Fransa ve İtalya, 1 Ocak’ta yürürlüğe giren AB karbon sınır vergisi kapsamında ithal gübrelerin muaf tutulmasını istiyor. Avrupa Komisyonu’na yapılan çağrıda, bu adımın yerel çiftçilerin rekabet gücünü koruyacağı savunuluyor.
Euronews tarafından görülen iki belgeye göre Fransa ve İtalya, AB’ye giren ürünlerin yol açtığı kirlilik için ithalatçılardan ücret alınmasını öngören karbon sınır vergisi kapsamında gübrelerin muaf tutulması çağrısında bulunuyor.
Fransız ve İtalyan yetkililer, bu düzenlemenin AB’ye ithal edilen gübrelerin maliyetinde “kayda değer bir artışa” yol açacağından endişe ediyor.
Fransız tarafı, yeni vergiler nedeniyle fiyatların yaklaşık yüzde 25 artacağını öngörüyor.
Euronews tarafından görülen Fransız mektubunda, “Böyle bir erteleme, bitkisel üretim sektöründeki gerilimi azaltır ve ekonomik aktörlere 2026 ekim yılı için tatmin edici gübre tedarik koşullarını yeniden tesis etmeleri adına zaman kazandırır,” denildi.
Gübreler; azot gibi besin maddelerini toprağa geri kazandırarak verimi artırmak ve gıda güvenliğini sağlamak için tarımda kritik öneme sahip. Ancak bu kimyasalların üretimi yüksek enerji gerektirdiğinden, ortaya çıkan emisyonlar AB’nin karbon sınır vergisine yansıyor.
Karbon Sınırda Düzenleme Mekanizması (CBAM) hâlihazırda amonyak, bileşik ve mineral gübreler gibi azotlu gübreleri ve üretim süreçlerinde yüksek emisyon barındıran diğer gübreleri kapsıyor.
Fransa, karbon fiyatlandırmasını güçlendiren ve üçüncü ülkelerle adil rekabeti sağlayan “temel bir araç” olarak vergiyi genel hatlarıyla desteklese de; özellikle Rusya’dan yapılan ithalat başta olmak üzere, zayıf ürün fiyatları ve artan gübre maliyetleriyle boğuşan çiftçiler için maliyetlerin kaçınılmaz biçimde artacağından kaygılı.
AB’ye gübre satan başlıca ülkeler arasında Cezayir, Belarus, Çin, Mısır ve ABD yer alıyor. Belarus ve Rusya menşeli gübrelere geçen yaz AB tarifeleri uygulanmıştı.
İtalya Tarım Bakanı Lollobrigida, Fransız-İtalyan önerisi hayata geçse dahi bu tarifelerin söz konusu ülkeler için yürürlükte kalacağını söyledi.
Avrupalı çiftçilere destek için ek önlemler
İtalya Tarım Bakanlığı tarafından imzalanan ikinci bir mektupta, Avrupa Komisyonu’na çiftçilerin yararına olacak ilave ve eş zamanlı önlemlerin “yakın vadede” değerlendirilmesi çağrısı yapılıyor.
İtalyan bakana göre bu, üçüncü ülkelerden ithal edilen gübrelere uygulanan gümrük vergilerinin kaldırılmasıyla mümkün olabilir.
Tarım Komiseri Christophe Hansen’e hitaben kaleme alınan İtalyan mektubunda, “Piyasadaki endişe verici durum, gübreler için CBAM’in etkilerine yönelik askıya alma maddesinin mümkün olan en kısa sürede devreye alınması gerektiğine işaret ediyor,” ifadeleri yer aldı.
Brüksel merkezli sektör kuruluşu Fertilisers Europe ise CBAM kapsamında mali mekanizmanın yürürlüğe girmesinin, AB’deki gübre harmanlayıcıları ve ithalatçıları için “yüksek finansal belirsizlikler” yaratacağını ve bunun yeni gübre siparişlerinin verilmesini engelleyeceğini belirtti.
Kuruluşa göre, AB’de kullanılan gübrelerin yüzde 50’si üçüncü ülkelerden sağlanıyor ve mevcut stoklar gelecek yılın ihtiyacının yalnızca yaklaşık yüzde 60’ını karşılıyor. Bu belirsizlik, gübre ticaretini ve Avrupalı çiftçiler için tedarik sürekliliğini tehdit ediyor.
AB tarım bakanları Brüksel’de toplanıyor
AB tarım bakanları, çarşamba günü Brüksel’de bir araya gelerek olası bir CBAM muafiyetini ele alacak.
Toplantı, Brezilya’nın da aralarında bulunduğu Latin Amerika ülkeleriyle yapılması planlanan ve gümrük vergilerini düşürürken Avrupa tek pazarını Güney Amerika ürünlerine açacak tartışmalı Mercosur ticaret anlaşmasının da gündemde olduğu bir döneme denk geliyor.
Komisyon, 6 Ocak’ta çiftçileri yatıştırmak amacıyla, 2028’den itibaren geçerli olacak Ortak Tarım Politikası bütçesi kapsamında 45 milyar euroluk kaynağa erişim sağlanacağını duyurmuştu.
İki AB yetkilisine göre Fransa, gübrelerde muafiyet önerisine destek toplamak için üye ülkeler nezdinde girişimlerini sürdürüyor.
Euronews’e konuşan Bir AB diplomatı, “Fransız önerisini inceliyoruz,” dedi.