Komisyon Üyesi Valdis Dombrovskis, Donald Trump'ın açıklamasının ardından yaptığı açıklamada, Rusya'ya yaptırımların hafifletilmesinin "kendi kendini yenilgiye uğratacağını" belirtti.
Orta Doğu'daki savaş petrol fiyatlarını yükseltirken, Rusya bir kez daha Avrupa Birliği ile ABD'nin arasını açıyor.
REKLAM
REKLAM
Batılı müttefikleri için İran'daki oyunun sonu net olmayan Başkan Donald Trump, küresel fiyatları düşürmek, paniğe kapılan yatırımcıları rahatlatmak ve başlattığı savaşın etkilerini kontrol altına almak amacıylaadresinden ABD'nin yabancı petrole uyguladığı yaptırımları askıya almayı önerdi.
Trump pazartesi günü "Bazı ülkeler üzerinde yaptırımlarımız var. Bu durum düzelene kadar bu yaptırımları kaldıracağız," dedi.
"O zaman, kim bilir? Belki de onlara mecbur kalmayacağız - barış hüküm sürecek."
Trump rahatlamadan yararlanacak ülkelerin isimlerini vermedi, ancak sözleri genel bir yaklaşıma işaret ediyordu. ABD halihazırda İran, Venezüella, Suriye, Kuzey Kore ve - Avrupalılar için en önemlisi - Rusya ile petrol ticaretine yaptırım uyguluyor.
Trump'ın basın toplantısından önce Rus mevkidaşı Vladimir Putin ile bir telefon görüşmesi yapması, Moskova'nın politika değişikliğinden en çok faydalanacaklar arasında, hatta belki de en başta yer alacağı yönündeki spekülasyonları arttırdı.
Geçtiğimiz hafta Washington, Hindistan'ın denizde mahsur kalan Rus ham petrolünü satın alabilmesi için geçici bir muafiyet getirmişti. Bu, aylarca Yeni Delhi'nin gözünü korkutarak Ural petrolünün alımına son vermesini sağlayan Trump yönetimi için başlı başına büyük bir geri dönüştü.
Brüksel'de yetkililer AB'nin yoluna devam edeceği konusunda ısrarlı. Özel olarak ise Beyaz Saray'ın yüz çevirmelerine giderek artan bir endişeyle bakıyorlar.
Avrupa Komisyonu'nun Ekonomiden Sorumlu Üyesi Valdis Dombrovskis Salı günü bir bakanlar toplantısının ardından yaptığı açıklamada, "Avrupa Birliği açısından durum çok açık: Rusya'ya azami baskı uygulamaya devam etmeliyiz ve aslında mevcut petrol ve gaz fiyatlarındaki artış Rusya'ya talih kuşu geliri sağlayabilir," dedi.
"Çünkü bunun tersi kendi kendini yok etmek olur. Rusya'nın savaş kapasitesini güçlendirir, Ukrayna'yı zayıflatır, Ukrayna'ya verdiğimiz desteği zayıflatır ve aynı zamanda ABD ve İsrail'in İran'da ulaşmaya çalıştığı hedefleri zayıflatır."
Trump'ın kararının 2022'den beri yürürlükte olan G7'nin Rus petrolüne uyguladığı fiyat tavanını ihlal edip etmeyeceği sorusuna Dombrovskis, bu tedbirin "etkin bir şekilde uygulanması gerektiğini" vurguladı.
Sınırın "petrol fiyatları üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturmaya yardımcı olamayacağını" da sözlerine ekledi.
Yaptırımlar baskı altında
Trump'ın yeniden seçilmesinden bu yana Avrupalılar ABD başkanını yanlarında tutmakta zorlanıyor. Putin'e yönelik övgü dolu sözleri ve Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'e yönelik saldırıları başkentlerde yaygın bir dehşete, bazen de öfkeye yol açtı.
