60 sayfa ve 119 maddeden oluşan 12 No'lu Kararname, eşlerinin izni olmadan akrabalarını ziyaret eden kadınlara yönelik cezalar öngörürken, kocaların ve hane reislerinin kendi evlerinde cezayı belirlemesine ve uygulamasına da olanak tanıyor.
Afganistan'da bir kararnameyle yürürlüğe giren yeni ceza kanunu, hayvanlara yönelik kötü muameleye aile içi şiddetten daha ağır cezalar getirirken, cinsiyet ve sosyal statüye dayalı eşitsizliği de yasalaştırıyor.
REKLAM
REKLAM
Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, perşembe günü Cenevre'deki İnsan Hakları Konseyi'nde yaptığı konuşmada, ocak ayında Afganistan'ın dini lideri Hibetullah Ahundzade tarafından imzalanan kararnamenin, "Afganistan'ın uluslararası hukuki yükümlülüklerine aykırı çeşitli suç ve cezalar tanımladığını" belirtti.
Türk, Afgan yetkililere kararnameyi iptal etmeleri çağrısında bulundu.
60 sayfa ve 119 maddeden oluşan 12 No'lu Kararname, eşlerinin izni olmadan akrabalarını ziyaret eden kadınlara yönelik cezalar öngörürken, kocaların ve hane reislerinin kendi evlerinde cezayı belirlemesine ve uygulamasına da olanak tanıyor.
Kararnamenin "ev içi de dahil olmak üzere çok sayıda suç için bedensel ceza kullanımını öngörerek kadınlara ve çocuklara yönelik şiddeti meşrulaştırdığını" vurgulayan Türk, "Ayrıca ifade ve toplanma özgürlüğünü ihlal ederek fiili yönetimin ve politikalarının eleştirilmesini de suç sayıyor," ifadelerini kullandı.
Kararnameye göre, eşini görünür bir kesik, yara veya morluğa neden olacak kadar şiddetli döven bir erkek, kadının durumu bir hakime kanıtlayabilmesi şartıyla 15 gün hapis cezasıyla karşı karşıya kalıyor.
Ancak kocasının izni olmadan babasının evine giden ve orada kalan bir kadın üç ay hapis cezasına çarptırılırken, onu kocasına teslim etmeyen akrabaları da aynı cezayı alıyor.
BM Kadın Birimi (UN Women) Afganistan Özel Temsilcisi Susan Ferguson çarşamba günü yaptığı açıklamada, kararnamenin "kadınlar ve erkekler arasındaki kanun önündeki eşitliği resmen ortadan kaldırdığını" belirtti.
Ferguson, "Yasa, kocaları eşleri üzerinde otorite konumuna getiriyor ve kadınların koruma veya adalet arama olanaklarını sınırlandırıyor," dedi.
Associated Press'in (AP) haberine göre, yeni ceza kanununda hayvanlara kötü muameleye verilen cezalar kadınlara yönelik şiddetten daha ağır.
Hayvan veya kuş dövüştürenlere beş ay hapis cezası öngörülüyor. Başta horoz ve keklik dövüşleri olmak üzere hayvan ve kuş dövüştürmek Afganistan'da popüler bir eğlence olsa da, Taliban'ın 2021'de iktidarı ele geçirmesinin ardından bu durum yasaklanmıştı.
Afgan yetkililer bugüne dek kız çocuklarının ilkokuldan sonra eğitim almasının ve kadınların birçok işte çalışmasının yasaklanması ile kadınların nasıl giyinmesi ve davranması gerektiğine dair kurallar da dahil olmak üzere çeşitli yasaklar içeren kanunlar çıkardı.
Ancak bu kararname, yönetim tarafından yayımlanan ilk tam kapsamlı ceza kanunu olma özelliğini taşıyor.
Yeni ceza kanunu ayrıca, aynı suçlar için sosyal sınıfa göre farklı yaptırımlar öngörüyor. Din adamlarına basit uyarılar verilirken, toplumun en alt kesiminde yer alan kişilere bedensel cezalar uygulanabiliyor.
Din alimleri ve "yüksek rütbeli kişiler" hakimden sadece uyarı alırken; aşiret liderleri ve iş insanları uyarı ve mahkeme celbi ile karşılaşıyor.
"Sıradan vatandaşlar" hapis cezasına çarptırılırken, "alt sınıflar" fiziksel şiddete maruz kalıyor. Kararname, bir suçlunun en fazla 39 kırbaç cezasına çarptırılması halinde, bu darbelerin "vücudun farklı bölgelerine" vurulması gerektiğini belirtiyor.
Ancak bu farklı muamele, suçlu bulunan herkesin idam cezasıyla karşı karşıya kaldığı cinayet davalarında geçerli değil.
Ölümle cezalandırılan diğer bir suç ise İslam Peygamberi Muhammed hakaret etmek. Fakat bu durumda failin tövbe etmesi halinde idam cezası altı yıl hapis cezasına çevrilebiliyor.
Cenevre'de konuşan Türk, Afgan yetkililere "nüfusun yarısını dışlama politikalarından vazgeçmeleri" çağrısında bulunarak, "Kadınlar ve kız çocukları bugündür ve gelecektir; ülke onlar olmadan gelişemez," ifadelerini kullandı.