Çeçenlerin Rusya'ya karşı açtığı savaş Ukrayna'da devam ediyor

Access to the comments Yorumlar
 Euronews
Ukrayna saflarında savaşan Çeçen savaşçılar /Arşiv
Ukrayna saflarında savaşan Çeçen savaşçılar /Arşiv   -   ©  Andrew Kravchenko/Copyright 2022 The AP. All rights reserved.

Çeçen lider Ramazan Kadirov'un 'şiddet dolu yönetiminden' kaçan yüzlerce Çeçen, Ukrayna saflarında Rus paralı askerlerine karşı savaşıyor. Ukrayna'nın doğusundaki Bahmut'ta cephenin ön saflarında yer alan bu savaşçılar, genç ve deneyimsiz Ukraynalı gönüllülere savaş deneyimleriyle destek veriyor.

Ukrayna saflarında savaşan iki birimden biri olan İmam Mansur taburu tarafından silah altına alınan bu savaşçılar, geçen yıldan bu yana önce Kiev çevresinde, ardından da Sievierodonetsk'te faaliyet gösterdikten sonra Bahmut cephesine geçti.

2014 yılında Ukrayna savaşının başlangıcında kurulan taburda savaşçıların çoğunluk 'sert, acımasız ve savaşçı' bir üne sahip olan Çeçenler'den, bir kısmı ise Dağıstanlı ve Rusya Federasyonu'ndaki diğer bazı etnik gruplardan oluşuyor. Tabur içlerindeki aşırılık yanlılarını, suçluları ve "istenmeyen gruplarla temas halindekileri temizlediklerini' belirtiyor.

Ukrayna yanlısı Çeçenler, Ukrayna'da Putin'i yenmeleri halinde bir gün kendi cumhuriyetleri için bağımsızlık kazanabileceklerine inanıyor. Ancak bu savaşçılar, Batı'nın dini inançlarından dolayı Ukrayna'da olduğu gibi kendi yardımlarına koşmadığı görüşünü de taşıyor.

Özel operasyonlarda kullanılıyorlar

Çeçen savaşçılardan Vedeno lakaplı İsa, 1994 yılında Çeçenistan savaşı sırasında Rus ordusuna karşı eline silah almış. 2000 yılında yaralanan savaşçı yıllar içinde Azerbaycan ve Polonya'da araba tamircisi olarak çalışmış. Rus devriminden sonra kısa süreliğine bağımsız olan Çeçen devletinin başkenti olan ve Sovyet sonrası Çeçen savaşlarında şiddetli çatışmaların yaşandığı Vedeno kentinden geldiği için bu lakapla tanınıyor. Vedeno Rusların bombardımanı sırasında iki erkek, bir kız kardeşimi, annesini ve babasını kaybettiğini belirtti.

Ukrayna savaşının ilk günlerinde dört parmağını kaybetmesinden dolayı "Parmaksız" olarak tanınan Çeçen savaşçı, Dağıstanlı Dobre ile birlikte şehrin doğu sınırındaki Zabakhmutva'da bir evde mahsur kalan Ukraynalı bir subay ve beş adamını kurtarma görevinden yeni döndüklerini anlattı.

İngiliz The Times gazetesine konuşan savaşçılar Rusya'daki ailelerinin zarar görmesinden çekindikleri için gerçek isimlerinin gizlenmesini istedi.

Bir diğer Çeçen savaşçı Sabah ise 2005 yılındaki ikinci Çeçen savaşında Ruslara karşı savaşmış. Onun da İsa'ya benzer bir hikayesi var. Babası, bir erkek ve bir kız kardeşi Rus güçleri tarafından öldürülmüş. "Büyük bir aileyiz ama yüzde 70'i öldü" diyen Sabah kendisinin ve iki erkek kardeşinin kaçmayı başardığını söyledi. Daha sonra Avusturya'da bilgisayar programcısı olarak eğitim alan ve Almanca öğrenen Sabah kendilerini gerilla savaşı deneyimi olduğu için genellikle özel operasyonlarda kullandıklarını anlattı.

Ancak Sabah, Batı'ya öfkeli. Rusya'yı kastederek "Batı dünyası düşmanımızın yüzünü ancak şimdi gördü" diyen Sabah, "Ukrayna'da ölen binlerce kişiyi görüyorlar ama Çeçenistan'da, Gürcistan'da, Suriye'de öldürülen yüz binleri görmediler mi? Gerçek teröristin kim olduğunu görmek için bu yeterli değil miydi?" diye konuştu.

Çeçen savaşçılara göre Ukrayna'ya yardım edildiği gibi kendilerine de yardım edilmiş olsaydı, "Rusya şu anda burada olmazdı".

İsyancı Çeçenler

Çeçen isyanı, Kadirov'un babası muhalif lider Ahmet'in taraf değiştirmesinin ardından bastırıldı. Kendisi bir suikast sonucu öldürüldü ama yerine oğlu geçti. İsyancıların ise bir kısmı Avrupa'ya kaçtı, bazıları Isa ve Sabah gibi farklı ülkelerde yaşam kurdu. 

Bazıları Kadirov'un peşinden Rus saflarına geçerek Moskova için savaşmaya başladı. Kadirov'un Ukrayna'da savaşmak üzere toplam 20 bin savaşçı gönderdiği, savaşın ilk dönemlerinde Ukrayna'daki Kadirov'a bağlı birliklerin 8 ila 10 bini bularak en yüksek sayıya eriştiği sanılıyor.

Ukrayna'da savaşan Çeçen isyancılar arasında en tartışmalı isim İdlib'de Nusra Cephesi ile ittifak yapan İslamcı bir gruba liderlik eden Abdul Hakim el-Şişani, gerçek adıyla Rüstam Azhiyev. Ancak ideolojik çizgideki anlaşmazlık yüzünden Nusra Cephesi'yle ters düşen Azhiyev Türkiye'ye iltica etti ve 2021'de burada bir Rus suikast operasyonunda hedef alındığını ileri sürdü. Azhiyev'in şimdi Kiev'in desteğiyle Ukrayna'da olduğu ve bu ay Bahmut'a geldiği bildiriliyor.

Çeçenlerin savaşın her iki tarafında da bulunması, fiilen çatışmalar durmuş olsa da, Çeçenistan'ın hala kendi içinde çatıştığının bir göstergesi olarak yorumlanıyor.