Yapay zekâ dünyayı geleceğe taşırken, eski bilgisayar koleksiyoncuları dijital çağı şekillendiren makineleri hayatta tutuyor.
Yazılım mühendisi Josh Dersch, Seattle'daki evinde 200'den fazla retro bilgisayar ve cihazı olduğunu tahmin ediyor; bu koleksiyon, Avrupa'ya da sıçrayan büyüyen bir koleksiyonerlik akımının parçası.
REKLAM
REKLAM
Dersch, “Her şeyin kökenini görmek benim için hep büyüleyici olmuştur” diyor. “Hata ayıklamak ve tamir etmek eğlenceli bir meydan okuma. Sistemin tamamını en başından sonuna kadar anlayabiliyorsunuz.”
Dersch, dijital devrimi başlatmaya yardımcı olan klasik makineleri koruyan, büyüyen bir retro bilgisayar koleksiyonerleri topluluğunun parçası. Silikon Vadisi çoktan yapay zekânın geleceğini şekillendirmeye odaklanmış olsa da, bu donanım meraklıları bugünün dizüstü bilgisayarları, giyilebilir teknolojileri ve akıllı telefonlarının ataları olan Atari, Commodore ve IBM makinelerini kurtarmaya kararlı.
Başkalarının hurda gördüğü yerde, Dersch gibi isimler dikkat ve saygıyı hak eden bilgisayar tarihi eserleri görüyor. Çocukluklarının bip seslerini ve melodilerini yeniden duymaktan, düşük çözünürlüklü “Pong” ya da “Space Invaders” oyunlarını çalıştırmaktan büyük keyif alıyorlar.
“Bilgisayar tarihine ve etrafındaki her şeye duyulan heyecan giderek artıyor” diyor, Silikon Vadisi'nin kalbi Mountain View'deki Bilgisayar Tarihi Müzesi'nde her yıl festival düzenleyen Vintage Computer Federation'ın başkanı Erik Klein.
Retro bilgisayar festivalleri koleksiyonerleri bir araya getiriyor
Bu yıl, ağustos başında düzenlenen iki günlük Vintage Computer Festival'e 3.500'den fazla kişi katıldı; festival, 1976'da Kaliforniya eyaletindeki Cupertino kentinde kurulan Apple'ın 50. yılını kutladı. Etkinlikte, Steve Wozniak ve Ronald Wayne'in, merhum Steve Jobs'ın yönettiği mücadeleci bir start-up olarak şirketin ilk günlerini anlattığı bir panel de yer aldı.
O tarihten bu yana Kuzey Amerika, Güney Amerika ve Avrupa'daki kentlerde bir düzineden fazla benzer buluşma düzenlenmeye başladı.
Artan ilgi, çevrimiçi pazarlarda retro bilgisayarlara yönelik talebin yükselmesinden de görülüyor, diyor Klein. Apple'ın ilk ürünü olan Apple-1 gibi nadir, ikonik bilgisayarlar yüz binlerce euroya alıcı bulabiliyor.
Koleksiyonerler, büyük emek harcayarak ilk günkü çalışma durumuna getirdikleri bilgisayar sistemlerini sergiledi; böylece katılımcılar, internet, sosyal medya ve yapay zekâ dünyayı değiştirmeden çok önce üretilmiş bilgisayarlarla oynama fırsatı buldu.
Modern bilgisayarın 'büyükbabası'nı yeniden hayata döndürmek
Dersch, koleksiyonunun gözdesi Xerox Alto'yu sergilemek için Seattle'dan arabayla geldi. 1970'lerde öncü Xerox Palo Alto Research Center'da geliştirilen ve “modern bilgisayarın büyükbabası” olarak görülen bu makineyi yeniden çalışır hâle getirmek için yıllarını harcadı.
Alto, ekrandaki salt metnin ötesine geçerek fare ve pencere, simge, imleç gibi ögelerden oluşan grafiksel kullanıcı arayüzünü kullanan ilk bilgisayarlardan biriydi; bu yaklaşım daha sonra sektör standardı hâline geldi. Bu modelin, Jobs ve Bill Gates'e ilham vererek söz konusu teknolojileri ilk ürünlerine katmalarını sağladığı iyi biliniyor.
Silikon Vadisi'nde yazılım mühendisliği yöneticisi olan Klein, hobisi evini ve aile hayatını işgal edene kadar tutkulu bir koleksiyonerdi. Aksesuarları, belgeleri ve kutuları tam olan yaklaşık 150 bilgisayar sistemini dolaplarına ve garajına tıkıştırmıştı.
Klein, çok sevdiği koleksiyonunun bir tür “yük” hâline geldiğini ve ailesine sıkıntı vermekten endişe ettiğini söylüyor. Bu yüzden, evinde yalnızca birkaç favori makine kalana kadar bilgisayarlarını satmaya ve dağıtmaya başladı.
Koleksiyonerler için benzer etkinlikler Avrupa'ya yayılıyor
Artık Klein, Vintage Computer Federation başkanı olarak retro bilgisayarlara duyduğu tutkuyu festivaller, tamir atölyeleri, takas buluşmaları ve diğer etkinlikleri organize etmeye yönlendiriyor.
“Yani işin özü, o tarihi ve bu eski teknolojiyi koruma, toplama ve ondan keyif alma hobisini insanlara tanıtmak ve yaymak” diyor Klein.
Sellam Ismail, 1997'de San Francisco'nun doğusundaki bir mekânda yaklaşık 150 meraklıyı bir araya getiren ilk festivali düzenlemesinden bu yana koleksiyoner topluluğunun gelişip olgunlaşmasını görmekten büyük heyecan duyuyor. Etkinlikleri on yıl boyunca o yürüttü.
Daha sonra, ABD ve Kanada'da festivaller düzenleyen Vintage Computer Federation'ın ortak kurucularından biri oldu. Arjantin, Almanya ve İsviçre'de benzer festivaller başlatmaları için diğer gruplara da yardımcı oldu.
Depoda sakladığı dev bir koleksiyonu da olmuş olan Ismail, “Topluluk büyüdü. Giderek daha fazla insan eski bilgisayar edinmeye, onları toplamaya başladı” diyor. “Gelecek yıl 30. yılımızı kutlayacağız. Bunun süreceğini ve daha da büyüyeceğini düşünüyorum.”