Gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın öldürülmesinin ardından uzun süre uluslararası siyasette dışlanan Suudi Veliaht Prens Muhammed bin Selman, son yıllarda yeniden kilit ortak konumuna geldi.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Suudi Arabistan’ın veliaht prensi ve fiili lideri Muhammed bin Selman’ı bu pazar günü, e-spordan Orta Doğu’daki savaşlara uzanan gündemle iki günlük bir ziyaret için Paris’te ağırlıyor.
REKLAM
REKLAM
Fransa Cumhurbaşkanlığı'ndan bir yetkiliye göre, sağlık, ulaşım ve enerji alanlarında çeşitli anlaşmalar ziyaretin ikinci günü olan pazartesi imzalanacak. Elysee Sarayı, görüşmelerde özellikle enerji, havacılık ve savunma başta olmak üzere “Fransız-Suudi ortaklığını şekillendiren büyük ekonomik ve stratejik konuların” ele alınacağını açıkladı.
Cumhurbaşkanlığının açıklamasında ziyaretin, “Suudi Arabistan Krallığı ile Fransa arasındaki diyaloğun canlılığını yansıttığı ve iki ülkeyi birbirine bağlayan stratejik ortaklığın güçlendirilmesini sağlayacağı” belirtildi. Macron ve Muhammed bin Selman ayrıca ilk kez Fransız-Suudi Stratejik Ortaklık Konseyi toplantısına birlikte başkanlık edecek.
Ancak ziyaretin ilk akşamındaki gündem diplomasi ve ekonomiden oldukça farklı bir alana uzanacak. Macron, Suudi Arabistan'ın güçlü adamı olarak anılan ve MBS lakabıyla bilinen Muhammed bin Selman’ı, Paris’te düzenlenen e-spor Dünya Kupası’nın kapanış töreninde ağırlayacak.
Fransız cumhurbaşkanlığına göre, küresel şampiyonanın kuruluşundan bu yana ilk kez Suudi Arabistan dışında düzenlenmesi, “Fransa’nın büyük uluslararası spor etkinliklerine ev sahipliği yapma konusundaki yeniden artan cazibesini” ortaya koyuyor. Açıklamada ayrıca organizasyonun, Fransa ve Suudi Arabistan’ın sporu ve kültürü iki ülke arasındaki yakınlaşmanın araçları haline getirme yönündeki ortak hedefini yansıttığı ifade edildi.
Video oyunlarından satranca kadar farklı e-spor disiplinlerinin dünyaca ünlü oyuncularını bir araya getiren ve MBS’nin aktif desteğini alan organizasyon, bu yıl ilk kez Suudi Arabistan sınırları dışında gerçekleştiriliyor.
Fransız cumhurbaşkanlığından bir yetkili, görüşmeler kapsamında imzalanması beklenen anlaşmalar arasında Suudi fonlarının desteklediği ve Paris yakınlarındaki Val-d’Oise bölgesinde kurulması planlanan büyük “Dragon Ball” temalı park projesinin bulunup bulunmadığı konusunda yorum yapmadı.
Suudi Arabistan önümüzdeki yıllarda 2030 Dünya Fuarı ve özellikle 2034 FIFA Dünya Kupası başta olmak üzere çok sayıda büyük uluslararası etkinliğe ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor.
İnsan hakları gündeme gelecek mi?
ABD’nin yakın müttefiki olan ve İran’la ilişkileri tarihsel olarak gergin seyreden Suudi Arabistan, aynı zamanda Amerikan-İsrail çatışmasının ardından İran İslam Cumhuriyeti içindeki gelişmeleri de yakından takip ediyor.
Pazartesi öğleden sonra Macron ve Muhammed bin Selman, Fransız-Suudi Stratejik Ortaklık Konseyi’nin ilk toplantısına birlikte başkanlık edecek. İki liderin, ekonomik ve stratejik başlıkların yanı sıra Orta Doğu’daki gelişmeleri de ele alması bekleniyor.
Elysee Sarayı, görüşmelerde “Fransa ile Körfez’deki ortakları arasında, Yakın ve Orta Doğu’da istikrar ve barış için yakın koordinasyonun gerekli olduğu bir ortamda, başlıca bölgesel meselelerin” ele alınacağını belirtti.
İnsan hakları konusunun görüşmelerde ne ölçüde gündeme geleceği ise belirsizliğini koruyor. Ziyaret, Suudi Arabistan’ın İstanbul Başkonsolosluğu’nda muhalif gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın öldürülmesinin üzerinden yaklaşık sekiz yıl geçtikten sonra gerçekleşiyor. Kaşıkçı, 2 Ekim 2018’de konsolosluk binasında öldürülmüştü.
Birleşmiş Milletler (BM) tarafından yürütülen bir soruşturmada, Cemal Kaşıkçı’nın ölümü “Suudi Arabistan’ın sorumlu olduğu yargısız infaz” olarak nitelendirildi. ABD istihbarat kurumları da Muhammed bin Selman’ın Kaşıkçı’nın öldürülmesiyle sonuçlanan operasyonu “onayladığı” sonucuna vardı. Riyad ise suçlamaları reddederek cinayetin kendi inisiyatifleriyle hareket eden ajanlar tarafından gerçekleştirildiğini savunuyor.
Emmanuel Macron, Aralık 2021’de Kaşıkçı cinayetinin ardından Suudi Arabistan’da Muhammed bin Selman ile görüşen ilk Batılı liderlerden biri oldu. Temmuz 2022’de ise bu kez bin Selman Paris’e geldi. Macron’un MBS’yi kabul etmesi, özellikle Fransız solundan sert tepki aldı. Dönemin haberlerine göre Yeşiller’in önde gelen isimlerinden Yannick Jadot, “Emmanuel Macron ile ‘MBS’ arasındaki akşam yemeğinin menüsünde gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın parçalanmış bedeni mi var? (…) Hayır! Petrol ve silahlar var!” sözleriyle tepki gösterdi. O dönem Avrupa Ekoloji-Yeşiller Partisi’nin ulusal sekreteri olan Julien Bayou ise “Fransa, uluslararası sahnede itibar arayan diktatörlerin ayak paspası değildir” dedi.
O tarihten bu yana Suudi veliaht prensi Fransa’yı birkaç kez daha ziyaret etti. Riyad, ekonomik gücü ve Orta Doğu’daki stratejik konumu nedeniyle Paris’in ilişkileri uzun süre soğutmayı göze alamayacağı bir ortak olarak öne çıkıyor.
Dünyanın en büyük ham petrol ihracatçısı olan Suudi Arabistan’ın enerji alanındaki ağırlığı da bu yakınlaşmada önemli rol oynuyor. Rusya’nın Ukrayna’yı işgali ve Avrupa’nın Kremlin’e olan enerji bağımlılığını azaltma çabaları, Riyad’ın petrol piyasalarındaki konumunu Fransa ve Avrupa açısından daha da stratejik hale getirdi.