İran'da dini lider; savaş, barış ve ülkenin tartışmalı nükleer programı da dahil olmak üzere tüm stratejik kararlarda son sözü söyleyen makam konumunda bulunuyor.
İran yönetimi, ABD ve İsrail'in gerçekleştirdiği bombardımanda hayatını kaybeden ve ülkeyi 37 yıl boyunca yöneten dini lider Ali Hamaney'in halefini belirlemek için kritik bir sürece girdi.
REKLAM
REKLAM
1979 İslam Devrimi'nden bu yana ülkede ikinci kez bir dini lider seçimi yapılıyor. Potansiyel adaylar, Batı ile doğrudan çatışmayı savunan sertlik yanlılarından, diplomatik angajman arayışındaki reformistlere kadar geniş bir yelpazeye yayılıyor.
İran'da dini lider; savaş, barış ve ülkenin tartışmalı nükleer programı da dahil olmak üzere tüm stratejik kararlarda son sözü söyleyen makam konumunda bulunuyor.
Geçici konsey devrede
Ülke, son yılların en büyük krizinden geçerken yönetim şu anda Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Yargı Erki Başkanı Gulamhüseyin Muhsini Ejei ve üst düzey din adamı Ayetullah Ali Rıza Arafi'den oluşan geçici bir konsey tarafından yürütülüyor.
Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi pazar günü yaptığı açıklamada, yeni dini liderin bu hafta başında seçileceğini bildirdi.
Dini lider, yasalar gereği halefi hızlıca belirlemekle görevli olan ve "Uzmanlar Meclisi" olarak bilinen 88 kişilik bir heyet tarafından seçiliyor.
Bu heyet, adaylıkları Anayasa Koruma Konseyi tarafından onaylanan Şii din adamlarından oluşuyor.
Hamaney'in her iki kurum üzerindeki güçlü etkisi göz önüne alındığında, yeni liderin mevcut politikalardan radikal bir kopuş sergilemesi beklenmiyor.
İşte dini liderlik koltuğu için öne çıkan isimler:
Mücteba Hamaney
Ali Hamaney'in oğlu olan orta düzey din adamı Mücteba Hamaney, uzun süredir potansiyel haleflerden biri olarak görülüyor.
İran'ın paramiliter gücü Devrim Muhafızları ile bağları bulunan Mücteba, bugüne kadar herhangi bir resmi devlet görevinde bulunmadı.
Ancak Mücteba'nın seçilmesi, "saltanat" usulü veraseti eleştiren ve kendisini buna daha adil bir alternatif olarak konumlandıran İslam Cumhuriyeti ideolojisi açısından tartışmalı bir durum yaratabilir.
Ayetullah Ali Rıza Arafi
Şu anki geçici yönetim konseyinin bir üyesi olan Arafi, kıdemli bir Şii din adamı.
2019 yılında Hamaney tarafından Anayasa Koruma Konseyi üyeliğine seçilen Arafi, üç yıl sonra Uzmanlar Meclisi'ne girdi.
Arafi aynı zamanda geniş bir dini eğitim (medrese) ağını yönetiyor.
Hasan Ruhani
Nispeten "ılımlı" bir figür olarak kabul edilen Ruhani, 2013-2021 yılları arasında İran Cumhurbaşkanlığı yaptı.
Obama yönetimiyle imzalanan ancak Donald Trump'ın ilk döneminde çekildiği nükleer anlaşmanın mimarı olarak biliniyor.
2024 yılına kadar Uzmanlar Meclisi'nde görev yapan Ruhani, son seçimlerde adaylığının engellendiğini belirterek bu durumu "halkın siyasi katılımına bir saldırı" olarak nitelendirmişti.
Hasan Humeyni
İslam Cumhuriyeti'nin kurucusu Ayetullah Ruhullah Humeyni'nin en tanınmış torunu olan Hasan Humeyni, ılımlı kanada yakın bir isim olarak görülüyor.
Hiçbir hükümet görevinde bulunmayan Humeyni, şu anda Tahran'da büyükbabasının türbesinin sorumluluğunu yürütüyor.
Ayetullah Muhammed Mehdi Mirbaheri
Sertlik yanlısı kanadın popüler isimlerinden biri olan Mirbaheri, Uzmanlar Meclisi üyesi olarak görev yapıyor.
Mirbaheri, İran'ın nükleer silahlara atıfta bulunarak "özel silahlar" üretme hakkından vazgeçmemesi gerektiğini savunan merhum Ayetullah Muhammed Taki Misbah Yezdi'ye yakınlığıyla biliniyor.
COVID-19 pandemisi sırasında okulların kapatılmasını bir "komplo" olarak nitelendiren Mirbaheri, şu anda İran'ın ana dini eğitim merkezi olan Kum'daki İslam Kültür Merkezi'nin başında bulunuyor.