Eski ABD Büyükelçiliği önünde yüzlerce Taliban destekçisi toplandı. Askeri helikopterlerden kalabalığın üzerine çiçekler bırakıldı. Ancak Taliban yönetimini eleştirenler, insan hakları ihlallerinin daha da kötüleşmesinden endişe ediyor.
ABD askerlerinin ülkeden çekilmesinin ardından Taliban’ın Afganistan’da yeniden iktidara gelmesinin beşinci yıl dönümünde Taliban, “istikrarın yeniden sağlanmasını ve onlarca yıllık çatışmaların sona ermesini” kutladı.
REKLAM
REKLAM
Cumartesi günü binlerce Afgan, kutlamalar için Kabil sokaklarında toplandı. Araçların Taliban bayraklarıyla donatıldığı kentte, eski ABD Büyükelçiliği önünde sporcuların katıldığı bir geçit töreni düzenlendi. Kadınların spora katılımının yasak olması nedeniyle geçitte yalnızca erkek sporcular yer aldı.
Afganistan’ın diğer vilayetlerinde de kutlamalar düzenlendi. Etkinliklerde Taliban bayrakları kullanılırken, Taliban’ın yeniden iktidara dönüşünü öven sloganların yer aldığı posterler sergilendi.
Beş yılın ardından bazı ülkeler Taliban yönetimiyle gayriresmî ilişkiler sürdürüyor. Ancak Taliban yönetimini Afganistan’ın meşru hükümeti olarak resmen tanıyan tek ülke Rusya.
Yıl dönümü dolayısıyla cumartesi günü açıklama yapan Taliban Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ziya Ahmed Takal, diğer ülkeleri Afganistan’a “yatırım yapmaya ve mevcut ekonomik fırsatlardan kapsamlı şekilde yararlanmaya” davet etti.
Gittikçe kötüleşen insani kriz
Sosyal medyada yayımladığı video mesajında, Birleşmiş Milletler’in Afganistan’daki insan hakları durumuna ilişkin özel raportörü Richard Bennett, ülkede derin bir insan hakları krizinin yaşandığını söyledi.
Birleşmiş Milletler’in (BM) eğitim ve kültür kuruluşu UNESCO, yaklaşık 2,4 milyon kız çocuğunun ortaöğretimden mahrum bırakıldığını tahmin ediyor. BM Dünya Gıda Programı ise Afganistan’ın üçte birindeki vilayetlerde çocuklarda yetersiz beslenmenin kritik seviyelere ulaştığını ve finansman yetersizliği nedeniyle durumun daha da kötüleşmesinin beklendiğini bildirdi.
Taliban, 2021’de iktidara gelmesinin hemen ardından, kadınların eğitim ve istihdama erişimine izin vereceği yönündeki sözlerine rağmen bu taahhütlere uymadı. Kız çocuklarının altıncı sınıftan sonra eğitim görmesini yasaklayan Taliban, daha sonra kadınların yükseköğrenim görmesini de tamamen yasakladı.
Günümüzde kadınların kamusal alanlara erişimi ciddi şekilde kısıtlanmış durumda. Kadınların parklar ve spor salonları da dahil olmak üzere birçok alana girmesine izin verilmiyor. Ayrıca spor faaliyetlerine katılmaları ve yanlarında bir erkek olmadan başka yerlere seyahat etmeleri tamamen yasak.
Taliban’ın kadınlara ve kız çocuklarına yönelik politikaları, yönetimin uluslararası alanda daha geniş çapta tanınmasının önündeki başlıca engellerden biri olmaya devam ediyor.
ABD askerlerinin çekilmesinin ardından neler oldu?
Taliban, ABD ve müttefiklerinin yaklaşık 20 yıl süren savaşın ardından 2021’de Afganistan’dan çekilmesiyle iktidara geldi. Dönemin ABD Başkanı Joe Biden, aynı yıl yaptığı açıklamada savaşın maliyetinin yaklaşık 1 trilyon dolar olduğunu belirtmişti.
Çekilmenin ardından Kabil Havalimanı’nda, ülkeden umutsuzca kaçmaya çalışan kalabalıkların oluşturduğu kaotik görüntüler yaşandı.
Fransa Dışişleri Bakanlığı, hafta sonu yaptığı açıklamada, Afganistan vatandaşlarıyla dayanışmasını yineledi. Bakanlık, Taliban’ın insan haklarının korunması, terörle mücadele ve kapsayıcı yönetim konularındaki uluslararası yükümlülüklerine saygı göstermediği sürece yönetiminin normalleştirilmeyeceğini vurguladı.
Avrupa Birliği (AB) de haftanın başında yaptığı ayrı bir açıklamada, “Taliban tarafından yönetilen fiilî makamları tanımadığı veya meşrulaştırmadığı, ancak kadın ve kız çocuklarının hakları da dahil olmak üzere temel değerleri ve çıkarları doğrultusunda Taliban ile operasyonel temasını sürdürdüğü” yönündeki tutumunu yineledi.
Buna rağmen AB yetkilileri ile Taliban temsilcileri, Afgan göçmenlerin ülkeye sınır dışı edilme sürecinin hızlandırılmasını görüşmek üzere Haziran ayında Brüksel’de bir araya geldi. Bu adım, Taliban yönetimiyle ilişkilerin “normalleştirilmesi” olarak nitelendirilerek eleştiri oklarının hedefi oldu.