Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Berset, göçmenlerin sınır dışı edilmesini kolaylaştırmak için AİHM kararlarının esnetilmesi taleplerine karşı uyarıda bulundu. Bu tartışmalar, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne taraf ve Avrupa Konseyi'nin kurucu üyelerinden olan Türkiye'yi de yakından ilgilendiriyor.
Avrupa'nın önde gelen insan hakları kurumu Avrupa Konseyi'nin Genel Sekreteri Alain Berset, göç sorunlarıyla başa çıkmak adına insan hakları standartlarının gözden geçirilmesinin, "öngörülemeyen sonuçlar doğurabilecek bir Pandora'nın kutusunu açabileceği" uyarısında bulundu.
Berset, Euronews'e verdiği demeçte, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin (AİHM) göçmenlere sağladığı korumaları reforme etme girişimlerinin, hükümetleri başka alanlardaki insan haklarını da kısıtlama konusunda cesaretlendirebileceğini belirtti.
Strazburg merkezli kurumun bazı üyeleri, özellikle yabancı suçluların ve düzensiz göçmenlerin sınır dışı edilmesi konusunda daha fazla esneklik talep ediyor.
Mayıs 2025'te dokuz Avrupa Birliği ülkesi bu yönde bir inceleme talep eden açık bir mektup imzaladı ve bu talep Konsey üyeleri arasında geniş destek buldu.
Ancak Berset, Belçika, Danimarka ve İngiltere gibi ülkelerin başını çektiği bu girişimin "tehlikeli bir emsal" oluşturabileceğine dikkat çekerek endişesini şu sözlerle dile getirdi:
"Şu anda yaptıklarımız çok yakından izlenecek. Bugün göç konusunda yaşananlar, yarın diğer ülkelerin başka insan hakları değişikliklerini tartışmaya açmasına neden olabilir. Gerçekten çok dikkatli olmalıyız. Çünkü belki başka ülkeler de farklı haklar üzerinde benzer tartışmaları başlatmaya hazır olabilir ve o noktada uzlaşmamız mümkün olmayabilir."
Berset, üye devletlerin göç konusundaki endişelerini anladığını belirtmekle birlikte, ülkelerin bu yeniden yorumlama talebini dile getirme yöntemine yönelik eleştirilerini sürdürdü.
AİHM'in yaşayan bir enstrüman olduğunu ve sözleşme sistemi üzerine tartışmaların normal karşılanması gerektiğini ifade eden Genel Sekreter, buna karşın yargı üzerindeki baskıya şu ifadelerle karşı çıktı: "Tartışmak sağlıklıdır ancak mahkemeyi siyasallaştırmak değildir. Seçtikleri hareket tarzının yanlış olduğu konusunda netim. Bir hükümetin kendi ulusal mahkemelerinin kararlarını beğenmediğinde onlara baskı yapması nasıl yanlışsa, Mahkeme üzerinde siyasi baskı kurmaya başlamak da mümkün olmadığı gibi doğru da değildir."
Söz konusu tartışmalar, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ne taraf olan ve Avrupa Konseyi'nin kurucu üyeleri arasında yer alan Türkiye'yi de yakından ilgilendiriyor. 46 üye devletin tamamı tarafından imzalanan sözleşme, vatandaşların hak ihlalleri durumunda Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne başvurmasına olanak tanıyor.
Berset, üye devletlerin endişelerini olumlu ve üretken bir şekilde ele almak istediğini belirterek, Aralık 2025'te Adalet Bakanları arasında gayriresmi bir konferans düzenledi.
Bakanlar, Mayıs 2026'daki Bakanlar Komitesi toplantısında kabul edilmesi beklenen, göç ve AİHM ile ilgili konuları içeren siyasi bir deklarasyon hazırlığı çağrısında bulundu.
Ancak reformlara yönelik destek artmış olsa da, ne tür değişiklikler yapılacağı veya bir değişiklik yapılıp yapılmayacağı konusunda henüz bir anlaşma sağlanmış değil. Berset, mevcut durumu şu sözlerle özetledi:
“Kararı üye ülkeler verecek. Şu anda daha ileri adımlar atılması gerektiği konusunda ortak bir görüş yok. Önce mümkün olan en geniş uzlaşmayı sağlamalı, ardından sürecin nasıl ilerleyeceğine bakmalıyız.”