Ukrayna için 90 milyar euro konusunda iki aydır süren çıkmaz, Macaristan'ın tartışmalı vetosunu kaldırmasının ardından perşembe günü sona erdi. Brüksel ilk ödemenin 'mümkün olan en kısa sürede' yapılacağını açıkladı.
Avrupa Birliği, Macaristan’ın vetosunu kaldırmasının ardından Ukrayna’ya verilecek 90 milyar euroluk krediye nihai onayı verdi. Böylece, görev süresinin son aylarında AB içindeki dengeleri zorlayan Başbakan Viktor Orban’ın tutumuyla tırmanan kriz sona ermiş oldu.
REKLAM
REKLAM
İç prosedür çarşamba günü büyükelçiler tarafından başlatıldı ve perşembe günü sonuçlandırıldı. Herhangi bir itirazın olmamasıyla AB bütçesini değiştirmek için oy birliği gerektiren son bekleyen düzenleme de onaylandı.
Son gelişmeler, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin Macaristan ve Slovakya'ya ucuz Rus petrolü taşıyan Druzhba boru hattının onarıldığını ve yeniden faaliyete geçebileceğini açıklamasından iki gün sonra geldi.
Druzhba üzerinden petrol akışının kesilmesi, Orban'ın şubat ayında 90 milyar euroluk krediyi veto etme kararının merkezinde yer alıyordu. Son dakikada gelen bu engel diğer AB liderlerini öfkelendirmiş ve bu durumu "kabul edilemez" bir "şantaj" girişimi olarak kınamışlardı.
Viktor Orban’ın aralık ayında krediyi onaylamasına ve ülkesine muafiyet sağlamasına rağmen daha sonra vetoya başvurması, diğer üye ülkelerde özellikle rahatsızlık yarattı. Üst düzey bir diplomat, bu vetoyu Brüksel ile Budapeşte arasındaki ilişkilerde “dönüm noktası” olarak nitelendirdi.
Orban, yeniden seçim kampanyasında Volodimir Zelenskiy ile Druzba hattı üzerindeki anlaşmazlığını sık sık gündeme getirdi. Ancak görevdeki başbakan, hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etme vaadiyle seçime giren muhalefet lideri Peter Magyar karşısında ağır bir yenilgi aldı.
Macaristan’da 16 yıl aradan sonra yaşanan iktidar değişimi, tıkanıklığın aşılmasının önünü açtı.
AB Konseyi’nin dönem başkanlığını yürüten Güney Kıbrıs, ortaya çıkan fırsat penceresini değerlendirerek, Zelenskiy Druzba hattının onarıldığını açıklamadan önce krediyi büyükelçiler toplantısının gündemine aldı.
Zelenskiy çarşamba günü yaptığı açıklamada, “Mevcut koşullar altında bu tıkanıklığın aşılması doğru bir mesajdır. Rusya savaşı sona erdirmelidir. Bunun için gerekli teşvikler ancak Ukrayna’ya destek ve Rusya üzerindeki baskı yeterli düzeye ulaştığında ortaya çıkabilir,” dedi. Zelenskiy ayrıca Avrupa destek paketinin hızla yürürlüğe girmesinin önemine dikkat çekti.
Mali programı yönetecek olan Avrupa Komisyonu, gerekli tüm hukuki ve teknik belgelerin tamamlanmasının ardından Kiev’e ilk ödemenin “en kısa sürede” yapılacağını açıkladı. Komisyonun hızlı hareket edebilmek için hazır nakit rezervi bulunduğu belirtildi.
2026 yılı için Brüksel, toplam 45 milyar euroluk kaynağın kademeli olarak aktarılmasını planlıyor. Bunun 16,7 milyar eurosu mali destek, 28,3 milyar eurosu ise askerî destek için ayrılacak. Ödemeler, Kiev’in hayata geçireceği reformlara bağlı olacak. Yolsuzlukla mücadelede geri adım atılması durumunda yardımların geçici olarak askıya alınabileceği ifade ediliyor.
Kredinin askerî ayağında, kaynakların mümkün olduğunca Avrupa’daki üreticilere yönlendirilmesini sağlamak amacıyla yerli üretim şartı uygulanacak.
Kalan 45 milyar euro ise 2027 yılı için ayrılacak ve Ukrayna’nın finansman ihtiyacının üçte ikisini karşılayacak. Geriye kalan üçte birlik kısmın Batılı müttefikler tarafından üstlenilmesi bekleniyor.
Ortak borçlanma düzenlemesine Macaristan, Slovakya ve Çekya dahil olmayacak. Diğer 24 üye ülke bu nedenle yıllık yaklaşık 3 milyar euroluk faiz yükü üstlenecek.
Ukrayna’dan, 90 milyar euroluk kredinin geri ödenmesi yalnızca Rusya’nın savaş tazminatlarını kabul etmesi halinde talep edilecek. Moskova ise bunu kesin bir dille reddediyor.
Komisyon, Rusya Merkez Bankası’na ait dondurulmuş 210 milyar euroluk varlığın, tazminat eksikliğini telafi etmek amacıyla kullanılabileceği yönündeki hakkını saklı tuttuğunu vurguluyor.