Euronews Business, AB ülkelerinde ve başkentlerinde brüt asgari ücretler ile ortalama kira bedellerini mercek altına alıyor. Pek çok başkentte, brüt asgari ücret dahi kirayı karşılamaya yetmiyor.
Avrupa haneleri için en büyük harcama kalemini konut ve faturalar oluşturuyor. Eurostat'ın en güncel verilerine göre AB'de hane halkı harcamalarının yüzde 23,6'sı konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlara gidiyor. Büyük şehirlerde bu harcamanın özellikle önemli bir kısmını kiralar oluşturuyor.
REKLAM
REKLAM
Daha da önemlisi, kira asgari ücretliler için ciddi bir yük; birçok Avrupa başkentinde aylık gelirlerini bile aşıyor.
Peki hangi başkentlerde kira, brüt asgari ücreti geride bırakıyor? Avrupa başkentlerinde asgari ücretin ne kadarı kiraya gidiyor?
Avrupa Sendikalar Konfederasyonu'nun (ETUC), AB verilerine dayanarak yaptığı analize göre, AB ülkelerinin çoğunun başkentlerinde iki odalı bir daire kiralamanın ortalama maliyeti brüt asgari ücreti aşıyor.
Asgari ücretin uygulandığı AB ülkeleri arasında yalnızca beşinde aylık kira, asgari ücretin altında kalıyor. Ancak hem Eurostat hem de ETUC verileri brüt asgari ücrete dayandığı için, net ücretler dikkate alındığında çalışanlar üzerindeki gerçek yükün daha da ağır olduğu tahmin ediliyor.
Kira yükünden en çok Prag ve Lizbon etkileniyor
En büyük sıkıntıyı Çekya'nın başkentindeki asgari ücretliler yaşıyor. Prag'da ortalama kira 1.710 avro iken ülkede asgari ücret 924 avro seviyesinde. Yani iki odalı bir daire kiralayabilmek için asgari ücretin yüzde 185'ine denk gelen bir tutar gerekiyor.
Listenin ikinci sırasında yüzde 168 ile Lizbon geliyor. Portekiz'de, yılda 14 maaş olarak ödenen brüt asgari ücretin aylık karşılığı 1.073 avro iken başkentte ortalama kira 1.710 avro.
Budapeşte'de (%159), Bratislava'da (%158), Sofya'da (%154), Atina'da (%153) ve Riga'da (%151) kiraya gitmesi gereken brüt asgari ücret payı da yüzde 150'nin üzerinde. Bu da asgari ücretlilerin kirayı karşılamak için maaşlarının tamamını harcamak zorunda kalacağı ve bunun bile yetmeyip üzerini tamamlamak için maaşlarının yarısından fazlasına denk gelen ek bir tutara ihtiyaç duyacağı anlamına geliyor.
Bu oran, Valletta'da (%143), Paris'te (%138), Tallinn'de (%131), Madrid'de (%125), Bükreş'te (%122), Varşova'da (%117), Dublin'de (%113), Ljubljana'da (%105) ve Vilnius'ta (%105) da yüzde 100'ün üzerine çıkıyor; yani brüt asgari ücretin tamamı bile kirayı karşılamaya yetmiyor.
Örneğin Paris'te iki odalı bir dairenin ortalama kirası 2.523 avro iken Fransa'da asgari ücret 1.823 avro. Madrid'de ise kira 1.721 avro, asgari ücret 1.381 avro.
Asgari ücretliler için en uygun başkentler Brüksel ve Berlin
Buna karşılık Brüksel, asgari ücretlilerin kira ödemekte en az zorlandığı AB başkenti olarak öne çıkıyor. Brüt asgari ücret, kentte kira maliyetlerinin yüzde 70'ini karşılıyor. Brüksel'de iki odalı bir dairenin ortalama kirası 1.476 avro, asgari ücret ise 2.112 avro.
İkinci sırada ise yüzde 76 ile Berlin yer alıyor. Kiraya gitmesi gereken brüt asgari ücret payı Lefkoşa'da yüzde 85, Lüksemburg'da yüzde 87, Lahey'de ise yüzde 96.
ETUC Genel Sekreteri Esther Lynch, “Yüksek konut maliyetleri ve düşük ücretler insanları yoksulluğa, ekonomiyi ise durgunluğa sürüklüyor” dedi.
“Kira ile ücretler arasındaki kopukluk tamamen sürdürülemez bir noktada. Buna enerji ve gıda fiyatlarındaki artışı da eklediğinizde, çalışanlar temel ihtiyaçlarını karşılayabilmek için borçlanmak zorunda kalıyor ve neredeyse hiç harcanabilir gelirleri kalmıyor; bu da zorunlu ev eşyalarını yenilemek ya da dişçiye gitmek gibi harcamalar için birikim yapmayı imkânsız hale getiriyor” diye konuştu.
Ülke genelinde kiralar, başkentlere kıyasla daha erişilebilir
Başkentlerle karşılaştırıldığında, ülke geneli ortalamaları daha olumlu bir tablo çiziyor. Pek çok ülkede brüt asgari ücret, kira ödemek için teorik olarak yeterli. Ancak kira, yine de AB'de konut ve faturalar için yapılan hane halkı harcamalarının yüzde 23,6'lık ortalamasından belirgin biçimde daha yüksek bir pay almaya devam ediyor.
ETUC'un bu karşılaştırmasında incelenen 16 AB ülkesinden oluşan grupta, kirayı karşılamak için gerekli brüt asgari ücret oranı Polonya'da yüzde 33'ten Malta'da yüzde 61'e kadar değişiyor.
Polonya'da brüt asgari ücret 1.139 avro, ortalama kira ise 376 avro. Fransa da 1.823 avroluk asgari ücrete karşılık 695 avroluk kira ile daha iyi durumda. Atina dışındaki bölgelerde ise Yunanistan, 1.027 avroluk asgari ücret ve 408 avroluk kira ortalamasıyla asgari ücretliler için nispeten uygun bir seçenek sunuyor.
İspanya'da asgari ücret 1.381 avro, ortalama kira ise 660 avro.
ETUC'un önerileri
ETUC, aralarında şunların da bulunduğu bir dizi politika talep ediyor:
- Tüm AB üye ülkelerinin, daha fazla çalışanın adil ücret almasını sağlayacak toplu pazarlığın gerçekten yaygınlaştırılması için güçlü eylem planlarını da içerecek şekilde asgari ücret direktifini tam olarak uygulaması.
- Hükümetlerin, asgari ücret düzeylerinin yeterliliğini belirlerken konut maliyetlerini de hesaba katması.
- AB yatırım araçları ve devlet yardımı kurallarının gözden geçirilmesi de dahil olmak üzere sosyal konutlara kamu yatırımlarının artırılması.
2026'da asgari ücretler, hem nominal değer hem de satın alma gücü açısından Avrupa genelinde büyük farklılıklar gösteriyor. Eurostat'a göre, AB'nin 21 ülkesinde yaklaşık 13 milyon çalışan asgari ücret ya da daha altında gelir elde ediyor. Bu oran bazı ülkelerde önemli ölçüde daha yüksek.