Son yılların en isabetli kamuoyu araştırma şirketi Medián, Macaristan'da muhalefet için üçte iki çoğunluk öngörüyor.
Macaristan’da bu pazar yapılacak parlamento seçimleri, Başbakan Viktor Orbán ve partisi Fidesz için 16 yıllık iktidarı boyunca karşılaştığı en büyük sınav olarak görülüyor.
REKLAM
REKLAM
Anket şirketleri birbirinden epey farklı sonuçlar açıklamaya devam etse de, genel eğilim muhalefetteki Tisza Partisi lehine görünüyor.
Medián firmasının yaptığı bir ankete göre, eski Fidesz üyesi ve Avrupa Parlamentosu milletvekili Péter Magyar liderliğindeki Tisza Partisi’nin oy oranı yüzde 58’e ulaşıyor. Aynı ankette Fidesz’in desteği yüzde 33 olarak ölçüldü. Bu fark, aynı şirketin önceki anketlerine kıyasla epey geniş.
Publicus Institute, Závecz Research, 21 Research Centre, Republikon Institute, IDEA Institute ve Iránytű Institute gibi diğer araştırma kuruluşları da Tisza’nın önde olduğunu gösteriyor, ancak fark Medián’a göre daha düşük seviyelerde.
Buna karşın Magyar Társadalomkutató, Alapjogokért Centre, XXI. Század Institute ve Nézőpont Institute, seçimi Fidesz’in kazanacağını öngören az sayıdaki kuruluş arasında yer alıyor.
Macaristan’daki birçok anket şirketi, seçim öncesinde ortaya çıkan bir dizi hükümet skandalının iktidardaki Fidesz aleyhine işlediğini belirtiyor. Bununla birlikte, anketlere katılmayan seçmenlerin eğilimlerini anlamak hâlâ önemli bir zorluk.
Seçimden önceki son haftada Medián, Iránytű Intézet, 21 Research Centre ve IDEA Intézet yeni verilerini yayımladı. Bu dört anketin tamamı, Tisza’nın Fidesz karşısındaki farkı açtığını gösteriyor.
Nézőpont Institute ise geçen hafta yayımladığı verilerde Fidesz’in küçük bir farkla çoğunluğu elde edeceğini öngördü.
Medián: Tisza üçte iki çoğunluğa ulaşabilir
Macaristan seçimlerinde en isabetli tahminleri yapan şirketlerden biri olarak kabul edilen Medián, son beş anketine dayanarak parlamentodaki 199 sandalyeden 138 ila 143’ünü Tisza’nın kazanabileceğini öngörüyor.
Bu senaryo gerçekleşirse, ülkenin siyasi yönü köklü biçimde değişebilir. Tisza, anayasa değişikliği yapmaya, yasaları iptal etmeye ve yenilerini çıkarmaya yetecek üçte iki çoğunluğu elde etmiş olacak.
Aynı tahmine göre Fidesz ağır bir yenilgi alarak yalnızca 49 ila 55 sandalye kazanabilir ve tekil seçim bölgelerinde neredeyse hiç başarı elde edemeyebilir. Macaristan’daki seçim sisteminin kazananı güçlü biçimde ödüllendirdiği düşünüldüğünde, bu tablo iktidar açısından çarpıcı bir gerilemeye işaret ediyor.
Anketler ayrıca aşırı sağcı Mi Hazánk partisinin 5-6 sandalye kazanacağını, Sosyalist Demokrat Koalisyon (DK) ve hiciv odaklı İki Kuyruklu Köpek Partisi’nin (MKKP) ise parlamentoya giremeyeceğini gösteriyor.
Medián’ın çalışması, şubat sonu ile mart ayı boyunca yapılan beş telefon anketine ve toplam 5 bin kişilik örnekleme dayanıyor. Bu sonuçlar doğrulanırsa, Fidesz’in 2022 seçimlerine kıyasla seçmen tabanının yaklaşık dörtte birini kaybettiği anlamına gelecek.
