ESA: Blue Origin patlaması uzay topluluğu için büyük bir gerileme oldu

ESA'nın Genel Direktörü Josef Aschbacher, geçen hafta Florida'daki bir fırlatma rampasında motor testi sırasında Blue Origin'e ait bir New Glenn roketinin patladığını gösteren görüntülerin kendisini 'üzdüğünü' ve 'endişelendirdiğini' söyleyerek, oluşan hasarın 'oldukça büyük' olduğunu belirtti.

REKLAM

REKLAM

Uzay teknolojisi şirketinin kurucusu olan Amazon patronu Jeff Bezos, kimsenin yaralanmadığını ve tüm personelin güvende olduğunu doğruladı ancak verilen hasarın ciddi olduğunu kabul etti.

'Bu kesinlikle büyük bir geri adım; bu uzay topluluğundaki hiç kimse için iyi değil' diyen Aschbacher, Euronews'in söyleşi programı 12 Minutes With'e konuştu.

Patlama, Bezos'un Blue Origin'i, rakibi Elon Musk'ın şirketi SpaceX ile ticari uzay yarışında yarıştırma umutlarını sekteye uğratmakla kalmadı. Geçen haftaki bu geri adım, ESA'nın Amerikan muadili NASA'nın Ay hedeflerini de zorlaştırabilir.

Aschbacher, bir roketi ve motorlarını geliştirmenin, bunları test etmenin ve yörüngeye çıkarmanın ne kadar emek gerektirdiği düşünüldüğünde bu tür olayların özellikle yıkıcı olduğuna dikkat çekti.

'Bu, ilk uçuşlardan yalnızca biriydi; yani hâlâ ölçek büyütme aşamasındayız ve bu da beni gerçekten endişelendiriyor' dedi Aschbacher.

NASA, bu tür roketlerin, astronotları Ay yüzeyine geri götürmeyi hedefleyen çok aşamalı Artemis programının merkezinde yer almasını umuyordu. Kurum bu yıl nisan ayında, tarihi nitelikteki 10 günlük mürettebatlı Ay yörüngesi uçuşu Artemis II görevini fırlattı.

Bir sonraki görev olan Artemis III, SpaceX ve Blue Origin tarafından inşa edilen iki ticari Ay iniş aracının alçak Dünya yörüngesindeki uçuşunu içeriyor; bununla, olası bir Ay inişi için gerekli fırlatma sistemlerini test etmeleri için zaman tanınması hedefleniyordu. Görevin gelecek yıl yapılması planlanıyordu.

Geçen haftaya kadar, ikisi arasında daha hazırlıklı olanın Blue Origin olduğu düşünülüyordu. Ancak roketin patlaması, 2028'e kadar – Artemis IV kapsamında – Ay'a inişin ve son dönemde açıklanan Ay üssü kurma planlarının ne kadar gerçekçi olduğuna dair soru işaretleri yaratıyor.

'Patlamayı gördünüz. Bence fırlatma rampası büyük ölçüde tahrip oldu; bunu yeniden inşa etmek de, bu patlamanın nedenini araştırmak da epey zaman alacak. Ve bunun uzun süreceğini biliyorum' diye açıkladı Aschbacher.

Bilim kurgu mu?

NASA geçen hafta, nihayetinde insanlığı Mars görevlerine hazırlamak için kullanılacak kalıcı bir Ay üssü planını tanıttı. Buna, 2032'ye kadar bu doğal uyduda tam zamanlı insan yaşamı da dahil.

'Bu, Ay yüzeyinde bir altyapı kurulması anlamına geliyor. Ay'da astronotların yürümesini, gezgin araçlarla dolaşıp ölçümler yapmasını hayal etmek biraz bilim kurgu gibi gelebilir. Yüzeydeki topraktan bir şeyler çıkaran başka gezgin araçlar olacak. Binalar ve altyapı inşa etmek için tuğla üreten fabrikalar olacak' dedi Aschbacher.

'Ama bu altyapıyı ve bu ekonomiyi yaratmak gerçekten büyük bir meydan okuma. Bu olacak, ancak henüz işin başındayız.'

Kalıcı Ay üssü planlarında Avrupa'nın rolü sorulduğunda, ESA'nın 'bu işin çok içinde' olduğunu vurguladı.

'Son günlerde NASA ile bu daha geniş bağlamda sağlayabileceğimiz çeşitli unsurlar üzerine çok yoğun müzakereler yürütüyorum' diye açıklayan Aschbacher, Avrupa ajansının 2022'de 'çok önemli projelere' fon sağladığı dönemde, böyle bir projede güçlendirilmiş işbirliği konusunda Amerikan muadiliyle temaslara başladığını hatırlattı.

Artemis görevlerini destekleyecek ve ekipmanı Dünya'dan Ay yüzeyine taşıyacak ESA'nın Ay iniş aracı programı Argonaut'u ve Avrupa'nın telekomünikasyon ile uydu seyrüseferine adanmış ilk Ay uydu takımyıldızı Moonlight programını örnek gösterdi.

'Orian kapsülünün (Avrupa Servis Modülü) motoru Avrupa Uzay Ajansı tarafından sağlanıyor. Dolayısıyla NASA ile zaten çok yakın ve yoğun bir işbirliği içindeyiz' dedi Aschbacher.

Bununla birlikte, ESA'nın Artemis III görevindeki geleceği son dönemde tartışmaya açıldı. Ajansın Artemis III programı için Ay yörüngesinde bir istasyon olacak Lunar Gateway'i inşa etmesi öngörülüyordu ancak NASA bu yılın başlarında bu üssün geliştirilmesini durdurdu; bu da Avrupa uzay sektörünün yıllarca süren yoğun çalışmaları ve yatırdığı milyonlarca euronun pahasına oldu.

Her hâlükârda, Avrupa teknolojisi Artemis misyonunun bir parçası olmaya devam edecek. Peki ya kıtanın astronotlarının rolü?

'Bu büyük bir soru. Keşke yanıtlayabilseydim' dedi Aschbacher.

'Umarım on yıl bitmeden. Elbette astronot uçuşları konusunda ortağımız olan NASA ile birlikte hareket edeceğiz. Bu konuda henüz bir anlaşma yok; bunun açıkça bilinmesini isterim. Ama Avrupalılar için bunu mümkün olan en kısa sürede hayata geçirmek amacıyla NASA ile çok yoğun görüşmeler yürütüyoruz.'

Alman ESA astronotu Alexander Gerst, muhtemelen Artemis IV görevinin bir parçası olarak Ay'a gidecek ilk Avrupalılardan biri olmaya en güçlü adaylardan biri olarak görülüyor.

Artemis III görevinin mürettebatının 9 Haziran'da açıklanması planlanıyor.