Avrupa'nın dört bir yanında güneş panelli otoparklar yükseliyor, ancak her ülke bunları akıllı bir yatırım olarak görmüyor.
Avrupa’daki otoparklar, elektrik faturalarını düşürmek ve karbonsuzlaşma hedeflerini güçlendirmek için mini güneş tarlalarına dönüştürülebilir; ancak her ülke bu fikre sıcak bakmıyor.
REKLAM
REKLAM
Güneş enerjisi, Avrupa’nın temiz enerji dönüşümünün “parlayan yıldızı” olarak tanımlanıyor ve İran’a karşı yürütülen savaşın ortasında artmakta olan petrol ve gaz maliyetlerine karşı kıtaya tampon görevi görüyor.
Düşen maliyetler ve hızlı kurulum sayesinde güneş, AB’nin birçok yerinde en rekabetçi elektrik kaynağı haline geldi. Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı’na (IRENA) göre, 2024’te güneş panelleri ortalama olarak en ucuz fosil yakıt alternatiflerinden yüzde 41 daha ucuzdu.
Bu durum, geleneksel arazi tipi güneş santralleri ve çatı üstü kurulumların ötesinde pek çok güneş paneli yeniliğini tetikledi. Avrupalılar şimdiden bahçe çitlerinden ücretsiz elektrik elde ediyor; İsviçre’deki başarılı denemenin ardından İtalya’da da güneş enerjili demiryolları yakında hayata geçirilebilir.
Güneş panelli otoparklar akıllıca bir fikir mi?
Otoparklar, kent altyapısının yenilenebilir enerji patlamasına uyum sağlamasının bir başka yolu olabilir ve şimdiden birçok Avrupa ülkesinin uzun vadeli stratejilerinin parçası haline geldi.
“Otoparklar, ilave arazi işgal etmeden elektrik üretebilir; bu da arazi tipi güneş santrallerinin planlama sürecinde karşılaşabildiği zorluklar düşünüldüğünde önemli bir avantaj” diyor, Avrupa’nın önde gelen güneş enerjisi geliştiricilerinden Alight (kaynak İngilizce)’ın yöneticilerinden Rob Stait, Euronews Earth’e.
“Bu altyapı elektrikli araç (EV) şarjıyla entegre edilebiliyor; böylece ihtiyaç duyulan yerlerde şarj noktası kurmayı hem kolaylaştırıyor hem de ucuzlatıyor. Bu da daha geniş karbonsuzlaşma hedeflerini desteklerken hem otopark kullanıcıları hem de genel kamu için ilave faydalar yaratıyor.”
Stait, güneş panelli otopark gölgeliklerinin yaz aylarında araçların kabin sıcaklıklarının düşürülmesine yardımcı olan gölgelikli park imkanı da sunduğunu ekliyor.
Avrupa’nın ısınan yazları göz önüne alındığında bunun “giderek daha önemli” hale geldiğini söyleyen Stait, kıtanın bu yıl şimdiden art arda yaşanan bir dizi sıcak hava dalgasıyla kavrulduğunu hatırlatıyor.
Güneş panelli otoparklarda öncülüğü Fransa çekiyor
Fransa, 2022’de en az 80 araçlık kapasiteye sahip mevcut ve yeni tüm otoparkların güneş panelleriyle kaplanmasını zorunlu kılan bir yasayı onayladı.
Aralarında 80 ile 400 araçlık yer bulunan otopark sahiplerine, bu düzenlemelere uymaları için beş yıl (2027’ye kadar); 400’den fazla araç alan otoparkların işletmecilerine ise sadece üç yıl (2025’e kadar) süre tanındı. Daha büyük alanların en az yarısının güneş panelleriyle kaplanması gerekiyor.
Fransız hükümeti, bu adımın şebekeye 11 gigavatlık ek kapasite kazandırabileceğini, bunun da yaklaşık 12 milyon hanenin elektrik ihtiyacını karşılamaya yeteceğini açıkladı. Zorunluluğu görmezden gelen işletmeciler yılda 40 bin avroya kadar para cezası riskiyle karşı karşıya.
Geçen yıl Fransa, güneş zorunluluğunu gevşetti; 1.500 metrekarenin üzerindeki açık otoparklara alanın en az yarısını güneş panelleriyle, gölge sağlayan ağaçlarla ya da ikisinin birleşimiyle kaplama imkanı tanındı.
Benzer kurallar Slovenya’da da geçerli; yeniden düzenlenen ve yeni yapılan, 1.000 metrekarenin üzerindeki tüm otoparklarda güneş paneli kurulması zorunlu.
