Yeni bir araştırmaya göre Tetris oynamak, travmayla ilgili rahatsız edici anıları azaltabiliyor; belirtiler altı ay içinde zayıflıyor.
Tetris oynayarak beyni meşgul tutmanın, istemsiz travma anılarının zihne sızmasını engelleyerek travmanın etkisini hafiflettiği ortaya kondu.
REKLAM
REKLAM
The Lancet Psychiatry dergisinde yayımlanan çalışma, travma sonrası stres bozukluğunun (TSSB) temel belirtilerinden biri olan müdahaleci, canlı ve istenmeyen travma anılarının tedavisine odaklandı.
İsveç’teki Uppsala Üniversitesi’nde araştırma kuruluşu P1vital ile işbirliği içinde geliştirilen ve Cambridge ile Oxford üniversitelerinde denenen bu tedaviye, Imagery Competing Task Intervention (ICTI) yani “Görsel İmgeyle Rekabetçi Görev Müdahalesi” adı veriliyor.
Beklenmedik bir ölüme tanık olmak ya da şiddet içeren bir deneyim yaşamak gibi psikolojik travmalar, günlerce hatta yıllarca sürebilen ve insanların ruh ve beden sağlığını etkileyen istemsiz anıları tetikleyebiliyor.
Genelde “flashback” olarak bilinen istemsiz anılar, zihinde aniden beliren, çoğunlukla travmayla ilgili görsel imgeler şeklindeki istem dışı ve tekrarlayıcı hatırlamalardır.
Uppsala Üniversitesi’nden psikoloji profesörü ve çalışmanın baş araştırmacısı Emily Holmes, “Geçmiş travmaya dair tek bir anlık istemsiz anı bile dikkati ele geçirerek kişiyi istenmeyen ve müdahaleci duyguların insafına bırakmak suretiyle günlük yaşam üzerinde güçlü bir etki yaratabiliyor” dedi.
Holmes, bu kısa görsel müdahale sayesinde bu duyusal anıların müdahaleci yönünün zayıflatıldığını ve insanların zihinlerinde canlanan travma görüntülerinin sayısının azaldığını da sözlerine ekledi.
Araştırma ekibi, COVID-19 pandemisi sırasında işyerinde travmatik olaylar yaşayan sağlık çalışanlarına odaklandı.
Katılımcılar üç gruba ayrıldı: İlk grup zihinsel müdahaleyi uyguladı, ikinci grup klasik müzik dinledi, üçüncü grup ise olağan tedaviyi aldı.
Çalışma, ICTI’nın, başlangıçta haftada 14 olan istemsiz anı sayısını dört hafta içinde haftada bire düşürdüğünü; bunun diğer gruplardaki katılımcıların yaşadığının 10’da biri olduğunu ortaya koydu.
Denemeden altı ay sonra, yeni tedavi grubundaki kişilerin yüzde 70’i artık hiç istemsiz anı yaşamıyordu.
Holmes, “Müdahalemiz sözcüklere değil zihinsel imgelerimize odaklanıyor; insanların yoğun hayatlarına uyum sağlayabilmesi için de olabildiğince nazik, kısa ve pratik olacak şekilde tasarlandı” diye ekledi.
Tedavi nasıl işliyor?
Tedavinin temel bileşeni, oyuncuların farklı boyutlardaki şekilleri döndürerek bir ızgara içine yerleştirmeye çalıştığı Tetris adlı video oyunu.
Çalışmanın ilk aşamasında katılımcılardan travmatik anılarını kısaca hatırlamaları istendi; bunu anlatmaları ya da ayrıntıya girmeleri gerekmiyordu.
Ardından, zihnin gözünü kullanan “zihinsel döndürme” adı verilen bilişsel beceriyi nasıl kullanacakları öğretildi. ICTI daha sonra katılımcılardan bu beceriyi yaklaşık 20 dakikalık seanslarda, ancak daha yavaş bir tempoda Tetris oynarken uygulamalarını istiyor.
Yöntemin genel amacı, beynin görsel-uzamsal bölgelerini meşgul ederek görsel flashback’lerle rekabet etmek; böylece bu anıların canlılığını, duygusal etkisini ve ortaya çıkma sıklığını azaltmak.
Genel olarak faydalı tedavi
Araştırmacılar, tedavinin yalnızca istemsiz görsel imgeleri azaltmakla kalmayıp TSSB belirtilerinin genelinde de faydalı olduğunu gözlemledi.
Çalışmaya göre, istemsiz anılar azaldığında TSSB’nin diğer belirtileri üzerinde de olumlu bir etki görülüyor.
Katılımcıların çalışmanın başındaki TSSB düzeyi ne olursa olsun, dördüncü haftaya gelindiğinde kaygı, depresyon ve genel işlevsellikte iyileşme kaydedildi.