Avrupalı liderler, savunma bütçelerini artırma ve kendi güvenlikleri için daha fazla sorumluluk alma sözlerini tuttuklarını Trump’a kanıtlamak amacıyla zirvede yükselen savunma harcamalarını gözler önüne serdi.
ABD Başkanı Donald Trump, Washington'un Tahran'a karşı savaşına verdikleri tepki nedeniyle daha birkaç saat önce sert eleştiriler yönelttiği NATO müttefiklerine, çarşamba günü sona eren zirvenin kapanışında beklenmedik şekilde kollarını açtı. Birkaç saat içinde düşmanlıktan sevgi gösterisine dönen bu ani değişim, ABD’li liderin değişken ruh halinin geniş yelpazesini bir kez daha ortaya koydu.
REKLAM
REKLAM
Ankara’daki NATO zirvesinde, 32 liderin katıldığı basına kapalı toplantının ardından gazetecilere konuşan Trump, "Aslında muazzamdı. O odadaki birlik inanılmazdı, adeta bir sevgi seliydi, oldukça çılgıncaydı. Bu, muazzam derecede başarılı bir zirve oldu," dedi.
AFP haber ajansına konuşan zirveden bir kaynak, Trump’ın kapalı kapılar ardında mevkidaşlarına ABD’nin askeri ittifakta kalmasını istediğini belirterek, "Sizinle kalmak istiyoruz" güvencesini verdiğini aktardı. Bu durum, NATO liderlerinin ittifak antlaşmasının karşılıklı yardımlaşmayı öngören 5. Maddesi'ne olan "sarsılmaz bağlılıklarını" yeniden teyit ettikleri sonuç bildirgesine de yansıdı.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, "Almanya’ya büyük bir katkı sağladığımız duygusuyla dönüyorum: NATO bir arada duruyor, güçleniyor ve daha Avrupalı bir hale geliyor" ifadelerini kullandı.
'Havlayan köpek ısırmaz'
Ancak gün Trump açısından iyi başlamamıştı. Oturumun hemen öncesinde NATO müttefiklerini İran operasyonuna destek vermedikleri için topa tutan Trump, İspanya ile ticareti kesme tehdidinde bulunmuş ve Danimarka toprağı Grönland’ı hala istediğini yinelemişti.
Trump, "NATO’ya çok kırgınım... Grönland konusunda yaptıklarından ve terörün bir numaralı sponsoru olan İran konusunda bize yardım etmek istememelerinden dolayı" demişti.
Toplantıya katılan kaynağa göre, Trump liderlerle kapalı kapılar ardında yüz yüze geldiğinde üslubu belirgin şekilde değişti. Kaynak AFP’ye, "Trump’ın kamuoyuna söyledikleri ile içeride aslında konuştukları arasında güçlü bir tezat var," dedi.
Toplantıda İspanya veya Grönland’dan bir daha bahsedilmedi.
Toplantı sonrası İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, Washington ile ilişkilerin "çok olumlu" olduğunu vurguladı.
Estonya Başbakanı Kristen Michal da Trump’ın içeride üslubunu yumuşattığını belirterek, "Avrupa’nın adım atması ve savunmaya daha fazla yatırım yapması gerektiğine dair yapıcı bir mesaj verdi. Dolayısıyla yapıcı mesajların verildiği iyi bir atmosfer vardı" dedi.
Litvanya Dışişleri Bakanı Kestutis Budrys ise Trump’ın çıkışlarının ittifakın parçalandığı şeklinde okunmaması gerektiğini belirterek, "Bunu NATO’yu zayıflattığımızın veya transatlantik bağın koptuğunun bir göstergesi olarak görmüyorum. Olayları daha az dramatize etmeliyiz" diye konuştu.
Ukrayna’ya büyük destek
Ukrayna savaşını durdurmaya yönelik durma noktasına gelen çabalar da zirvenin gündemindeydi. Trump, zirve marjında Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy ile yaptığı görüşmede Kiev’e Patriot hava savunma füzeleri üretme hakkı tanıma sözü verdi.
Trump, kritik ABD yapımı Patriot önleyici füze stokları tükenen Zelenskiy'e, "Size Patriot üretmeniz için lisans vereceğiz. Bu oldukça harika, değil mi?" dedi.
Moskova’nın son günlerdeki ağır bombardımanlarına rağmen Kiev; cephe hattını istikrara kavuşturarak ve Rusya’nın derinliklerine saldırılar düzenleyerek gidişatı tersine çeviriyor gibi görünüyor.
Trump, bu saldırıların savaşı bitirmeye yardımcı olabileceğini belirterek, hem Zelenskiy’nin hem de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in çatışmaları durduracak bir anlaşma yapmak istediğine dair inancını yineledi. Ayrıca nihai NATO bildirgesinde Avrupa ve Kanada, Ukrayna’ya askeri desteği 2026 ve 2027 yıllarında yıllık 70 milyar euro düzeyinde tutma sözü verdi.
Trump, Ankara’dan ayrılmadan önce, yıllar süren iç savaşın ardından ülkenin uluslararası imajını yeniden inşa etmeye çalışan Suriye Devlet Başkanı Ahmed eş-Şaraa ile de bir görüşme gerçekleştirdi.
'Çok daha güçlü'
Trump ile yeni bir karşı karşıya gelişten kaçınmak isteyen NATO müttefikleri, milyarlarca dolarlık yeni silah sözleşmeleri açıklayarak, Avrupa’nın korunması yükünü ABD’nin omuzlarından alma konusunda ciddi adımlar attıklarını kanıtladı.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, yaşanan anlaşmazlıklara rağmen ittifakın Türkiye’deki zirveden daha da güçlenerek çıktığını savundu: "Bazen içinizi döktüğünüz, bazen de biraz tartıştığınız ailelerin çok daha güçlü olduğunu her zaman düşünmüşümdür."