İspanya’da futbol sezonunun başlamasıyla birlikte LaLiga’nın mahkeme kararına dayanan toplu IP engellemeleri de yeniden devreye girdi. Maçlar başladığında uygulanan engellemeler, binlerce internet sitesi ve çevrim içi hizmete erişimde kesintilere yol açıyor.
Her futbol sezonunun başlamasıyla birlikte Avrupa’daki en agresif dijital filtreleme mekanizmalarından biri de yeniden devreye giriyor. Mahkeme kararlarına dayanan ve Javier Tebas’ın başkanlığını yaptığı LaLiga, İspanya’daki internet operatörlerinden, maçların yasa dışı yayınlarıyla bağlantılı olduğu öne sürülen yüzlerce IP adresini gerçek zamanlı olarak engellemelerini istiyor.
REKLAM
REKLAM
İlk amaç korsan yayıncılıkla mücadele etmek. Ancak uygulamanın fiili sonucu farklı: İnternet, her internet sitesi için ayrı bir sunucu tahsis edilmiş şekilde çalışmadığından, bir IP adresi engellendiğinde futbolla hiçbir ilgisi olmayan çok sayıda hizmet de erişilemez hale geliyor.
Başka bir ifadeyle LaLiga, mahkeme kararıyla kendisine tanınan yetki kapsamında IP adresi listelerini operatörlere iletebiliyor ve bu adreslerin İspanya’da engellenmesini sağlayabiliyor. Bu durum ise ağ tarafsızlığı ilkesiyle açık biçimde çelişiyor.
Sorunun temelinde, her internet sitesi veya çevrim içi hizmetin kimlik numarası gibi kendisine ait ayrı bir IP adresine sahip olmaması yatıyor.
Bazı hizmetlerde birden fazla internet sitesi aynı ana IP adresi üzerinden barındırılıyor. Sorun da burada başlıyor: Bu adres engellendiğinde, ona bağlı tüm hizmet ve internet siteleri de çalışmayı durduruyor. Sonuç olarak maç oynandığı sırada bu sitelere erişmeye çalışan herhangi bir internet kullanıcısı da uygulamanın dolaylı mağduru haline geliyor.
Durumu şöyle örneklemek mümkün: Madrid’de, yani burada barındırma hizmetinde, milyonlarca kişi arasından en az bir kişinin elektrik çaldığı, yani LaLiga’nın IPTV sinyalini korsan olarak yayımladığı tespit ediliyor ve bunun üzerine bütün şehrin elektriğinin kesilmesine karar veriliyor.
Tebas bir röportajında kitlesel engellemelerin söz konusu olmadığını dahi savunmuş, kendilerine ulaşan şikayetlerin “dört internet meraklısından” geldiğini söylemişti. Ancak veriler farklı bir tablo ortaya koyuyor: Engellemeler üçüncü taraf hizmetleri de etkiliyor ve maç başına 500 ila 1.000 IP adresi bloke ediliyor.
Engellemeler nasıl çalışıyor?
Engelleme maçın başlamasından kısa süre önce devreye giriyor ve yayın sona erdiğinde kaldırılıyor. LaLiga, korsan yayın hizmetleriyle bağlantılı olduğunu belirlediği IP adreslerini tespit ediyor ve internet operatörlerinden bu adreslere söz konusu zaman diliminde erişimi kesmelerini istiyor.
2026-2027 sezonunun 15 Ağustos 2026’daki ilk maç gününde yaklaşık 550 IP adresi eş zamanlı olarak engellendi. O tarihten bu yana engellemeler her maç gününde devam ediyor.
Open Observatory of Network Interference’a (OONI) göre 2026’nın ilk yarısında Amazon AWS, Cloudflare, Akamai, Alibaba Cloud, Microsoft ve Meta’nın da aralarında bulunduğu 36 farklı sağlayıcıya ait 7 bin 441 adres engellendi.
LaLiga, bunların kitlesel veya gelişigüzel değil, dinamik engellemeler olduğunu savunuyor ve uygulamayı korsan yayıncılık nedeniyle her yıl 600 ila 700 milyon euro gelir kaybına uğramasıyla gerekçelendiriyor. Ancak uygulamanın yükünü korsan yayınlarla hiçbir bağlantısı olmayan taraflar da taşıyor.
Sorunun temelinde, internetin çalışma biçimi ile LaLiga’nın çözüm olarak sunduğu yöntemin doğrudan çatışması bulunuyor. LaLiga aksini savunsa da uygulama, İspanya’da her maç oynandığında binlerce internet sitesini etkiliyor. Kullanıcıların bu tür bir kesintinin yaşanıp yaşanmadığını kontrol edebildiği hayahora.futbol adlı bir internet sitesi de bulunuyor.
