İklim krizinin körüklediği aşırı hava olayları, kuzu eti fiyatları hızla yükselmeye devam ederken, çiftçiler için 'en büyük sınav' haline geliyor.
Bu Paskalya'da milyonlarca Avrupalı kuzu rosto yemeğine hazırlanırken, çiftçiler fırlayan fiyatlar konusunda alarm veriyor.
REKLAM
REKLAM
Energy and Climate Intelligence Unit (ECIU) için Zero Carbon Analytics tarafından yapılan yeni bir analiz, 2022'den bu yana yaşanan ardışık iklim şoklarının Birleşik Krallık'ta kuzu eti fiyatlarını her seferinde yüzde 7 ile 21 arasında artırdığını ortaya koydu.
Araştırma, kuzu etini düzenli olarak tüketen 2,6 milyon Britanyalı hane için bunun son üç yılda toplam 168 sterlin (yaklaşık 192,64 avro) ilave maliyet anlamına geldiği uyarısında bulunuyor.
Avrupa ana karasında da et fiyatları fırladı; bazı ülkelerde artışlar yüzde 20'nin üzerine çıktı. Eurostat verilerine göre, genel gıda fiyatları geçen yıl yüzde 3,3 arttı ve bu oran, birlik genelindeki yüzde 2,5'lik ortalama enflasyonun biraz üzerine çıktı.
Kuzu etinin maliyeti ise yüzde 7,2 gibi çarpıcı bir oranla yükselerek Avrupa'da en hızlı artan gıda kalemlerinden biri haline geldi. Bir diğer Paskalya lezzeti olan çikolatada ise artış tüm ürünler arasında en sert oldu; aşırı hava koşulları kakao üretiminin geleceğini tehdit etmeyi sürdürüyor.
Kuzu eti fiyatları 'uçmuş durumda'
“Bu Paskalya'da aileler ve topluluklar kutlama için bir araya gelirken, iklim değişikliğinin maliyeti kendini evlerimizde hissettiriyor” diyor, ECIU'nun toprak, gıda ve tarım analisti Chris Jaccarini.
“Kuraklık, aşırı sıcaklar ve şiddetli yağışların çiftçilerin üretim maliyetlerini artırmasının ardından kuzu eti fiyatları uçmuş durumda; bu koşullar otların büyümesini zayıflatıyor ve çiftçilerin bel bağladığı tükenmiş saman stoklarının yeniden toparlanmasına zaman tanımıyor.”
İnsan kaynaklı iklim değişikliği, aşırı hava olaylarını hem daha sık hem de daha şiddetli hale getiriyor. Bunun nedeni, hava sıcaklığındaki her 1℃'lik artışta atmosferin yaklaşık yüzde 7 daha fazla nem tutabilmesi; bu da daha yoğun ve şiddetli yağışlara yol açabiliyor.
Analize göre, Birleşik Krallık'ta 2023/2024 kışındaki yoğun yağışlar, 2024 Paskalyası'nda bir kuzu rosto yemeğinin fiyatına 5 sterlin (5,73 avro), 2025 Paskalyası'nda ise 7 sterlin (8,03 avro) daha ekledi.
Uzmanlara göre bu durum, ılıman iklime sahip, yüksek gelirli ve tarım sektörü gelişmiş bir ülkede bile aşırı hava olaylarının “şaşırtıcı derecede kalıcı fiyat etkileri” bırakabildiğini gösteriyor.
“Burada Batı Galler'de, aşırı hava koşulları en büyük sorunumuz” diyor Ceredigion'da koyun yetiştiriciliği yapan Jack Cockburn.
“Art arda iki çok yağışlı kış geçirdik; bu da suya doymuş topraklar ve son derece bulutlu hava nedeniyle düşük ışık seviyeleri yüzünden zayıf ot büyümesi anlamına geldi. Sonuç olarak kuzular kesime daha düşük ağırlıkla gidiyor ve hayvan başına daha az et elde ediyoruz.”
Kuzu eti Paskalya menüsünden çıkarılmalı mı?
Küresel ölçekte gıda ve tarım, toplam sera gazı emisyonlarının üçte birinden sorumlu ve bu alanda yalnızca fosil yakıtların yakılmasının gerisinde kalıyor.
AB'de hayvansal kaynaklı gıdalar, gıda üretiminden kaynaklanan toplam sera gazı emisyonlarının yüzde 81 ila 86'sını oluşturuyor; buna karşın kalori alımının yalnızca yüzde 21'ini ve proteinin yüzde 64'ünü sağlıyor.
Kuzu eti özellikle, gıda sektöründe çevresel tahribatın en kötü faillerinden biri olarak sürekli gündeme geliyor; çiftçileri etkileyen koşullara bizzat katkıda bulunuyor.
Karbon ayak izi hesaplayıcısı CO2 Everything (kaynak İngilizce)'e göre, 100 gramlık bir kuzu eti porsiyonu 29,6 kilometre araç kullanmaya eşdeğer ve 5,84 kilogram CO2 eşdeğeri emisyon üretiyor.
35 ülkeden 70 önde gelen uzmanın hazırladığı çığır açıcı 2025 EAT-Lancet Komisyonu raporu, dünyanın ağırlıklı olarak bitki temelli bir beslenme biçimine geçmesi halinde tarımdan kaynaklanan sera gazı emisyonlarının yüzde 15 azaltılabileceğini ortaya koydu. Araştırmacılara göre böyle bir dönüşüm, her yıl yaklaşık 15 milyon ölümün de önüne geçebilir.
Hayvan hakları örgütleri, dört ile sekiz aylıkken kesilen kuzulara yönelik Avrupa iştahını uzun süredir eleştiriyor.
Eurostat verilerine göre, geçen yıl mart ve nisan ayları arasında yalnızca İtalya'ya Avrupa'nın geri kalanından tam 153.863 kuzu ithal edildi. Bu hayvanlar, çoğu zaman dar ve kısıtlı alanlarda, 30 saate kadar uzayabilen uzun yolculuklara maruz kalıyor.