Macaristan Parlamentosu, anayasanın 17. değişikliğini kabul etti. Başbakan Péter Magyar, düzenlemenin 'Orban'ın siyasi kuklalarının' görevden alınmasına olanak sağlayacak önemli bir adım olduğunu belirtti.
Macaristan Parlamentosu, anayasanın 17. değişikliğini 139 "evet" oyuna karşı 6 "hayır" oyuyla kabul ederek mevcut Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok'un görevden alınmasının önünü açtı. Oylamaya 54 milletvekili katılmadı. Anayasa değişikliği öncelikli olarak görevdeki cumhurbaşkanının görevden alınmasını amaçlarken, gelecekte benzer görevden almaların önünü açacak bir emsal de oluşturuyor.
REKLAM
REKLAM
Değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonraki gün Cumhurbaşkanı Sulyok'un görev süresi sona erecek. Parlamento daha sonra, yeni anayasa yürürlüğe girene kadar, ancak en fazla beş yıl görev yapacak yeni bir devlet başkanı seçecek.
Parlamentodaki resmi gündemin başlamasından önce konuşan Başbakan Peter Magyar, Fidesz tarafından hazırlanan anayasaya dokunmamanın Macar ulusuna ihanet olacağını söyledi. Söz konusu anayasayı "Fidesz-KDNP tarafından kurulan Macar Cosa Nostra'sının kuruluş belgesi" olarak nitelendiren Magyar, Viktor Orban hükümetleri döneminde her şeyin tek bir kişinin iradesi ve siyasi varlığını sürdürmesine tabi kılındığını savundu.
Magyar, eski Başsavcı Peter Polt döneminde Macaristan Merkez Bankası'ndan (MNB) kaybolduğu öne sürülen yüz milyarlarca forint hakkında herhangi bir soruşturma başlatılmadığını da hatırlattı. Polt'un, şu anda Anayasa Mahkemesi Başkanı olarak yerine getirmesi gereken anayasayı koruma görevine de aynı ölçüde kayıtsız kaldığını ileri sürdü.
Başbakan, "Anayasal görev; ülkeyi dış tehditlerden, Macar halkını keyfi yönetimden, ortak mülkiyeti yağmalanmaktan, seçim özgürlüğünü devlet ve istihbarat servislerinin müdahalesinden, devlet korumasındaki çocukları istismarcılarından ve devlet kurumlarını seçimleri kaybetmiş bir partinin iktidarını koruma aracı olarak kullanılmaktan korumaktır," dedi.
Cumhurbaşkanının görevden alınmasını savunan Magyar, Tamas Sulyok'un sessiz kaldığını öne sürdüğü çok sayıda olaya değindi. Bunlar arasında, Tisza Partisi'nin bilgi teknolojileri uzmanları hakkında uydurma suçlamalarla polis soruşturması açılması ve istihbarat takibi yapılmasının ortaya çıkması da yer aldı.
Magyar, "Anayasal düzenin en temel ilkelerinden biri tehlikeye girdiğinde bunu savunması gerekirdi. İstihbarat servisleri Macar devletini korumalıdır; hiçbir zaman iktidardaki partinin maşası haline gelemez," ifadelerini kullandı.
Fidesz grubu oylamayı boykot etti
Geçen salı günü anayasanın 17. değişikliğine ilişkin genel görüşmelerin sonunda Fidesz milletvekili Miklos Panyi, Fidesz ve KDNP parlamento gruplarının "demokrasinin ortadan kaldırılmasına ortak olmayacağını" belirterek, ayrıntılı görüşmelere ve oylamaya katılmayacaklarını açıklamıştı.
Nitekim oylamanın yapıldığı 13 Temmuz'da Fidesz ve KDNP milletvekilleri Genel Kurul'a katılmadı. Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok da Parlamento'da hazır bulunmadı.
Gulyas grup başkanlığı görevinden istifa ediyor
Fidesz parlamento grubunun başkanı Gergely Gulyas, "Artık Macaristan'da, milletvekillerin en az yarısının siyasi yarışın dışına itildiği bir siyasi rekabet söz konusu," dedi. Açıklamayı, başbakanın gündem öncesi konuşmasıyla aynı zamanda, 17. anayasa değişikliği oylamasından önce düzenlediği ve tüm Fidesz grubunun katıldığı basın toplantısında yaptı.
Gulyas, "Cumhurbaşkanının görevden alınması ve son dönemde tanık olduğumuz bu saldırgan tutum emsali olmayan bir gelişme," diye konuştu. "En büyük muhalefet grubunun, kamu hukuku anlamında bu görevi fiilen yerine getiremeyecek bir başkanı olamaz. Bu nedenle grup başkanlığı görevimden istifa ediyorum," dedi.
Fidesz, geçen perşembe "Stop önkény!" sloganıyla, anayasa değişikliğine karşı Sandor Sarayı önünde gösteri düzenledi .
Sulyok'un beş günü kaldı
Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok'un anayasa değişikliğini imzalamak için beş günü olacak. Bunu yapmazsa, Parlamento hakkında görevden alma sürecini başlatacak. Anayasaya göre bu aşamadan sonra devlet başkanı artık yetkilerini kullanamayacak ve yasayı onun yerine Parlamento başkanı imzalayabilecek.
