Çin'de halk neden hükümeti protesto ediyor, hükümet nasıl cevap veriyor?

Access to the comments Yorumlar
 euronews
Çin polisi protestocuların yürüyüşünü engelliyor
Çin polisi protestocuların yürüyüşünü engelliyor   -   ©  AP

Çin'de hükümetin katı salgın politikalarından rahatsız olan halk, Doğu Türkistan'ın başkenti Urumçi'de bir binada meydana gelen ve aralarında çocukların da bulunduğu çok sayıda kişinin hayatını kaybettiği yangın sonrası sokağa çıktı.

Nadir görülen protestolarda güvenlik güçleriyle karşı karşıya gelen öfkeli kalabalık, Devlet Başkanı Şi Cinping'e istifa çağrısında bulundu. 

Pekin yönetimi, "Sıfır-Covid" uygulamasının kaldırılması halinde milyonlarca kişinin yoğun bakım tedavisine ihtiyaç duyabileceğini ileri sürüyor. Bu nedenle zaman zaman getirilen esnemelerle beraber katı önlemleri uygulamayı sürdürüyor. 

Ancak yaklaşık üç yıldır taviz verilmeden uygulanan katı kurallar, karantinalar ve koronavirüs testleri halkı bezdirmiş görünüyor. 

AP
Şanghay'da bir göstericinin gözaltına alınmasıAP

Hafta sonu binlerce kişi, Pekin, Şangay ve Vuhan gibi şehirlerde sokaklara dökülerek polisle karşı karşıya geldi.

Keza Çin'i dünyadan izole eden kısıtlayıcı Covid kurallarının yanı sıra uygulanan sansüre de tepki gösteriliyor.

Halkın sokaklara dökülmesini tetikleyen olay Urumçi'e yüksek katlı bir binada çıkan bir yangın oldu. 

Yangında resmi verilere göre 10, gayri resmi rakamlara göre ise 40'tan fazla kişi yaşamını yitirdi. 

Bu durum Covid kurallarının yardım ve yangınla mücadele çabalarını engellediği yönünde spekülasyonlara yol açtı. 

Protestoların asıl nedeni ise dünyanın geri kalanında benzeri sertlikte önlemler uygulanmazken Çin'de devam ettiriliyor olması.

AP Photo
Çin'de protestolarAP Photo

Öte yandan Covid-19'un sosyal ve ekonomik bedeli, yıllardır bastırılan öfke ve tepkinin tezahürüne neden oldu.

Protestolar neden önemli?

Başkent Pekin dahil birçok şehirlerde gösteri yapan, görevlilerle çatışan ve Başkan Şi Jinping'i istifaya çağıran insanların yer aldığı protesto videoları WeChat gibi Çin'in kendi sosyal medya platformlarında hızla yayıldı. 

Bu videolar her ne kadar hızlı bir şekilde silinse de yerine hızla yenileri yüklendi. 

Bu şekilde adeta ülkedeki siyasi korku duvarı da aşılmış oldu. 

Covid vakaları, soğuk hava ve daha bulaşıcı varyantlarla yayılmaya devam ettikçe, vatandaşlar artık daha fazla kısıtlayıcı önlemlere boyun eğmek istemiyor. 

Şimdi soru Şi Cinping'in bu protestolara nasıl yanıt vereceği? 

Hükümet, ay başında bölgesel yetkililerin Covid kontrollerinde daha az rahatsız edici olmalarını sağlamayı amaçlayan 20 maddelik yönerge yayınladı.

Çin'de kabine işlevi gören Devlet Konseyi'nin 11 Kasım'da açıkladığı revizyon niteliğindeki 20 maddeyi içeren  düzenleme, yurt dışından Çin'e gelen yolcular için karantina süresinin 5 güne indirilmesini öngörüyor.

Yeni getirilen esneklik adımı, kapanma tedbirlerinin yalnızca yüksek riskli bölgelerde belirli süreyle sınırlı uygulanmasını, bir şehrin veya alt idari birimin bütününe genişletilmesinden kaçınılmasını gerektiriyor. 

Ayrıca toplu testlerin risk bölgesiyle sınırlı kalması ancak enfeksiyonun kaynağı belirsiz ise topyekun tarama şeklinde uygulanabileceğini belirtiyor. 

Yönetimin nihai hedefi, virüsün yayılmasını durdurmak olmaya devam ediyor. Fakat katı kurallar olmadan da bu hedefe ulaşmak imkansız görünüyor.

Covid-19 vakalarını ortaya çıktığı yerde bastırmayı ve bulaşma zincirini kesmeyi hedefleyen strateji, karantina, seyahat kısıtlamaları, toplu testler, imalat, ticaret ve hizmet sektöründeki işletmelerin faaliyetlerinin kısıtlanması veya kapalı devre sürdürülmesi gibi katı ve geniş ölçekli tedbirleri gerektiriyor.

Çin hükümeti protestolara nasıl cevap veriyor?

Protestolar hafta sonu büyük ölçüde barışçıl bir şekilde olmuş bitmiş gibi görünürken, bazı yerlerde göstericiler polisin sert tepkisiyle karşılaştı.

Cumartesi günü Şangay'da düzenlenen protestolarda göstericiler ile polis arasında itiş kakış yaşandı ve sabahın erken saatlerinde bazı kişilerin gözaltına alındığı bildirildi.

Çinli güvenlik güçleri, protestocuların birleşmelerini önlemek için insan duvarı oluşturarak yürümelerine engel oluyor.

Protestolarla ilgili görüntüler de sosyal medya sitelerinden siliniyor.

Öte yandan BBC muhabiri Edward Lawrence pazar gecesi gözaltına alındıktan sonra serbest bırakıldı.

Aşı oranları geride kaldı

Son dönemde diğer ülkelerin gerisinde kalan aşı oranlarının yanı sıra, daha az etkili yerel aşıların kullanımı da pandeminin yeniden etkili olmasının nedenlerinden biri olarak gösteriliyor. 

Şimdi tüm gözler hükümetin öfkeyi nasıl bastırmayı seçeceği ve gelişmelerin "Sıfır-Covid" politikasında gerçek bir değişikliği hızlandırıp hızlandırmayacağına çevrildi. 

Ülkenin Komünist Parti ideolojisi haline gelen bir duruşa bağlı kalıp kalmayacağı da bu süreçte yanıt bulabilir.  

Çin Halk Cumhuriyeti'nin ve Çin Komünist Partisi'nin kurucu lideri Mao Zedong'dan bu yana ülkenin en güçlü lideri konumundaki Şi Cinping, kariyeri boyunca en büyük sınavıyla karşı karşıya olabilir.