Fransa'nın Emmanuel Macron'undan Almanya'nın Friedrich Merz'ine kadar AB liderleri, Trump'a Rus ekonomisine daha fazla baskı yaparak savaş bütçesini zayıflatması ve müzakere masasında taviz koparması için durmaksızın lobi yaptı.
Aylar süren sabırsız bekleyişin ardından Avrupa'nın çabaları, Ekim sonunda ABD'nin Rusya'nın en büyük iki petrol şirketi Rosneft ve Lukoil'e yaptırım uygulamasıyla sonuç verdi.
Amerikan dolarının hakimiyeti ve ikincil yaptırım olasılığı çarpan etkisi yaratarak alıcıları ürküttü ve Ural petrolünün fiyatını daha da aşağı çekti.
Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi'ne (CREA) göre Rusya 2025 (kaynak İngilizce) yılını ham petrol satışlarından elde ettiği gelirlerde bir önceki yıla göre %18'lik bir düşüşle kapattı.
Bunun üzerine Brüksel bir fırsat penceresi gördü. Şubat ayı başında Avrupa Komisyonu, Rus ham petrol tankerlerine yönelik sigorta, bankacılık ve nakliye gibi denizcilik hizmetlerinin tamamen yasaklanmasını içeren yeni bir yaptırım paketi açıkladı.
Yasak, kısa bir süre önce varil başına 44.10 dolara ayarlanan G7 fiyat tavanının yerini alacak ve Urals taşıyan gemiler için malzeme maliyetlerini önemli ölçüde arttıracak şekilde tasarlandı.
Güçlü denizcilik endüstrilerine sahip iki AB üyesi ülke olan Yunanistan ve Malta, önlemle ilgili endişelerini dile getirmiş ancak sonunda diğer G7 üyelerinin de aynı şeyi yapması koşuluyla yumuşamıştı. Ancak bu G7 üyeleri pozisyonları konusunda sessiz kaldılar.
Dombrosvkis, "Bizim görüşümüz, G7 fiyat tavanını uygulamaya devam etmemiz ve tam bir denizcilik hizmetleri yasağına doğru ilerlememiz gerektiği yönünde" dedi.
Halihazırda plan belirsizliğini koruyor: Macaristan ve Slovakya, Ukrayna ile Druzhba boru hattı konusunda yaşanan anlaşmazlık nedeniyle 20. yaptırım paketini veto etti.
Pazartesi günü Macaristan Başbakanı Viktor Orbán bir adım daha ileri giderek Komisyon'a "Rus enerjisine yönelik yaptırımların gözden geçirilmesi ve askıya alınması" çağrısında bulundu. (Ülkesinin Rus petrol ve doğalgaz alımları yaptırımlardan muaf tutulmaya devam ediyor).
Aynı gün Vladimir Putin de Rusya'nın "siyasi baskılardan uzak" bir şekilde Avrupa'ya fosil yakıt ihracatını yeniden başlatmaya "hazır" olduğunu söyledi.
Putin'in bu çıkışı, petrol fiyatlarındaki ani yükselişin sunduğu ve savaş bütçesine taze para girmesini sağlayabilecek ticari fırsat göz önüne alındığında şaşırtıcı değildi.
CREA'da kıdemli bir analist olan Isaac Levi'ye göre piyasadaki bozulma "dolaylı etkileri" de tetikleyebilir çünkü Orta Doğu'ya bağımlı olan Asya ülkeleri alternatif tedarikçilere başvurmak zorunda kalabilir ve Moskova'nın daha ucuz teklifi karşı konulmaz olabilir.
Euronews'e konuşan Levi, "Kriz gösterge fiyatlarını ne kadar uzun süre yüksek tutarsa, Rus petrol gelirlerinin artması da o kadar muhtemel olur ki bazı Rus yetkililer de zaten bunu bekliyor." dedi.
"Brent ve Ural fiyatlarındaki indirimin daralıp daralmayacağını da göz önünde bulundurmak gerekiyor. Eğer yaptırımlardan muafiyet tanınırsa, bu fiyat indirimini daraltacak ve Rusya'nın petrol ihracat gelirlerini artıracaktır."