İspanya'nın kırsal kesimindeki bir askeri robot fabrikası, 20'den fazla ülkeye teknoloji ihraç ederek ve küçük bir Aragon kasabasının ekonomisini ve istihdamını dönüştürerek Avrupa savunma sanayinde önemli bir aktör haline geldi.
İspanya’nın kuzeydoğusunda, Aragon bölgesinde Huesca ile Lerida arasında yer alan ve nüfusu 10 bini biraz aşan Binefar kasabası, ülkenin en büyük askeri robotik tesisine ev sahipliği yapıyor.
Alto Aragon bölgesindeki bu kasabada tasarlanan ve üretilen kara robotları, bugün 20’den fazla ülkede savaş ortamlarında, patlayıcı imha operasyonlarında ve lojistik destek görevlerinde kullanılıyor.
Tesis, EM&E Group’a (Escribano Mechanical & Engineering) ait ve Ukrayna’daki savaş ile insansız teknolojilerin yükselişinin damga vurduğu bir dönemde İspanya savunma sanayisinin büyümesinde kilit aktörlerden biri olarak öne çıkıyor.
Bugün Avrupa çapında bir referans noktası haline gelmiş olsa da Binefar’daki tesisin hikâyesi cephelerden oldukça uzakta başladı.
EM&E Group Robotik Birimi Direktörü Rafael de Solís’in Euronews’e anlattığına göre fabrika 1988’de kuruldu ve başlangıçta banka güvenlik sistemleri üzerine çalışıyordu.
De Solis, "Bu tesisin kökeni tamamen yerel. Teknik merakı yüksek üç yerel mucit tarafından kuruldu. Kuruculardan biri hâlâ şirketle mühendislik yöneticisi olarak bağlantısını sürdürüyor,” ifadelerini kullandı.
Dönüm noktası ise 2001 yılında, İspanya’nın ETA terör tehdidiyle karşı karşıya olduğu dönemde geldi.
De Solís, “Polis, ETA’nın araçlara yerleştirdiği patlayıcıları ağırlıkları nedeniyle etkisiz hale getiremiyordu. Bizden yeni bir robot tasarlamamızı istediler. İşte robotik alanındaki asıl uzmanlaşmamız o noktada başladı,” dedi.
O tarihten bu yana tesis, patlayıcı madde imhası, nükleer, biyolojik, radyolojik ve kimyasal tehditlere karşı koruma sağlayan robotlara odaklandı. Daha yakın dönemde ise askeri kullanım için geliştirilen insansız kara araçları (UGV) üretimine yöneldi.
Modern savaşta robotların kullanımı
İnsan operatörler tarafından uzaktan kontrol edilen bu sistemler; mühimmat, erzak ve yakıt taşıyabiliyor, ayrıca yaralıların savaş alanından tahliye edilmesini sağlayabiliyor. Aynı zamanda şirket bünyesinde geliştirilen silah sistemleriyle de entegre edilebiliyorlar.
De Solis, “Ukrayna’daki savaş dikkatleri büyük ölçüde hava dronlarına çekti ancak kara dronları da giderek daha fazla önem kazanıyor,” diye belirtti ve ekledi:
“Cephe hattından yaklaşık 15 kilometre uzaklıktaki bazı bölgelerde, hava tehdidi nedeniyle asker hareketi son derece tehlikeli. Bu noktalarda robotlar, can kayıplarını azaltabiliyor.”
EM&E Group, 20 yılı aşkın süredir ihracat yapıyor ve Asya, Afrika, Orta Doğu, Avrupa ile NATO ülkelerinde müşterilere sahip. 20’den fazla ülkede faaliyet gösterdiklerine dikkat çeken De Solís, "Özellikle terör riskinin yüksek olduğu bölgelerde,” diye konuştu..
Binefar’daki tesis, özellikle Avrupa ölçeğinde, kapasitesiyle diğer rakiplerinden ayrışıyor.
De Solis, “Fransa’da buna benzer bir tesis yok. Almanya’da büyük bir rakip vardı ancak bir Amerikan şirketi tarafından satın alındı. Bugün başlıca rakiplerimiz Amerikalı ve Kanadalı şirketler," ifadelerini kullandı.
Teknoloji ve bölge: Nüfus kaybına karşı bir fren
İspanya’nın iç kesimlerinin geniş bir bölümünde nüfus azalırken, küçük kasabalarda ileri teknoloji sanayisinin hayata geçirilmesi, nitelikli ve kalıcı istihdam yaratmanın az sayıdaki yollarından biri olarak öne çıkıyor.
Askeri alanın ötesinde, robotik tesisi Binefar ve çevresi için önemli bir ekonomik motor haline gelmiş durumda.
Tesiste hâlihazırda 150’den fazla kişi çalışırken, bu sayının 300’e çıkarılmasının planlandığını ifade eden De Solis, “Bir yıldan biraz fazla bir sürede çalışan sayısını ikiye katladık. Çalışanların yüzde 80’i bölgeden ya da yakın ilçelerden. Ayrıca büyük şehirlere gitmiş olup geri dönmeye karar verenler de var,” dedi.
Bu etkinin kasabada somut karşılığı bulunuyor.
Binefar Belediye Başkanı Patricia Rivera’ya göre tesis, kentin sanayi ve teknoloji merkezi olarak rolünü güçlendirdi.
Rivera, Euronews’e verdiği röportajda, “Binefar’ın zaten güçlü bir tarım-gıda sektörü vardı, ancak bu şirket teknoloji alanını açıkça ileri taşıdı ve niteliksel bir sıçrama sağladı,” dedi.
Ancak büyüme, küçük kasaba için zorlukları da beraberinde getiriyor. Rivera, “Bu çok hızlı oldu ve bir yönetim olarak hizmetler, konut ve altyapı sağlamak için hızla harekete geçmemiz gerekiyor,” diye kabul ediyor. “Kolay değil ama bu gelişime eşlik etmek için çalışıyoruz.”
Sanayide merkeziyetsiz bir model
Binefar’daki tesis, EM&E Group’un faaliyetlerini İspanya geneline yayma stratejisinin bir parçası. Şirket merkezini Madrid’de tutarken, farklı bölgelerde uzmanlaşmış merkezler kurdu: Barcelona’da yazılım ve yapay zekâ, Cordoba ve Linares’te silah sistemleri, Asturias’ta araştırma ve Valencia’da fotonik geliştirmeler.
De Solis, “Her şeyi Madrid’de yoğunlaştırmaya devam etmek istemedik. Amaç, üretimi bölgeselleştirmek ve ülkenin farklı bölgelerindeki yeteneklerden faydalanmak,” ifadeleri kullandı.
Belediye açısından bu yaklaşım, Binefar’ın stratejik konumunu daha da pekiştiriyor. Belediye Başkanı Rivera, “Aragon ile Katalonya arasında, iyi ulaşım bağlantılarına sahip ve onlarca yıldır yerleşik şirketlerin bulunduğu kilit bir noktadayız. Mesele yeni şirketler çekmekten ziyade, hâlihazırda burada olanların büyümesine yardımcı olmak,” diye vurguluyor.
Bu Aragon kasabasında savaş, teknoloji ve kırsal İspanya aynı üretim zincirinde kesişiyor.
Hayat kurtarmak ve savaşmak için tasarlanan robotlar, aynı zamanda nüfusun yerinde kalmasına katkı sağlayan ve kırsal alanlarda sanayinin rolünü yeniden tanımlayan bir tesisten çıkıyor.