Yaş ve eğitim belirleyici
Anketlere göre seçmen davranışını en çok etkileyen faktör yaş. Eğitim seviyesi ikinci sırada yer alırken, coğrafi konumun etkisinin giderek azaldığı görülüyor.
Genellikle şehirlerde Tisza’nın, kırsalda ise Fidesz’in güçlü olması beklenirken, mart ayı verileri kırsal bölgelerde de Tisza’nın yüzde 41 ile Fidesz’in yüzde 35’inin önüne geçtiğini gösteriyor.
Tisza Partisi özellikle gençler arasında güçlü bir destek görüyor. 30 yaş altındaki seçmenlerin dörtte üçü Tisza’ya oy vermeyi planlarken, 30-40 yaş grubunda bu oran yüzde 63. Aynı yaş gruplarında Fidesz’in desteği sırasıyla yüzde 10 ve yüzde 17 seviyesinde.
Buna karşılık 64 yaş ve üzeri seçmenlerde Fidesz önde. Bu yaş grubunun yaklaşık yarısı iktidar partisini desteklerken, yüzde 29’u Tisza’yı tercih ediyor.
Eğitim düzeyi yükseldikçe Tisza’ya destek artıyor. İlkokul mezunu ya da daha düşük eğitim seviyesine sahip seçmenlerin yüzde 49’u Fidesz’i desteklerken, yüzde 29’u Tisza’yı tercih ediyor. Mesleki eğitim almış seçmenlerde ise Fidesz’in küçük bir üstünlüğü bulunuyor.
Seçmen değişim istiyor
Mart sonunda sivil toplum hareketi aHang ve 21 Research Center tarafından yapılan analiz, seçmenlerin genel olarak hükümet değişikliği istediğini ortaya koyuyor. Sekiz soruluk ankete göre, hükümet değişimi isteyenlerin oranı zamanla artarak yüzde 51’e ulaştı.
Buna karşılık katılımcıların yüzde 30’u mevcut hükümetin devam etmesini istiyor.
Aynı analiz, Orbán hükümetinin performansına yönelik genel değerlendirmenin olumsuz olduğunu gösteriyor. Macarların yüzde 38’i hiç memnun olmadığını, yüzde 13’ü ise oldukça memnuniyetsiz olduğunu belirtiyor. Buna karşılık yüzde 11 “oldukça memnun”, yüzde 15 ise “çok memnun” olduğunu ifade ediyor.
Fidesz cephesinde temkinli iyimserlik
Öte yandan, Nézőpont Institute’un son verileri, Fidesz’in yüzde 46, Tisza’nın ise yüzde 40 oy alacağını ve aradaki farkın yaklaşık 6 puan olacağını öngörüyor.
Aynı kuruluşun yaptığı bir ankette, seçmenlerin yüzde 60’ı Fidesz kazanırsa enerji faturalarındaki indirimlerin devam edeceğine inanırken, yüzde 56’sı Tisza’nın bu uygulamayı kaldıracağını düşünüyor. Ayrıca Tisza seçmenlerinin dörtte biri de destekledikleri partinin iktidara gelmesi halinde enerji fiyatlarını artırabileceğini düşünüyor.
Başbakan Orbán ise anketlere ilişkin yaptığı açıklamada, Fidesz’in kazanacağını gösteren çalışmalar olduğunu belirterek “Bildiğimiz kadarıyla kazanma yolundayız” dedi. Orbán, seçim kampanyasının amacının güç dengelerini değiştirmek değil, mevcut üstünlüğü korumak olduğunu vurguladı.
Başbakanlık Ofisi Bakanı Gergely Gulyás da bu hafta yaptığı açıklamada üçte iki çoğunluğun “mucize” olacağını kabul etti. Kaç sandalye kazanabilecekleri sorulduğunda ise 100’ün üzerindeki her sonucun “hediye” sayılacağını söyledi. Buna rağmen, iktidar partisinin seçimleri birinci sırada tamamlama ihtimalinin daha yüksek olduğunu savundu.