Ukrayna’nın Rus enerji altyapısına yönelik İHA saldırıları, Kremlin’in de kabul ettiği ölçüde yakıt kıtlığına yol açtı. Moskova’da ilk kez kuyruklar oluşurken Rusya, açığı kapatmak için yasaklı düşük standartlı yakıtları yeniden satışa sundu.
Rusya genelinde çarşamba günü her 10 petrol istasyonun en az üçünde benzin bulunabiliyordu. Moskova’da ilk kez pompaların önünde kuyruklar oluşurken bu durum, ikinci yakıt kıtlığı dalgasının ilkinden daha ağır seyrettiğinin son işareti oldu.
REKLAM
REKLAM
Gdebenz adlı takip uygulamasına göre ülke genelinde benzin bulunan istasyonların oranı, bir hafta önceki yüzde 41 seviyesinden yüzde 28’e geriledi.
Ülke genelindeki kısıtlamaları ve fiyatları izleyen Benzinmap’e göre geçen cumartesi itibarıyla neredeyse tüm bölgelerde müşteri başına satılabilecek yakıt miktarının sınırlandırılması, QR koduyla kota ve tek-çift plaka uygulaması gibi önlemler yürürlükteydi.
Gazprom Neft’in Moskova’daki istasyonlarında araç başına geçici olarak 40 litre sınırı getirildi. Tatneft, benzin satışını 50, motorini ise 60 litreyle sınırladı. Yandex Fuel verilerine göre çarşamba günü başkentteki her 10 istasyondan yalnızca birinde AI-92 benzin bulunuyordu.
Kriz, Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgali sürerken Kiev’in Rus savaş kapasitesini zayıflatmak amacıyla ülkenin petrol altyapısına düzenlediği sürekli insansız hava aracı saldırılarının doğrudan sonucu. Temmuz başına kadar Rusya’daki tüm büyük rafineriler en az bir kez vuruldu.
Yalnızca ağustosun ilk iki haftasında yaklaşık 12 tesis daha hedef alındı. Bunlar arasında Yaroslavl’daki Yaroslavnefteorgsintez, Başkurdistan’daki iki rafineri ve Ust-Luga Limanı’ndaki ihracat altyapısı bulunuyor.
Forbes’un Rusya edisyonuna göre hasar gören rafineriler, ülkenin toplam petrol işleme kapasitesinin yüzde 54’ünü oluşturuyor. Temmuzda günlük benzin üretimi 75 bin ila 80 bin tona gerilerken yaz aylarındaki talep 115 bin ila 120 bin ton arasında gerçekleşti. Böylece günlük arz açığı yaklaşık yüzde 35’e ulaştı.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, temmuz sonunda kıtlığı kabul etmiş ancak durumun "kritik olmadığını" söylemişti. Putin aynı ifadeyi çarşamba günü de tekrarladı.
Putin, "Bu tür saldırıların kritik sonuçları yok, olmadı ve olamaz. Ancak elbette bize zarar veriyorlar; bu açık. Bunu anlıyor, görüyor ve biliyoruz," dedi.
İthalattaki anlaşmazlıklar krizi derinleştiriyor
Rusya’nın dünyanın en büyük petrol ihracatçılarından biri olması, ülkeyi yakıt kıtlığından koruyamadı.
Moskova yönetimi, iç piyasadaki arzı korumak amacıyla temmuzda benzin ve motorin ihracatını yasakladı. Belarus ve Kazakistan’dan demiryoluyla yakıt ithal edilmeye başlandı. Belarus’tan gelen sevkiyatlar, ocak-temmuz döneminde geçen yılın aynı dönemine göre 25 kat arttı.
Rusya ayrıca ilk kez Fas’tan yakıt aldı. Lukoil’in tedarik ettiği yaklaşık 30 bin ton AI-92 benzin, Tanca’da gemiye yüklenerek Murmansk’a gönderildi.
Ancak ithal edilen yakıtın büyük bölümü tüketiciye ulaşmadı. InfoTEK’in aktardığı Rus sektör kaynaklarına göre büyük miktarda Hindistan ve Fas benzini, fiyat anlaşmazlığı nedeniyle Murmansk’ta bekliyor. Tedarikçiler ton başına 110 bin ila 130 bin ruble isterken devlet düzenleyicisi fiyatın 78 bin rublenin altında tutulmasını talep ediyor.
Belarus’taki Novopolotsk Rafinerisinin eylülde planlı bakıma girecek olması nedeniyle arz açığının daha da büyümesi bekleniyor.
Belarus, temmuzda Rusya’ya rekor düzeyde 212 bin ton benzin ve 162 bin ton motorin gönderdi. Rus ham petrolünü ücret karşılığında işleyen ülke, Moskova’nın en önemli dış yakıt tedarikçisi haline geldi.
Belarus’un Novopolotsk ve Mozyr rafinerilerinin yıllık toplam ihracat kapasitesi yaklaşık 2 milyon ton. Ancak bu miktar, Rusya’nın ihtiyacının yalnızca küçük bir bölümünü karşılıyor.
Resmî verilere göre perakende benzin fiyatları 2026’nın ilk yarısında yüzde 7,4 artarak litre başına ortalama 70 rubleye çıktı. Motorin fiyatlarındaki artış ise yüzde 12’yi aştı. Bazı bölgelerde yaşayanlar, fiyatların litre başına 100 rubleyi, yaklaşık 1,02 euroyu (56,6 TL) geçtiğini belirtiyor.
Kremlin, Federal Tekelcilikle Mücadele Servisine fiyat denetimlerini sıkılaştırma talimatı verdi. Kurum, çarşamba günü petrol şirketleri hakkında ihlaller nedeniyle 41 soruşturma başlattığını açıkladı.
Kriz, Rusya’yı 2010’lu yıllarda yasakladığı yakıt türlerini yeniden piyasaya sürmeye zorladı. Hükümet, 5 Ağustos’ta Euro-2, Euro-3 ve Euro-4 standartlarındaki benzinin yaklaşık bir yıl boyunca üretilmesine, ithal edilmesine ve satılmasına izin verdi.
Euro-5 standardının altındaki yüksek kükürtlü yakıtlar, modern motorlara zarar verebiliyor ve çok daha fazla hava kirletici salımına yol açıyor. Düşük standartlı yakıtların St. Petersburg Borsasındaki ticareti salı günü başladı.
Yetkililer, yakıt kıtlığından kamuoyu önünde şikâyet eden kişiler hakkında da işlem başlatıyor.
Volgograd’da beş kişi, Rusya Soruşturma Komitesi Başkanı Alexander Bastrykin’e hitaben çektikleri videoda yetkililerin araçlarına sınırsız benzin alabildiğini, sıradan sürücülere ise kota uygulandığını söylemelerinin ardından gözaltına alındı.
Bu kişilerden biri beş gün idari hapis cezası alırken bir diğerine para cezası verildi. Perm’de benzin erişimini protesto etmek amacıyla tek kişilik eylem yapan bir kişi de para cezasına çarptırıldı.