Cloudflare gibi bir içerik dağıtım ağı (CDN), birbirinden farklı hizmetlere ait binlerce içeriği tek bir IP adresi altında önbelleğe alabiliyor. Bu sistem, içeriği son kullanıcıya daha yakın konumlardan ve daha düşük gecikmeyle sunarak yükleme hızlarını artırırken dağıtılmış hizmet engelleme (DDoS) saldırılarının etkisini de azaltıyor.
Ancak CDN’ye ait IP adresi engellendiğinde binlerce hizmet ve internet sitesinin içeriği de bloke ediliyor. Mevcut sistem, kullanıcının korsan yayına mı erişmeye çalıştığını yoksa İspanyol Kraliyet Akademisi (RAE), Uluslararası Af Örgütü, Greenpeace, UNICEF, Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), Caritas, mahkemeler, üniversiteler veya yapay zeka büyük dil modellerine ev sahipliği yapan Hugging Face gibi projelerin sitelerine mi girmeye çalıştığını ayırt edemiyor.
Hatta bazı futbol kulüplerinin ve sponsorlarının internet siteleri dahi engellemelerden etkileniyor. Bu da kullanılan yöntemin yarattığı ironik sonuçlardan biri.
OONI’nin Ocak-Haziran 2026 döneminde İspanya’da yaptığı ölçümleri 9,2 milyon alan adından oluşan bir listeyle karşılaştırdığı rapora göre, 554 binden fazla meşru alan adı herhangi bir zamanda engellemelerden etkilendi.
En büyük darbeyi Cloudflare aldı. Engellenen IP adreslerinin yalnızca yüzde 30’u Cloudflare’a ait olmasına rağmen, etkilenen alan adlarının yüzde 90’ı, yani 501 binden fazlası bu şirketin altyapısında bulunuyordu.
İspanya’daki en bilinen örneklerden biri Redsys ödeme altyapısı. Sistem, LaLiga maçlarının oynandığı günlerde çevrim içi ödemeleri onaylarken defalarca sorun yaşadı. Etkilenen perakendeciler ise sorunun kaynağının neresi olduğunu dahi bilmiyordu.
Daha önce Pokémon üzerine İspanyolca yayımlanan en büyük ansiklopedi olan WikiDex de uygulamadan etkilenmiş ve görsel sunucularına erişimde sorun yaşandığını açıklamıştı.
15 Eylül’deki Real Madrid maçından örnek
Kendi deneyimimde de DIGI fiber internet kullanırken daha önceki maçlar sırasında çeşitli engellemelerle karşılaştım. Hugging Face üzerinden sunucuma açık kaynaklı büyük dil modelleri indirirken —bunlar normalde AWS üzerinde barındırılıyor—, bir çift akıllı gözlükle (Halliday) bağlantılı hizmetleri kullanırken veya bazı internet sitelerine erişmeye çalışırken bağlantılar engellendi.
Bu internet sitelerinin veya hizmetlerin LaLiga’nın sözünü ettiği korsan yayıncılıkla nasıl bir bağlantısı olduğunu açıklayabilen varsa dinlemek isterim.
Elche C. F.-Real Madrid maçının başlamasının ardından engellenen adreslerin sayısı artmaya başladı ve Cloudflare’a ait IP adresleri İspanya’nın beş büyük internet operatörü tarafından bloke edildi.
Maç sırasında bazı internet sitelerine tamamen erişilemedi. Bunlardan biri boyama için mandala örnekleri sunan mandalaweb.es, bir diğeri ise kanaviçe kitleri ve desenleri satan todopuntodecruz.com sitesiydi.
İspanya dışından bir VPN kullanıldığında ise hem mandalaweb.com hem de todopuntodecruz.com sorunsuz şekilde açılıyor. Üstelik iki sitenin de LaLiga’nın IPTV yayınlarının korsan olarak dağıtılmasıyla hiçbir ilgisi bulunmuyor.
Tebas şikayetlerin yalnızca birkaç kişiden geldiğini ve bunların “internet meraklıları” olduğunu söylemişti. Ancak mesele ne yalnızca birkaç alan adıyla ne de küçük internet siteleriyle sınırlı.
Erişilemeyen siteler arasında linuxmint.com, Froiz süpermarket zincirinin froiz.es adresi ve Centro de Investigación Biomédica en Red’in (Ağ Tabanlı Biyomedikal Araştırma Merkezi) internet sitesi de bulunuyor.
Sonuç açık: Bu, internet sağlayıcıları tarafından ülke genelinde uygulanan bir engelleme. Benim örneğimde bunu uygulayan operatör DIGI.
Bir başka örnek de ertesi gün, 16 Eylül 2026 Çarşamba günü yaşandı. Qwen 3.8 27b büyük dil modelini Ollama üzerinden sunucuma indirmeye çalıştığımda, o günkü maçların oynandığı sırada saat 19.41’de yaptığım indirme talepleri, TLS sertifikasının zamanında iletilememesi nedeniyle başarısız oldu.
Ollama’nın modelleri Cloudflare üzerinde barındırılıyor ve bir yapay zeka büyük dil modelinin futbolla hiçbir ilgisi olmadığı açık.
