Baltık ülkelerinden üst düzey Avrupa Komisyonu üyeleri, Ursula von der Leyen'in Avrupa savunmasını hızla güçlendirmeyi amaçlayan planlarına destek verdi. Öneriler arasında hibrit tehditlere karşı 'acı verici' karşılık verilmesini öngören yeni bir çerçeve ve siyasi güvenlik grubu kurulması bulunuyor.
Avrupa Birliği (AB) Savunma Komiseri Andrius Kubilius, Avrupa’nın Rusya kaynaklı hibrit tehditlere karşı daha sert ve koordineli bir karşılık vermesine yönelik hazırlıkların sürdüğünü söyledi.
REKLAM
REKLAM
Euronews’ün Europe Today programına konuşan Kubilius, Avrupa Komisyonu’nun hibrit savaşla mücadele için hazırlayacağı yeni çerçeveye ilişkin, “Rusya’nın provokasyonlarının oldukça acı verici bir bedelini ödemesini sağlayacak yollar bulabiliriz,” dedi.
Kubilius, “Komisyon Başkanı’nın sözünü ettiği şey de bu,” ifadelerini kullandı.
Kubilius’un açıklaması, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in çarşamba günü yaptığı Birliğin Durumu konuşmasında hibrit saldırılara karşı Avrupa çapında yeni bir mekanizma oluşturulmasını önermesinin ardından geldi.
Doğu kanadında hibrit tehdit endişesi
Son dönemde Avrupa’nın doğu kanadında görülen insansız hava aracı ihlalleri, deniz altı kablolarının kesilmesi ve göçün siyasi baskı aracı olarak kullanılması gibi olaylar, AB içinde hibrit tehditlere karşı ortak yanıt tartışmasını güçlendirdi.
Geçen ay Baltık ülkelerinden beş Avrupa Komisyonu üyesi, bölgenin karşı karşıya olduğu Rusya kaynaklı tehditlara karşı AB yönetiminden daha güçlü destek istemişti.
Von der Leyen de Birliğin Durumu konuşmasında, “silahlı saldırı seviyesinin altında kalan ancak ulusal güvenliğimizi açıkça tehdit eden” eylemlere karşı yeni bir Avrupa mekanizmasına ihtiyaç olduğunu söyledi.
Komisyon Başkanı’nın açıkladığı önerilerden biri, NATO’nun 4. maddesini tamamlayacak şekilde tasarlanan Acil Güvenlik Protokolü oldu.
Von der Leyen, sistemin işleyişini, “Bir üye devlet tarafından devreye sokulduğunda, tüm üye devletler Avrupa’nın vereceği yanıtı koordine etmek, daha fazla tırmanmayı caydırmak ve etkileri azaltmak üzere bir araya gelecek,” sözleriyle anlattı.
NATO Antlaşması’nın 4. maddesi, bir üye ülkenin toprak bütünlüğü, siyasi bağımsızlığı veya güvenliğinin tehdit altında olduğunu düşünmesi halinde müttefiklerin istişarelerde bulunmasını öngörüyor.
Kubilius: AB bir dayanışma birliğidir
Kubilius, Avrupa Komisyonu’nun hibrit tehditlerden özellikle etkilenen ülkelere nasıl yardım edebileceği konusunda planlar hazırladığını belirtti.
“Avrupa Birliği bir dayanışma birliğidir,” diyen Kubilius, güvenlik alanındaki girişimlerin bununla sınırlı kalmayacağını söyledi.
Von der Leyen’in gündeme getirdiği bir diğer öneri ise Avrupa Güvenlik Konseyi adı altında yeni bir liderler formatı oluşturulması.
Planlanan yapının yalnızca AB üyesi ülkeleri değil, Ukrayna, Birleşik Krallık, Norveç ve Kanada gibi benzer güvenlik çıkarlarına sahip ülkeleri de kapsaması öngörülüyor.
Yeni oluşumun Avrupa’nın karşı karşıya olduğu başlıca jeopolitik ve güvenlik meselelerini ele alması hedefleniyor. Rusya’nın Avrupa güvenliğine yönelik oluşturduğu tehditler ve ABD’nin Avrupa güvenlik mimarisindeki rolünün gerilemesi, bu başlıkların başında geliyor.
Von der Leyen, “Uzun zamandır kıtamızın güvenliğine odaklanan bir liderler formatını tartışıyoruz. Karşı karşıya olduğumuz risklerin niteliği ve boyutu düşünüldüğünde bu artık daha da acil,” dedi.
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy halihazırda Avrupa Konseyi toplantılarına düzenli olarak davet ediliyor. Önerilen yeni format ise bu ilişkiyi kurumsallaştırarak güvenlik konularının ele alınabileceği kalıcı bir çerçeve oluşturmayı amaçlıyor.
NATO ile yetki çakışması tartışması
Yeni yapıların gündeme gelmesi, AB’nin planlarının NATO’nun mevcut güvenlik mekanizmalarıyla örtüşüp örtüşmeyeceği sorusunu da beraberinde getirdi.
AB üyesi 27 ülkeden 23’ü aynı zamanda NATO üyesi.
Avrupa Komisyonu’nun Ekonomiden Sorumlu Üyesi Valdis Dombrovskis, Avrupa Güvenlik Konseyi’nin NATO’yla “rekabet etmeyeceğini”, ittifakın çalışmalarını “tamamlayacağını” söyledi.
Dombrovskis, Ukrayna’daki savaşta insansız hava araçlarının giderek daha belirleyici hale geldiğine işaret ederek, “Ukrayna’daki savaşın bir drone savaşına dönüştüğünü ve Rusya’nın yılda milyonlarca drone ürettiğini görüyoruz. Drone savunma kapasitemizi güçlendirmemiz gerekiyor,” dedi.
Euronews’ün, Acil Güvenlik Protokolü ve Avrupa Güvenlik Konseyi'nin NATO mekanizmalarıyla çakışıp çakışmayacağı yönündeki sorusuna yanıt veren bir NATO yetkilisi ise Avrupalı müttefik ve ortakların ortak güvenlik için daha fazla sorumluluk üstlenmesini memnuniyetle karşıladıklarını belirtti.
Yetkili, NATO’nun kolektif savunmanın temelini oluşturmaya devam ettiğini, AB ile savunma sanayisi üretiminin artırılması ve Ukrayna’ya desteğin sürdürülmesi dahil ortak konularda yakın çalışmayı sürdüreceklerini ifade etti.