Paris'te bir araya gelen liderler, gemiciliği korumak ve hayati önem taşıyan Hürmüz Boğazı'nın yeniden kesintiye uğramasını önlemek için tarafsız bir misyona hala ihtiyaç duyulabileceği düşünde.
Avrupalı liderler cuma günü, İran'ın 22 Nisan'da sona erecek ateşkes süresince Hürmüz Boğazı'nın deniz trafiğine açıldığını açıklamasının ardından, boğazda taşımacılığı güvence altına almak üzere tarafsız ve savunma amaçlı çok uluslu bir misyon planlarını hızlandırdıklarını duyurdu.
REKLAM
REKLAM
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve İngiltere Başbakanı Keir Starmer'ın eş başkanlığında Paris'te düzenlenen toplantıda 49 ülke, çoğunlukla video konferans yoluyla, koşullar elverdiğinde seyrüsefer serbestisini güvence altına almayı amaçlayan bir savunma operasyonunu görüşmek üzere bir araya geldi.
Kesin bir anlaşma imzalanana kadar Hürmüz'deki ablukasını devam ettirme kararı alan ABD ise girişimin bir parçası değildi.
ABD Başkanı Donald Trump sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, ABD Donanması'nın İran limanlarına uyguladığı ablukanın "İRAN'LA İŞBİRLİĞİ YÜZDE 100 TAMAMLANANA KADAR" yürürlükte kalacağını yazdı.
Macron ise hem İran ve ABD arasındaki ateşkesi hem de Lübnan'ı kapsayan ateşkesi memnuniyetle karşılayarak son gelişmelerin "doğru yönde" ilerlediğini söyledi. Ancak tüm tarafların şimdi boğazın tam, acil ve koşulsuz olarak yeniden açılmasını sağlamaları gerektiği konusunda ısrar etti.
Starmer da Hürmüz'den geçişi ücretli ya da kısıtlı bir sisteme dönüştürme girişimlerine karşı çıkarak su yolunun özelleştirilemeyeceğini savundu.
Starmer benzer bir tonda konuşarak İran'ın açıklamasının memnuniyet verici olduğunu ancak "bunun kalıcı ve uygulanabilir bir teklif olduğundan emin olmak gerektiğini" söyledi.
Liderlerin "koşullar elverir vermez" çok uluslu bir misyon için askeri planlamayı hızlandırmayı kabul ettiklerini söyleyen Starmer, bir dizi ülkenin de varlıklarıyla katkıda bulunmayı teklif etmesinin ardından önümüzdeki hafta Londra'da bir askeri konferans daha düzenleneceğini duyurdu.
Dünyadaki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın yaklaşık beşte biri genellikle Hürmüz Boğazı'ndan geçiyor. Haftalarca süren kesinti enerji piyasalarını sarstı, gemileri karaya oturttu ve 20 binden fazla denizcinin bölgede mahsur kalmasına neden oldu.
Avrupa hükümetleri ABD'nin İran limanlarına yönelik ablukasına katılmayı reddederek bunun savaşa girmek anlamına geleceğini bildirdi.
Paris'te konuşan İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, meselenin enerjinin ötesine geçtiğini savunarak gübrenin küresel gıda güvenliği için de kritik önemde olduğunu söyledi.
Meloni, İran'ın nükleer silah arayışından vazgeçmesinin hayati önem taşıdığını dile getirdi ve İtalya'nın gelecekteki bir operasyonda üzerine düşen rolü oynamaya hazır olduğunu açıkça belirtti.
Meloni'ye göre bu rol, tamamen savunmaya yönelik bir görev olacağını vurguladığı boğazda mayın bulunmadığından emin olmak da dahil olmak üzere halihazırda boğazda bulunan ticari gemilere güven vermeye odaklanacak.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz ise krizin kontrol altına alınmaması halinde daha geniş çaplı ve "çok boyutlu bir küresel savaş" riski doğacağı uyarısında bulundu.
Merz ayrıca, Almanya'nın, mayın temizleme de dahil olmak üzere, gelecekteki çabalara katkıda bulunabileceğini belirtti.
Fransa Cumhurbaşkanı'nın daha önce yaptığı "savaşan tarafları misyonun dışında tutma" açıklamasının aksine, Merz, Almanya'nın "mümkünse Amerika Birleşik Devletleri'nin de girişimlere katıldığını görmek istediğini; bunun arzu edilir bir şey olacağına inandıklarını" ekledi.