İklim istatistikleri, 2026'nın şu ana kadar 2024 ve 2025'in ardından dünya çapında en sıcak üçüncü yıl olduğunu gösteriyor. Ancak bilim insanlarına göre 2026'nın rekora ortak olması için hâlâ zaman var.
Avrupa Birliği'nin (AB) iklim izleme servisi Copernicus, geçtiğimiz ayın tarihteki en yüksek ortalama sıcaklıklara ve Batı Avrupa genelinde korkutucu toprak kuruluğu seviyelerine sahne olduğunu açıkladı.
REKLAM
REKLAM
AFP'nin Copernicus verileri üzerinden yaptığı analize göre, Sahel bölgesi, Orta Amerika, Fransa ve İspanya da dahil olmak üzere 900 milyon insanın yaşadığı coğrafyalar tarihlerinin en sıcak Temmuz ayını geçirdi.
Copernicus'un ERA5 iklim modelinden elde edilen milyarlarca veri noktasının analizine göre, yaklaşık 33 ülke kayıtların tutulmaya başlanmasından bu yana en sıcak Temmuz ayını yaşadı.
AB iklim gözlemcisi pazartesi günü yaptığı açıklamada, iklim değişikliğinin bölge genelinde tarihi bir sıcaklık, kuraklık ve orman yangını yazını körüklemesiyle Batı Avrupa'nın kayıtların tutulmaya başlanmasından bu yana en sıcak Haziran-Temmuz dönemini geçirdiğini bildirdi.
120 milyon Avrupalı etkilendi
Yaklaşık 120 milyon Avrupalı, Temmuz 2026'nın tüm zamanların en sıcak Temmuz ayı olarak kayıtlara geçtiği bölgelerde yaşıyor. Bu rekorlar özellikle İngiltere'nin güneyi, Fransa'nın batısı ile İspanya'nın kuzey ve doğu kesimlerinde yoğunlaştı.
Fransa'da ortalama sıcaklıklar, sanayi öncesi (1850-1900) döneme kıyasla zaten belirgin şekilde daha sıcak olan 1991-2020 normallerinin 3,8°C üzerinde seyretti. Fransa ve İspanya, devasa orman yangınlarını besleyen rekor düzeyde kuraklık seviyeleri kaydetti.
Fransa'nın Gironde bölgesinde Temmuz ayı sonlarında meydana gelen dev orman yangını yaklaşık 42 bin hektarlık alanı küle çevirdi ve 220 binden fazla kişinin tahliye edilmesine neden oldu. Aynı dönemde İspanya'da yakın tarihin en büyük orman yangını Madrid yakınlarındaki Avila eyaletinde yaşandı ve yaklaşık 44 bin hektarlık alan yandı.
Dünyanın en hızlı ısınan kıtası olan Avrupa'da yazın ilk iki ayına üst üste gelen sıcak hava dalgaları, kavurucu sıcaklar ve aşırı kurak şartlar damga vurdu. Mayıs ayında başlayan şiddetli sıcaklar; çok sayıda orman yangınına, uzun süreli kuraklığa, bölge genelinde yeni ulusal sıcaklık rekorlarına ve sıcaklığa bağlı binlerce ölüm beklentisine yol açtı.
İklim istatistikleri, 2026'nın şu ana kadar 2024 ve 2025'in ardından küresel ölçekte en sıcak üçüncü yıl olduğunu gösteriyor. Ancak 2026'nın aradaki farkı kapatması için hâlâ zaman var.
Copernicus İklim Değişikliği Servisi, Batı Avrupa'da Haziran-Temmuz aylarının birleşik ortalama sıcaklığının 21,62°C olarak ölçüldüğünü ve bu rakamın aynı dönem için 2022'de kırılan rekoru geride bıraktığını bildirdi.
Bilim insanlarına göre, insan kaynaklı küresel ısınmanın hızlanması ile Pasifik'te dönemsel ısınmaya yol açarak dünya genelinde sıcaklık dengelerini değiştiren süper boyutlardaki El Niño olayının birleşik etkisi nedeniyle, 2026'nın yıl sonuna kadar 2024'ü geride bırakarak tarihin en sıcak yılı olma (veya en azından buna çok yaklaşma) olasılığı giderek artıyor.
Sahel bölgesinde sıcaklıklar ortalamanın 2°C üzerinde
Etkilenen bölgelerde yaşayan yaklaşık 900 milyon insanın yaklaşık 400 milyonu Afrika'da, ağırlıklı olarak Sahel bölgesinde bulunuyor. Aralarında batıda Moritanya, Nijer ve Burkina Faso ile doğuda Sudan, Kenya ve Etiyopya'nın da bulunduğu bölgedeki 10 ülke, Temmuz ayı sıcaklık rekorlarını kırdı.
Ekvatora yakın ülkelerdeki sıcaklık dalgalanmaları ve anomalileri genellikle ılıman iklimlere kıyasla daha düşüktür. Buna rağmen Çad ve Sudan gibi ülkeler, 1981-2010 ortalamasının 2°C üzerinde Temmuz sıcaklıkları kaydetti.
Dünya Hava Analizi (WWA) ağından bilim insanları, insan kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle aşırı sıcak hava dalgalarının 2015'ten bu yana yaklaşık 10 kat daha olası hale geldiği uyarısında bulundu. Sahel ülkeleri yükselen sıcaklıklara karşı en savunmasız bölgeler arasında yer alırken, pek çok ülke halihazırda silahlı çatışmalar, gıda güvensizliği ve yaygın yoksullukla mücadele ediyor.
