Euronews'ün gördüğü mektuba göre AB, arz baskısı karşısında hükümetlere enerji tasarrufunu artırma ve alternatif seçenekleri değerlendirme çağrısı yapıyor.
AB Komiseri Dan Jorgensen, İran'da devam eden çatışmalar nedeniyle Hürmüz Boğazı'nda meydana gelecek olası tedarik kesintilerine karşı teyakkuza geçen 27 üye ülkeye (AB27), başta ulaşım sektörü olmak üzere petrol ve gaz kullanımını azaltmaya yönelik önlemler belirlemeleri çağrısında bulundu.
REKLAM
REKLAM
Euronews'ün gördüğü 30 Mart tarihli mektupta, enerji bakanlarından mevcut piyasa kapasitesine ilişkin bilgi vermeleri ve talebi kısmaya yönelik pratik adımlar önermeleri istendi.
Bu çağrı, bakanların salı günü küresel ölçekte günlük 11 milyon varillik petrol ve 300 milyon metreküpü aşkın sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) açığını ele almak üzere olağanüstü toplantıda bir araya gelmesi öncesinde geldi.
G7 enerji ve maliye bakanları pazartesi günü, İran çatışmasının enerji piyasaları ve genel ekonomik istikrar üzerindeki etkisini yakından izlediklerini ve piyasa güvenliğini sağlamak için "gereken her türlü önlemi" almaya hazır olduklarını açıkladı.
Stratejik rezervlerin serbest bırakılması gibi somut bir adım üzerinde henüz uzlaşı sağlanmamış olsa da, görüşmeler bugünkü AB değerlendirmesinin zeminini hazırladı.
Jorgensen, yükselen fiyatların ulaşımı zaten daha pahalı hale getirdiğini belirterek, dizel ve jet yakıtının erişilebilir ve uygun fiyatlı kalması için AB başkentlerine koordinasyon çağrısı yaptı.
Genel petrol arzı şimdilik yönetilebilir görünse de, Avrupa'nın Suudi Arabistan ve Kuveyt'ten ithalata büyük ölçüde bağımlı olmaya devam ettiği dizel ve jet yakıtında endişeler artıyor.
Emtia ticaret şirketi Alkagesta'ya göre, AB ve İngiltere'de tüketilen dizelin yaklaşık yüzde 20'si Körfez bölgesinden geliyor.
Enerji tasarrufu için daha az kara yolu ulaşımı, daha az uçuş
Avrupa Komisyonu, AB'nin dizel ve jet yakıtında Körfez bölgesine bağımlılığı, alternatif tedarikçilerin sınırlı olması ve birlik içindeki rafinaj kapasitesinin yetersizliği konusunda endişe duyduğunu dile getirdi.
Euronews'ün gördüğü mektupta, üretimin sürmesi için AB ülkelerine petrol rafinerilerindeki bakım çalışmalarını ertelemeleri tavsiye edilirken, alternatif olarak biyoyakıtların değerlendirilmesi de öneriliyor.
S&P Global Commodities at Sea verilerine göre, Avrupa'nın jet yakıtı ve kerosen ithalatı martta 1,064 milyon metrik tona geriledi. Bu rakam şubatta 1,111 milyon metrik ton düzeyindeydi.
Avrupa merkezli bir havacılık kaynağı, "Bu böyle devam ederse yaz aylarında hepimiz sıkıntıya gireriz; uçuş iptalleri tek seçenek olacak," uyarısında bulundu.
AB hükümetlerinden ayrıca, fiyat artışlarına ya da piyasa bozulmalarına yol açmadan gelecek kış için yeterli gaz depolamasını sağlamaları istendi. Jorgensen, küresel petrolün yaklaşık yüzde 25-30'u ile LNG'nin yüzde 20'si için hayati bir güzergâh olan Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanmasının uluslararası piyasalar üzerinde ciddi baskı yarattığını vurguladı.
Avrupa Komiseri Dan Jorgensen, potansiyel aksamanın büyüklüğüne rağmen AB'nin kısa vadeli enerji arzının "şimdilik kontrol altında kaldığını" söyledi.
Ancak Brüksel, başkentlere "muhtemelen uzun sürebilecek bir aksama" ihtimaline karşı "zamanında hazırlık yapılması" çağrısında bulunuyor.
AB, diğer tüketicilerle doğrudan rekabet ederek küresel fosil yakıt piyasalarına bağımlı durumda. Petrol ve doğalgaz piyasasının halihazırda sıkışık olduğu bu dönemde artan rekabet, fiyat ve arz oynaklığını büyütüyor.
Bu nedenle Avrupa'ya gitmekte olan bazı LNG tankerleri daha yüksek getiri için rotasını Asya'ya çeviriyor.
Çatışma Brent petrolünü savaş öncesindeki yaklaşık 70 dolar seviyesinden 119 dolara yükseltti. Analistler, öngörülemez senaryolarda fiyatın 200 dolara kadar çıkabileceği uyarısında bulunuyor.
Doğalgaz fiyatları da, Moskova'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından AB'nin Rusya'dan yaptığı ithalatın yaklaşık yüzde 44-45'ini kaybettiği 2022 enerji krizinde görülen seviyelere yeniden yükselebilir.
Sektör birliği Eurogas'ın genel sekreteri Andreas Guth ise, AB kuralları çerçevesinde yeni arz kaynaklarına erişimde gereksiz gecikme ve belirsizliklerin ortadan kaldırılmasının "Avrupa'nın geleceği açısından kritik" olduğunu söyledi.
Hazırlık ve etkileri hafifletme önlemleri
Avrupa Komiseri Dan Jorgensen, AB bakanlarına, depolama kuralları ve acil durum planları sayesinde birliğin "nispeten hazırlıklı" olduğunu söyledi.
20 Mart'ta üye ülke başkentlerine, panik alımlarını önlemek amacıyla gaz depolama seviyelerini düşürmeleri talimatı verildi. Buna göre mevcut yüzde 90'lık seviyelerin, yeniden doldurulmak üzere yüzde 75'e kadar gerilemesine izin verildi.
AB, 90 günlük acil durum petrol stokunu ve çeşitlendirilmiş küresel tedarik zincirlerini elinde bulunduruyor.
İngiltere ve İsviçre'ninkiler de dahil olmak üzere Avrupa'nın petrol rezervleri toplam yaklaşık 100 milyon tona ulaşıyor. Bu da Almanya'nın yaklaşık bir yıllık tüketimine denk geliyor.
11 Mart'ta Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), 400 milyon varilden fazla acil durum stokunun serbest bırakılmasını koordine etti. AB ülkeleri bunun toplamının yaklaşık yüzde 20'sine katkı sundu.
Komisyon, koordinasyonsuz ulusal politikaların AB'nin iç enerji piyasasını bozabileceği uyarısında bulunarak birlik içinde dayanışmanın önemini vurguladı.
Jorgensen, yakıt tüketimini artıran ya da sınır ötesi ticareti kısıtlayan önlemlerin arz sorunlarını daha da kötüleştirebileceğini söyledi. AB ülkelerine tek bir sistem gibi hareket etme ve piyasa oynaklığına karşı arz takibini aktif biçimde koordine etme çağrısı yaptı.