Aşağıdaki verilerde de LaLiga maçlarıyla bağlantılı bir dizi engelleme görülüyor. Bunların arasında Cloudflare alan adları da bulunuyor.
15 Eylül’de, önceki güne ait kesintiler saat 21.20 civarında başladı ve gece yarısından sonra sona erdi. Başka bir ifadeyle engellemeler yaklaşık üç saat sürdü.
16 Eylül Çarşamba günü ise engelleme saat 18.45’te başladı ve gece yarısından kısa süre öncesine kadar devam etti. Bu durumda beş ila altı saatlik bir kesintiden söz ediyoruz.
Üstelik bu iki örnek hafta içi günlerinde yaşandı. Hafta sonlarında ise en iyi ihtimalle benzer sürelerde kesintiler görülüyor.
Teknik alternatifler, hukuki çerçeve ve kararın sona ereceği tarih
Günümüzde bir IP adresinin tamamını devre dışı bırakmaktan çok daha hassas yöntemler bulunuyor. Korsan yayının yapıldığı alan adı, URL, hesap veya belirli sunucu hedef alınabilir ve ilgili hizmet sağlayıcısından söz konusu içeriğin kaldırılması talep edilebilir.
Esas olan, ortak altyapının değil, ihlale konu içeriğin engellenmesi olmalı. Çünkü mevcut yöntemin verdiği zararın boyutunu hesaplamak son derece güç. Futbol maçları sırasında interneti ve uygulamaları normal şekilde kullanamayan hizmetler ve kullanıcılar doğrudan etkileniyor.
Çeşitli internet siteleri ve hizmetler uğradıkları zararları bildirmeye başladı. LaLiga’nın uyguladığı engellemelerin şimdiden 3,1 milyondan fazla zarara yol açtığı belirtiliyor.
Bu engellemelerin hukuki dayanağını, Barselona 6 No’lu Ticaret Mahkemesi’nin 18 Aralık 2024’te verdiği karar oluşturuyor. Mahkeme, LaLiga ile Telefónica Audiovisual Digital tarafından açılan davayı kabul etmişti.
Karar, belirlenen IP adreslerine erişimin derhal durdurulmasına izin verirken listelerin haftalık olarak ve hatta maçlar devam ederken dinamik biçimde güncellenebilmesine de olanak tanıyor. Her yeni adres için ayrı bir mahkeme kararına ihtiyaç duyulmuyor.
Movistar, Vodafone, DIGI ve MásOrange ise yargılama sürecine itiraz etmedi ve böylece tedbirleri hukuken karşı çıkmadan kabul etmiş oldu.
İspanya Kongresi’nde bu konuda ilk adım da atıldı ancak henüz hukuken bağlayıcı değil. ERC tarafından sunulan ve PSOE ile üzerinde uzlaşılan Dijital Hizmetler Yasası’nın değiştirilmesine ilişkin bağlayıcı olmayan önerge, 29 Nisan 2026’da kabul edildi.
Önergeye Sumar, Bildu, PNV ve Compromís destek verirken PP ile Vox karşı çıktı, Junts ise oylamaya katılmadı.
Düzenleme hayata geçirilirse mahkeme kararlarına orantılılık şartları ve sınırlamalar getirilecek. Böylece engellenecek adres listelerinin yönetiminin herhangi bir denetim olmadan sektör kuruluşlarına bırakılmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Kesintiler nedeniyle bazı kullanıcılar engellemeleri aşmak için sanal özel ağlara (VPN) yöneldi. Avrupa mahkemeleri VPN’leri tarafsız bir yazılım ve meşru bir araç olarak değerlendiriyor.
LaLiga ise teknolojik aracılar olarak VPN hizmetlerinin de kendi altyapılarından geçen içerikten sorumluluk taşıdığını savunuyor. Kurum ayrıca Córdoba Ticaret Mahkemesi’nin bu yönde ihtiyati tedbir kararı verdiğine dikkat çekiyor.
Cloudflare ve Apple tarafından desteklenen ve kullanıcının hangi alan adına bağlandığını gizlemeyi amaçlayan ECH şifrelemesi de IP engellemelerinin temel mücadele yöntemi olarak kullanılmasının önüne henüz geçebilmiş değil.
Her durumda 2026-2027 sezonu, mevcut mahkeme kararının geçerli olduğu son sezon olacak. Kararın süresi, İspanya İkinci Ligi’nin sona ermesiyle aynı tarihe denk gelen 20 Haziran 2027’de dolacak.
LaLiga ve Telefónica’nın, birkaç yıldır avantajlı konumda oldukları bu uygulamanın süresinin uzatılmasını talep etmesi bekleniyor.
Ancak hukuki ve düzenleyici ortam iki yıl öncesine kıyasla değişmiş durumda. Bu nedenle iki kurumun aynı ölçüde geniş kapsamlı bir yetkiyi yeniden elde edip edemeyeceği konusunda ciddi bir belirsizlik bulunuyor.