Almanya’da ise Baden-Württemberg, Kuzey Ren-Vestfalya, Schleswig-Holstein, Rheinland-Pfalz ve Aşağı Saksonya dahil çeşitli bölgelerdeki yeni otoparklar için, sunulan park yeri sayısına bağlı olarak güneş paneli zorunluluğu bulunuyor.
Birleşik Krallık güneş panelli otopark planlarından geri adım attı
Birleşik Krallık hükümeti geçen yıl, ülke genelindeki otoparklarda güneş enerjisinin “kullanılmamış potansiyelinden nasıl yararlanılabileceğini” anlamak için bilgi ve görüş çağrısı başlattı.
İlk resmi tahminler, 80 araçlık bir otoparkın, güneş panelli otopark gölgelikleri kurup üretilen elektriğin tamamını kullanması halinde, elektrik faturalarında yılda yaklaşık 28 bin sterlin (yaklaşık 32 bin avro) tasarruf sağlayabileceğine işaret ediyor.
Şirketler ayrıca, otoparklara kurdukları güneş panellerinin maliyetini, ürettikleri enerjiyi şebekeye satarak da karşılayabilir.
“Şu anda ülke genelinde yüz binlerce park alanının üzerine güneş doğuyor ve bunlar evlerimizi ve işletmelerimizi beslemek için kullanılabilir,” demişti eski Enerji Bakanı Ed Miliband geçen yıl.
“İş dünyası ve otopark işletmecileriyle birlikte çalışarak otoparklarımızı güneş panelli otoparklara dönüştürmek istiyoruz; böylece aileler ve işletmeler temiz, yerli Britanya enerjisiyle tasarruf edebilsin.”
Hükümet, bu tür bir politikanın etkisini şimdiden ortaya koyan birkaç örnek projeye dikkat çekti; bunlar arasında Birleşik Krallık’ın ilk güneş enerjili aktarmalı otoparkı da bulunan Leeds’teki proje de var.
Sistemin yılda 852.000 kWh elektrik üretmesi, her yıl 471 ton karbonu dengelemesi ve bunun da yollardan 203 aracın çekilmesine eşdeğer olması bekleniyor.
Aktarmalı otopark, gündüz güneşten elde edilen fazla enerjiyi depolayabildiği için, şebekeden enerji satın almaya kıyasla daha düşük maliyetli elektrik sunuyor. Elektrikli araç şarj noktalarının geri ödeme süresinin, ilk yıl günde ortalama iki şarj varsayımıyla 10 yılın altında olacağı öngörülüyor.
‘Büyük bir kaçırılmış fırsat’
Ancak veri, araştırma ve uzman görüşleri toplanarak yeni politika ya da yasaların şekillendirilmesinde kullanılan bu tür bir bilgi ve görüş çağrısının ardından, Enerji Güvenliği ve Net Sıfır Bakanlığı (DESZN) söz konusu politikanın “bu aşamada daha ileri götürülmeyeceği” sonucuna vardı.
Euronews Earth, potansiyel gelirler ortadayken planların neden rafa kaldırıldığını DESNZ’ye sordu.
“Sektörle yakın işbirliği içinde, konuyu dikkatle değerlendirdikten sonra yeni otoparklarda güneş paneli zorunluluğu getirmeme kararı aldık,” diyor bakanlık sözcüsü.
DESZN, güneş enerjisinin temiz enerji hedeflerinin “merkezinde” yer almaya devam ettiğini belirterek, Future Buildings Standard programı üzerinden otoparklar dahil yeni binalara güneş paneli kurulmasını desteklemeyi sürdürdüğünü vurguluyor.
Stait, piyasaların kendi haline bırakılmasının politika desteği olmadan nadiren işe yaradığını söyleyerek kararı “büyük bir kaçırılmış fırsat” olarak nitelendiriyor.
“Güneş enerjisinin yaygınlaşmasını genellikle yavaşlatan tartışmalar – görsel etki, biyolojik çeşitlilik, arazi kullanımı (sektör bu konuları kapsamlı bir şekilde ele almış olmasına rağmen) – mevcut altyapı, örneğin otoparklar üzerinde çalıştığınızda büyük ölçüde ortadan kalkıyor,” diye ekliyor.
Stait, Fransa’daki zorunluluğun bu modelin “büyük ölçekte uygulanabilir” olduğunu kanıtladığını, geri kalan Avrupa için de aynı yolu izlemek adına “güçlü gerekçeler” bulunduğunu savunuyor.