Sulyok, görevden alınmasına yönelik girişimlerle ilgili anayasal kaygılarını daha önce defalarca dile getirmiş, yardım için hem Anayasa Mahkemesi'ne hem de Venedik Komisyonu'na başvurmuştu.
Adalet Bakanı Görög Marta'nın imzasını taşıyan anayasa değişikliğinin amacı, yeni anayasa yürürlüğe girene kadar devletin hukuka uygun işleyişi için gerekli olmazsa olmaz kurumsal şartları güvence altına almak ve ayrıca anayasal demokrasinin yeniden tesisinin temelini atmak.
Teklif, diğer hususların yanı sıra, milletvekilleri için 12 yıllık (ya da üç dönemlik) süre sınırı, mevcut cumhurbaşkanının görev süresinin sona ermesi, anayasa yargıçları için 70 yaş üst sınırının getirilmesi ve Yargıtay ile Ulusal Yargı Ofisi başkanlarının yargıçların girişimiyle görevden alınabilmesini öngörüyor.
Başbakan Magyar'dan uyarı
Başbakan, oylamadan önce Facebook sayfasında, "Macar halkının demokratik yetkisi temelinde, Orban'ın siyasi kuklalarının değiştirilme süreci başlayabilir," diye yazdı.
Magyar'a göre cumhurbaşkanı anayasa değişikliğinin içeriğini denetleyemez; metni sadece kamu hukuku açısından geçersizlik söz konusu olduğunda önleyici norm denetimi için Anayasa Mahkemesi'ne gönderebilir.
"Böyle bir durum ise açıkça söz konusu değil. Bunu Sulyok Tamas da biliyor. Bu yüzden geçen hafta ortasına kadar, istemeyerek de olsa kabul edilen anayasa değişikliğini ve dolayısıyla kendi görevden alınmasını imzalayacağı izlenimi vardı. Ne var ki çarşamba civarında Fidesz harekete geçti ve fiilen anayasaya aykırı biçimde cumhurbaşkanına imza atmayı yasakladı," dedi.
Başbakan Magyar, Gulyas Gergely'in liderliğindeki Fidesz'in, cumhurbaşkanının sunması gereken Anayasa Mahkemesi başvurusunu önceden hazırladığını, böylece değişikliğin yürürlüğe girmesini ve "Orban mafyasının tasfiyesini" fiilen engellemeyi amaçladığını belirtti.
Yazdıklarına göre Anayasa Mahkemesi'nde, Orbán'ın "eski sadık adamı" Polt Peter, Fidesz tarafından kaleme alınan bu cumhurbaşkanlığı başvurusunun gelmesini bekliyor ve dosyayı gerekirse sonsuza kadar rafa kaldırmaya hazır.
Başbakan, "Bu karanlık, anayasaya aykırı operasyona katılarak demokratik halk iradesinin hayata geçmesini engelleyen herkes için tamamen açık olsun: bunun sorumluluğunu ileride taşımak zorunda kalacaklar," uyarısında bulundu.
Hegedűs Zsolt: Tamás Sulyok sessizliğiyle sınıfta kaldı
Sağlık Bakanı Hegedűs Zsolt, oylama öncesinde sosyal medya hesabında devlet başkanının neden görevden ayrılması gerektiğini açıkladı.
"Son on altı yılda sadece bir hükümet sistemi inşa edilmedi; uzun süreli görevler, üçte iki çoğunluk gerektiren kurallar, betonlanmış makam sahipleri ve kamu fonlarıyla kurulan güç merkezleri üzerinden, seçim yenilgisi sonrasında bile eski sistemin yalancı, yozlaşmış, ikiyüzlü nüfuzunu sürdürmek isteyen bir derin devlet de oluştu," diye yazdı.
Bakan, anayasal düzeni, insan onurunu ve ulusun birliğini savunması gereken ama bunu yapmayanların da bu yapının parçası olduğunu vurguladı. Örneğin "Macar vatandaşlar böcek olarak nitelendiğinde, yargıçlar, gazeteciler ve siviller damgalandığında ya da iktidarın dili dışlayıcı ve aşağılayıcı hale geldiğinde" seslerini çıkarmadıklarını söyledi.
Hegedűs Zsolt'a göre Sulyok, sessizliği, eksik kalan duruşları ve açık konuşmaktan kaçınması yüzünden başarısız oldu: siyasi saldırılara hedef olan hakimlerin ve yargı bağımsızlığının yanında durmadı; hedef alınan gazeteciler, siviller ve sanatçılar ya da korunmasız ve istismara uğrayan çocuklar için de söz almadı.
"Cumhurbaşkanının en önemli ahlaki yükümlülüğünü, yani iktidara sınır çizmek, insan onurunu korumak, ulusun birliği üzerinde nöbet tutmak ve kurumsal gücü olmayanlar adına da konuşmak görevini, defalarca yerine getirmeyi ihmal etti," dedi.