya kadar kaynağı harekete geçirmeyi hedefleyen iki sütunlu bir yaklaşım ortaya koydu.