Eon Systems adlı bir araştırma şirketi, biyolojik bir beynin hücre hücre kopyalanarak bilgisayarda canlandırıldığı 'tüm beyin emülasyonu' dönemini resmen başlattıklarını öne sürdü.
Yapay zekanın yükselişiyle birlikte uzun süredir tartışılan "tekillik" (singularity) kavramı, şimdiye kadar sadece "dijital zihinlere" özgü kabul ediliyordu.
REKLAM
REKLAM
Ancak Eon Systems adlı bir araştırma şirketi, biyolojik bir beynin hücre hücre kopyalanarak bilgisayarda canlandırıldığı "tüm beyin emülasyonu" (whole-brain emulation) dönemini resmen başlattıklarını öne sürdü.
Şirketin araştırmacılarından Dr. Alex Wissner-Gros, bunu kanıtlamak için bir de video yayımladı.
'Sadece bir simülasyon değil, bir kopya'
Eon Systems kurucu ortağı Wissner-Gros, yetişkin bir meyve sineğinin beyninin dijital ortama aktarıldığını bildirdi.
Şirket, 2024 yılında hakemli bilimsel dergi Nature'da yayımlanan bir makalede, meyve sineğinin 125 bin nöron ile 50 milyon sinaptik bağlantısını içeren hesaplamalı beyin modelini yaptıklarını açıklamıştı.
Şimdi bu beyin artık fiziksel bir bedene kavuşmuş olabilir. Zira ekip, "MuJoCo" adı verilen fizik simülasyonu ortamında, sinek beynini dijital bir vücuda entegre etti.
Paylaşılan videoda dijital bir sinek ve onun beyin bağlantıları yer alıyor. Ancak ekip videoda görülen sineğin aslında insanların hareketlendirdiği bir animasyon olmadığını söylüyor. Buna göre, ekranda görülen beyin bağlantıları da elektron mikroskobu verileriyle haritalandırılmış gerçek bir biyolojik beynin kopyası.
'Eğitim ve algoritma yok'
Wissner-Gros, bu dijital sineğe nasıl yürüyeceğini öğretmedikleri veya yapay zeka teknolojilerinde olduğu gibi "makine öğrenmesi" veya "pekiştirmeli öğrenme" yöntemlerine başvurulmadığını vurguladı.
Bunun yerine dijital sinek, "doğuştan gelen bilgiyi" kullanmaya devam ediyor. Araştırmacılara göre yazılım çalıştırıldığı an dijital sinek "uyandı" ve ne yapması gerektiğini bilerek yürümeye başladı. Biyolojik devrelere işlenmiş olan içgüdüler, dijital ortamda birebir karşılık buldu.
Daha önceki çalışmalar ya "vücudu olmayan beyinler" ya da "beyni olmayan (yapay zeka ile hareket eden) vücutlar" üzerineydi. DeepMind gibi devlerin çalışmaları pekiştirmeli öğrenmeye dayanırken, Eon'un modeli doğrudan biyolojik devre dinamiğini kullanıyor.
Daha önce 302 nöronlu C. elegans türü solucanlar üzerinde deneyler yapılmıştı ama meyve sineğinin beyni çok daha karmaşık bir yapıya sahip.
Sonraki hedef: Fare ve insan beyni
Eon Systems, bu başarıyı bir basamak olarak kullanarak çıtayı çok daha yükseğe taşımaya niyetli.
Şirket şu anda her sinirsel bağlantıyı haritalamak ve canlı dokudaki aktivasyon modellerini yakalamak için devasa veri setleri topluyor. Genişleme mikroskopisi ve on binlerce saatlik voltaj görüntüleme verileriyle ağların nasıl aktive olduğu haritalanıyor.
Yaklaşık 70 milyon nöron içeren (sineğin 560 katı) fare beyninin tam dijital kopyası için çalışmaların da başladığı ifade ediliyor.
Nihai hedef, insan beyni ölçeğinde bir emülasyonun altyapısını kurmak.
Wissner-Gros, X platformundan yaptığı paylaşımda, "İzlediğiniz şey bir animasyon değil. Biyolojik bir beynin kopyasının, bir vücudu hareket ettirmesidir. Hayalet artık makinenin içinde değil; makinenin kendisi hayalete dönüşüyor," ifadelerini kullandı.
Öte yandan bu çalışma henüz hakem onayından geçmedi. Hakemli bir dergide yayımlanması halinde şirkete mensup olmayan bağımsız araştırmacılar da teknolojiyi inceleyip iddiaları teyit edebilecek.
Yapay zekadan da yararlanılmıştı
Araştırmacılar bu çalışmayı yapay zekayla kıyaslasa da aslında çalışmada bu teknolojiden de yararlanıldı.
2024'teki beyin haritalama çalışmasında ekip, 120 bin nöron ve 50 milyondan fazla bağlantının haritasını çıkarmak için 100 terabaytlık (TB) görüntüyü, yani yaklaşık 100 dizüstü bilgisayara denk bir belleği analiz etmişti.
Görüntülenen kesitlerin işlenmesinde yapay zekadan yararlanılmıştı. Ekip yapay zeka yardımı almadan böyle bir araştırmanın 4 bin yıl süreceğini vurgulamıştı.
Araştırmacılar ayrıca dünya çapında 280'den fazla araştırmacıdan da verileri düzenleme konusunda yardım almıştı.