46 ülkede 240 binden fazla sigara içicisini kapsayan araştırma, tütünün kalp-damar sağlığına verdiği zararların hâlâ yeterince bilinmediğini ortaya koyarak, yıllardır süren uyarı kampanyalarının etkisini sorguluyor.
Tütün kontrolü politikalarının yaygınlaşmasının üzerinden yaklaşık 20 yıl geçmesine rağmen, sigara içenlerin büyük bölümü hâlâ sigaranın tüm sağlık risklerinin farkında değil. Çoğu kişi sigaranın akciğer kanserine yol açtığını bilse de, çok daha azı aynı alışkanlığın kalp hastalığı, kalp krizi ve felç riskini artırdığını; üstelik yalnızca sigara içenleri değil, pasif içicileri de etkilediğini biliyor.
REKLAM
REKLAM
BMJ Open dergisinde yayımlanan kapsamlı bir uluslararası araştırma, tütün kontrolü politikaları, sigara paketlerindeki çarpıcı sağlık uyarıları ve yıllardır süren halk sağlığı kampanyalarına rağmen, sigaranın sağlık üzerindeki etkilerine ilişkin farkındalığın son yirmi yılda kayda değer ölçüde artmadığını ortaya koydu.
Kanada'daki Waterloo Üniversitesi bünyesinde faaliyet gösteren Uluslararası Tütün Kontrol Politikası Değerlendirme Projesi (ITC Project) Araştırma Bilimcisi ve çalışmanın başyazarı Janet Chung-Hall, "Sigara ve pasif içiciliğin başlıca sağlık etkilerine ilişkin bilgi eksiklikleri son derece endişe verici" değerlendirmesinde bulundu.
Chung-Hall, dünya genelinde her yıl 2 milyondan fazla kardiyovasküler ölümün sigarayla ilişkilendirildiğine dikkat çekerek, "Sigaranın ve pasif içiciliğin kalp-damar sistemine verdiği zararlara ilişkin farkındalığın bu kadar düşük olması özellikle kaygı verici" dedi ve kamuoyunu bilinçlendirmeye yönelik çalışmaların güçlendirilmesi çağrısında bulundu. Kardiyovasküler hastalıklar, dünya genelinde bulaşıcı olmayan hastalıklara bağlı erken ölümlerin başlıca nedeni olurken, sigara da bu hastalıklar açısından önlenebilir en önemli risk faktörlerinden biri olarak kabul ediliyor.
Araştırmacılar, Uluslararası Tütün Kontrol Projesi ile Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) Küresel Yetişkin Tütün Araştırması verilerini kullanarak 46 ülkede sigara içen 240 binden fazla yetişkinin verilerini analiz etti. Çalışma, 2002-2022 yılları arasında gerçekleştirilen anketleri kapsıyor.
Sonuçlara göre katılımcıların yüzde 90'ından fazlası sigaranın akciğer kanserine neden olabileceğini biliyor. Buna karşılık yalnızca yaklaşık yüzde 80'i sigarayı kalp hastalıklarıyla ilişkilendirirken, felç riski ve pasif içiciliğin sağlık üzerindeki etkileri konusunda bilgi sahibi olanların oranı ise daha da düşük kaldı.
Mesajın Avrupa’da yerine ulaşması
Araştırma, Avrupa ülkelerinde de dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu. Bulgulara göre sigaranın akciğer kanserine yol açtığına ilişkin farkındalık Hollanda'da belirgin biçimde artarken, Almanya, Fransa, Romanya ve bazı diğer ülkelerde geriledi. Pasif içiciliğin sağlık üzerindeki zararlarına ilişkin bilgi düzeyinde de Almanya, Fransa ve Hollanda'da bazı göstergelerde düşüş kaydedildi.
Avrupa Birliği son yıllarda sigara paketlerinde sağlık uyarılarını zorunlu hale getiren ve tütün reklamı ile promosyonlarına yönelik kısıtlamaları genişleten düzenlemeleri hayata geçirdi. Buna rağmen araştırmacılar, bu önlemlerin sigaranın tüm sağlık risklerine ilişkin farkındalığı artırmada yeterli olmadığını belirtiyor.
AB'de altı ülkede daha önce yürütülen araştırmalar ise, sigaranın yol açtığı sağlık riskleri konusunda daha fazla bilgi sahibi olan kişilerin, sigara paketlerindeki sağlık uyarılarından daha fazla etkilendiklerini ve bu uyarıları daha ciddiye aldıklarını göstermişti.
Uluslararası Tütün Kontrol Politikası Değerlendirme Projesi'nin (ITC Project) baş araştırmacısı ve Waterloo Üniversitesi Psikoloji ile Halk Sağlığı Bilimleri Bölümü Profesörü Geoffrey T. Fong, "Bilgi, sigarayı bırakmak ve başkalarını pasif içiciliğin zararlarından korumak için atılacak ilk ve en önemli adımlardan biridir," dedi.
Fong, "Bulgularımız, hükümetlerin yalnızca sigaranın kansere yol açtığına değil, aynı zamanda sigara ve pasif içiciliğin kalp-damar sistemi üzerindeki ciddi etkilerine ilişkin de daha güçlü, daha kapsamlı ve sürekliliği olan kamuoyu bilgilendirme kampanyaları yürütmesi gerektiğini gösteriyor," değerlendirmesinde bulundu.
Avrupa’da tütün yasakları
Bu bulgular, birçok Avrupa ülkesinin, gençler arasındaki sigara kullanımını azaltmaya yönelik daha geniş bir çabanın parçası olarak tütün ve nikotin ürünlerine yönelik kısıtlamaları sıkılaştırdığı bir dönemde ortaya çıktı.
Nisan ayında İngiltere, tütün karşıtı bir yasayı kabul ederek 2008 ve sonrasında doğanlara tütün ürünleri satışını kalıcı olarak kısıtladı; böylece “dumansız” bir nesil yaratmayı hedefliyor.
Avrupa'da tütün kullanımını azaltmaya yönelik düzenlemeler de giderek sıkılaşıyor. Belçika ve Letonya, gençler arasında kullanımın yaygınlaşması ve çevresel etkilerle ilgili kaygıları gerekçe göstererek Ocak 2025'te tek kullanımlık elektronik sigaraların satışını yasakladı.
İspanya ve Fransa ise geçen yıl açık havadaki kamusal alanlarda sigara içilmesini sınırlandıran yeni düzenlemeleri yürürlüğe koydu.
Avrupa Komisyonu, 2040 yılına kadar sigara kullanım oranını mevcut yaklaşık yüzde 25 seviyesinden yüzde 5'in altına indirerek "tütünsüz bir nesil" oluşturmayı hedefliyor.
Bu doğrultuda Komisyon, son on yılda Avrupa Birliği Tütün Ürünleri Direktifi kapsamında mentollü sigaralar da dahil olmak üzere aromalı geleneksel sigaraların ve karakteristik aromaya sahip sarma tütünlerinin satışını yasakladı. Ayrıca yeni nesil tütün ve nikotin ürünlerine ilişkin kuralların güncellenmesi amacıyla yürüttüğü kamuoyu danışma sürecini de bu hafta tamamlıyor.
Tütün kullanımı, dünya genelinde önlenebilir hastalık ve ölümlerin başlıca nedenleri arasında yer alıyor. Dünya Sağlık Örgütü'ne (WHO-DSÖ) göre tütün, her yıl pasif içiciliğe maruz kalan 1,6 milyondan fazla kişi de dahil olmak üzere 7 milyondan fazla insanın ölümüne neden oluyor.