Danimarka ve Grönland’dan bakanlarla Beyaz Saray’da yapılacak kritik bir toplantı öncesinde ABD Başkanı Donald Trump, Grönland’ın mülkiyetinin ABD’ye devredilmesi gerektiği yönündeki ısrarını sürdürdü. Öte yandan Danimarka, adadaki varlığını güçlendirmek için askeri birlikleri bölgeye sevk etti.
ABD Başkanı Donald Trump, Grönland’ın Danimarka’ya bağlı yarı özerk bir bölge olarak kalmasının “kabul edilemez” olduğunu söyledi ve NATO’nun, adanın ABD mülkiyetine devredilmesi yönündeki taleplerine destek vermesi gerektiğini savundu.
Trump, sahibi olduğu "Truth Social" adlı sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “NATO bunu elde etmemiz için öncülük etmeli. Eğer biz yapmazsak, Rusya ya da Çin yapacak,” ifadelerini kullandı.
Trump paylaşımında ayrıca, “Askeri açıdan, büyük bölümünü ilk dönemimde inşa ettiğim ve şimdi daha da üst bir seviyeye taşıdığım ABD’nin muazzam gücü olmadan NATO etkili bir güç ya da caydırıcı olamaz — buna hiç yaklaşamaz bile. Bunu onlar da biliyor, ben de biliyorum,” dedi.
ABD Başkanı'nın Grönland’ı baskı yoluyla elde etmeye yönelik yenilenen tehdidi, Danimarka ve Grönland dışişleri bakanlarının ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance ve Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile Beyaz Saray’da buluşmalarından saatler önce geldi.
Toplantı, Avrupalıların talebiyle gerçekleşiyor olsa da Trump’ın son çıkışı taraflar arasında bir uzlaşma sağlanmasının zor olduğuna işaret ediyor.
İsveç'in eski Başbakanı Carl Bildt, sosyal medya platformu X’te yaptığı paylaşımda, “Sanırım Danimarka ve Grönland’ın bugün Washington’daki görüşmelerdeki gündemi, güvenlik konusunda anlamlı bir diyalog başlatmak,” diye yazdı ve ekledi: “Ancak J.D. Vance’e teslimiyeti sağlama görevi verilmiş. Bu elbette olmayacak ve ardından bu krizin asıl aşaması başlayacak. Emniyet kemerlerini bağlayın.”
Kopenhag ve Nuuk’taki hükümetler, dünyanın en büyük adası olan Grönland’ın “satılık olmadığını” defalarca vurguladı.
Grönland Başbakanı Jens-Frederik Nielsen, salı günü yaptığı açıklamada, Danimarka ve Avrupa ile ABD’ye ait olmak arasında bir tercih yapılması halinde Grönland’ın Avrupa’yı seçeceğini söyledi.
“Herkes için bir şey net olmalı: Grönland, Amerika Birleşik Devletleri’ne ait olmak istemiyor,” diyen Nielsen, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Grönland, ABD tarafından yönetilmek istemiyor. Grönland, ABD’nin bir parçası olmak istemiyor. Biz Grönland’ı, bugün bildiğimiz haliyle ve Danimarka Krallığı topluluğunun bir parçası olarak seçiyoruz.”
Trump ise Nielsen’in bu sözlerine, “Bu onun için büyük bir sorun olacak,” diyerek yanıt verdi.
Bu arada Avrupa, Beyaz Saray’dan gelen değişen taleplere yanıt vermek için yoğun çaba harcıyor.
Trump’ın, Grönland’ı para yoluyla ya da başka yollarla “elde etme” yönündeki sert söylemini hayata geçirmesi, hem geniş transatlantik ittifak hem de özellikle NATO için ölümcül bir darbe anlamına gelebilir.
NATO kaynakları Euronews’e, küresel istikrarsızlığın arttığı bir dönemde - özellikle Ukrayna’daki savaş sürerken - müttefiklerin birbirine karşı gelmesi ihtimalinin kendilerinde “derin bir umutsuzluk” yarattığını söyledi.
Trump yönetimi Grönland’ı ABD güvenlik mimarisinde zayıf bir halka olarak görse de, ABD Soğuk Savaş’ın sona ermesinden bu yana adadaki askeri varlığını önemli ölçüde azalttı ve bugün yalnızca tek bir üs işletiyor: Halen faaliyette olan Pituffik Uzay Üssü.
NATO müttefikleri, Arktik bölgesinin Rusya ve Çin’in artan etkisine karşı daha güçlü güvenlik önlemlerine ihtiyaç duyduğu konusunda ABD ile hemfikir. Öte yandan küresel ısınma ve buzulların erimesi, Kuzey Kutbu’nda yeni ticaret ve ulaşım yollarının açılmasına yol açıyor.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte salı günü Zagreb’de yaptığı açıklamada, “Deniz yolları açıldıkça, Rusların ve Çinlilerin daha aktif hale gelme riski var,” dedi.
ABD’nin endişelerini gidermek için Danimarka, Almanya, İngiltere ve Fransa hükümetleri, deniz, kara ve havada artırılmış gözetim faaliyetlerine katılmaya hazır olduklarını, buna askeri tatbikatların da dahil olabileceğini açıkladı.
Danimarka Savunma Bakanı Troels Lund Poulsen ise çarşamba günü, Kopenhag’ın diğer ülkelerin de katılımıyla Grönland’daki kalıcı askeri varlığını genişletmeye başladığını doğruladı.
Bakanlık tarafından yapılan açıklamada, “Jeopolitik gerilimler Arktik’e de yayıldı,” denildi. “Bugünden itibaren, NATO müttefikleriyle yakın iş birliği içinde Grönland’da ve çevresinde genişletilmiş bir askeri varlık olacak.”
Açıklamada, “Amaç, benzersiz Arktik koşullarında faaliyet gösterme kabiliyetini geliştirmek ve ittifakın Arktik’teki ayak izini güçlendirmek; bu da hem Avrupa hem de transatlantik güvenliğe katkı sağlayacaktır,” ifadelerine yer verildi.
Hafta başında Almanya Dışişleri Bakanı Johann Wadephul da müttefiklerin Arktik’te “neye ihtiyaç duyulduğunu tartıştıklarını” söylemişti.
“Grönland’ın ve Arktik’in güvenli kalması yalnızca ABD’nin değil, NATO’nun ve tüm Avrupa’nın çıkarınadır,” diyen Wadephul, şöyle devam etti:
“Kuzey Atlantik hattı, ABD ile AB arasındaki mal transferi ve ilişkilerimiz için hayati öneme sahip. Almanya bu görüşmelere dahil ve Danimarka ile yakın koordinasyon içindeyiz.”
“Şu aşamada tam olarak ne olacağını söylemek için erken,” diye ekledi.
Diğer taraftan Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, AB’nin Danimarka ve Grönland’ın egemenliğine verdiği desteği dile getirdi.
Von der Leyen çarşamba günü Brüksel’deki bir konferansta gazetecilere yaptığı açıklamada, “Benim için önemli olan, Grönlandlıların — ve bunu sadece sözlerle değil, eylemlerle de — isteklerine ve çıkarlarına saygı duyduğumuzu bilmeleri ve bize güvenebilmeleridir” dedi.