Ukrayna'dan çalınan tahılı taşıyan bir Rus gölge filo gemisinin Hayfa'ya varmasının ardından Ukrayna ile İsrail arasında diplomatik bir kriz patlak verdi. Brüksel olaya karışanlara yaptırım uygulamaya hazır olduğunu açıkladı.
Avrupa Birliği (AB), Rusya’nın işgal altındaki Ukrayna topraklarından elde ettiği tahılın ticaretine destek veren kişi ve kurumlara yaptırım uygulamaya hazır olduğu konusunda İsrail’i uyardı. Uyarı, tahıl yüklü bir geminin İsrail’in Hayfa Limanı’na ulaşmasının ardından geldi.
REKLAM
REKLAM
Avrupa Komisyonu sözcüsü, Euronews’e yaptığı açıklamada, “Rusya’ya ait gölge filo kapsamında yer alan ve çalıntı Ukrayna tahılı taşıyan bir geminin, Ukrayna’nın daha önce İsrailli yetkililerle kurduğu temaslara rağmen Hayfa Limanı’nda yük boşaltmasına izin verildiğine ilişkin haberleri not ettik,” dedi.
Sözcü, “Rusya’nın yasa dışı savaş çabalarını finanse eden ve AB yaptırımlarını aşan tüm eylemleri kınıyoruz. Gerekli olması halinde, üçüncü ülkelerdeki kişi ve kuruluşları yaptırım listesine alarak bu tür faaliyetleri hedef almaya hazırız” ifadelerini kullandı.
AB yetkilileri, konuyla ilgili olarak İsrail Dışişleri Bakanlığı ile temasa geçildiğini de bildirdi.
Panama bayraklı “Panormitis” adlı geminin Hayfa Limanı’na ulaşması, Ukrayna ile İsrail arasındaki gerilimi tırmandırdı. Yaklaşık 6 bin 200 ton buğday ve 19 bin ton arpa taşıdığı öne sürülen geminin henüz yük boşaltmadığı, ancak ay başında benzer bir sevkiyata izin verildiği belirtildi.
İsrail’e Rusya bağlantılı gemiyi kabul etmemesi çağrısında bulunarak, bu “suç teşkil eden düzenekten” kazanç sağlamaya çalışanlara karşı Avrupa ile koordinasyon içinde yaptırımlar hazırlayacaklarını açıkladı.
Kiev yönetimi daha önce Brüksel’den, Rusya’nın “yağmalanan tahıl” satışlarını engellemek için sınır koruma ajansı Frontex dahil tüm araçların kullanılmasını talep etmişti.
İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Sa’ar ise Panormitis gemisinin inceleneceğini ve yetkililerin “hukuka uygun şekilde hareket edeceğini” söyledi.
AB düzeyinde yaptırımların yürürlüğe girmesi için 27 üye ülkenin oybirliği gerekiyor. Birlik, daha önce Ukrayna tahılına el konulmasıyla bağlantılı bazı Rus kişi ve kuruluşları yaptırım listesine almış, 2024 yılında ise Rusya ve Belarus’tan gelen tahıl ürünlerine gümrük vergisi uygulama kararı almıştı.
Ancak İsrail’i ilgilendiren konularda üye ülkeler arasında görüş birliği sağlamak zorlaşıyor. Orta Doğu’daki savaş nedeniyle AB-İsrail ilişkilerinin gerildiği bir dönemde yaşanan gelişme, mevcut ayrılıkları daha da belirgin hale getirdi.
İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırıları sonrası ilan edilen kırılgan ateşkes sürerken, AB-İsrail Ortaklık Anlaşması’nın askıya alınması tartışmaları yeniden gündeme geldi. İspanya, İrlanda ve Slovenya yaptırım çağrısı yaparken, Almanya ve İtalya’nın tutumu belirleyici görülüyor.
Öte yandan İsrail’in Filistinlileri hedef alan idam cezası düzenlemesi de, ülkenin insan haklarına saygıyı zorunlu kılan Ortaklık Anlaşması’nın 2. maddesine uyup uymadığına ilişkin tartışmaları artırdı.
Avrupa Dış Eylem Servisi’nin (EEAS) geçen yıl yaptığı iç incelemede, İsrail’in Gazze’de uluslararası hukuku sistematik biçimde ihlal ederek söz konusu maddeyi ihlal ettiği sonucuna varılmıştı.