Nehirler kuruyor
Copernicus, toprak nemi seviyelerinin Batı Avrupa'yı son şiddetli kuraklığın vurduğu Temmuz 2022'ye göre "belirgin şekilde daha düşük" olduğunu ekledi.
Copernicus'u işleten Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi'nden Samantha Burgess, "Bu durum, iklim değişikliğinin aşırı sıcakları nasıl tırmandırdığının ve sıcaklık ile kuraklığın birbirini nasıl sürekli beslediğinin açık bir örneğidir" dedi.
Temmuz ayında Fransa, İspanya, Avusturya ve Macaristan'ın yanı sıra İngiltere, İrlanda ve İzlanda'nın bir bölümü de dahil olmak üzere Batı ve Orta Avrupa ülkelerinde aşırı kurak koşullar gözlemlendi. Nehir debileri alışılmadık derecede düştü; Seine, Ren ve Tuna nehirleri bu durumdan ağır şekilde etkilendi. Birçok Avrupa ülkesinde ulaşım, sulama ve enerji üretimi olumsuz etkilendi.
Sıcak ve kuru hava koşulları yangınlar için de ideal bir zemin hazırladı. Bilim insanları, iklim değişikliğiyle birlikte Avrupa'da yangına hassas aşırı hava koşullarının sıklığının arttığını belirtiyor. Fransa ve İspanya bu yaz yakın tarihin en ağır yangınlarıyla mücadele ederken, Avrupa'daki diğer ülkelerin yanı sıra ABD'nin kuzeybatısı ve Kanada da ciddi yangınlar yaşadı.
Son 11 yıl tarihin en sıcak dönemi oldu
Copernicus, küresel ölçekte geçen ayın sanayi öncesi (1850-1900) referans noktasının 1,47°C üzerinde bir ortalama yüzey hava sıcaklığı ile kayıtlara geçen en sıcak ikinci Temmuz ayı olduğunu bildirdi.
Copernicus Direktörü Carlo Buontempo, son 11 yılın tarihteki en sıcak dönem olduğunu belirterek, "Yaşamımız boyunca ve büyük olasılıkla medeniyet tarihimiz boyunca bu kadar sıcak bir iklim görmedik" dedi ve ekledi: "Bildiğimiz gibi, bu ısınmanın temel itici gücü sera gazlarıdır."
Okyanuslar, insanlığın karbon emisyonlarının neden olduğu fazla ısının büyük kısmını emer ve bu nedenle iklimin düzenlenmesinde kilit bir rol oynar. Isınan denizler, daha güçlü fırtınaları ve yağışları tetikleyerek ve mercan kayalıklarını beyazlatarak gezegen üzerinde yıkıcı zincirleme etkilere yol açabilir.
Copernicus, karada ve denizde milyarlarca uydu ve hava durumu ölçümünü kullanarak analizler yapıyor. Kurumun veri havuzu 1940 yılına kadar uzanıyor.
Tiran yakınlarındaki orman yangını kontrol altında
Arnavutluk'ta itfaiye ekipleri, helikopterler ve ordu birlikleri, Kruje Dağı'nda çıkan büyük orman yangınını kontrol altına almak için gece boyunca çalıştı. Yetkililer birkaç köyü tahliye ederken, yangını kazara başlattığından şüphelenilen bir kişiyi gözaltına aldı.
Sarp arazinin karadan müdahaleyi zorlaştırması nedeniyle üç askeri helikopter karadaki ekiplere destek verdi. Yangının yerleşim yerlerine doğru yayılması üzerine Kruje belediyesine bağlı Barabit-Lluban bölgesindeki sakinler gece saatlerinde tahliye edildi.
Polis, cumartesi günü evinin yakınındaki kuru otları yakarak yangının rüzgarın etkisiyle kontrol kontrolden çıkmasına ve Kruje Dağı'na yayılarak yerleşim yerlerini tehdit etmesine neden olan şüpheliyi yakaladığını açıkladı. Başkent Tiran'ın yaklaşık 38 kilometre kuzeyinde yer alan yangın cumartesi öğleden sonradan bu yana devam ediyor.
Endülüs'te alevler yayılıyor
İspanya'nın güneyindeki Huelva eyaletinde (Sevilla ile Portekiz sınırı arasında) Pazar günü başlayan ve rüzgarın yön değiştirmesiyle yaklaşık 4 bin hektara yayılan yangın nedeniyle 470 civarında yerel halk tahliye edildi.
Endülüs Bölgesi Acil Durumlar Bakanı Antonio Sanz, "Yangın karmaşıklığını koruyor. Önümüzde katetmemiz gereken yol ve yoğun müdahale gerektiren zorlu bir gün var, ancak bugün düne kıyasla biraz daha iyimseriz" açıklamasını yaptı.
Rüzgarın değişken yönlerine karşı mücadele eden 500'den fazla itfaiyeci ve 60 askeri personel, 20 kadar amfibi söndürme uçağının desteğiyle alevlere müdahale ediyor. İspanya, özellikle ülkenin iç kesimlerinde binlerce kişinin tahliyesine neden olan çok sayıda yangınla zorlu bir yaz dönemi geçiriyor.