Yeşil enerji kuruluşları teklifleri övdü, ancak etkili olabilmeleri için somut ve uygulanabilir reformlarla desteklenmesi gerektiğini vurguluyor.
İran'daki ABD-İsrail savaşıyla bağlantılı jeopolitik gerilimler fosil yakıt piyasalarındaki dalgalanmayı körüklerken, Avrupalılar endişe verici enerji maliyeti artışlarıyla karşı karşıya.
REKLAM
REKLAM
Fiyatlardaki sert artış, yaşam standartlarını aşağı çekebilir, işletmeleri zorlayabilir ve darbenin etkisini hafifletmek için ciddi kamu harcamalarını gerektirebilir.
“Son fosil yakıt fiyat şoku, dört yıl içinde Avrupa'yı vuran ikinci dalga, fosil yakıtlara bağımlılığın Avrupa açısından stratejik bir kırılganlık ve yüksek enerji fiyatlarının temel nedeni olduğunu acı biçimde hatırlatıyor” diyor enerji düşünce kuruluşu Ember'de analist olarak görev yapan Chris Rosslowe.
“Temiz enerjiyle elektrifikasyonu birleştirmek, ani gaz ve elektrik fiyat artışlarına karşı kalıcı koruma sağlamanın tek yolu.”
İstikrarsız petrol ve gaz kaynaklarına bağımlılığı azaltma çabasının bir parçası olarak Avrupa Komisyonu 22 Nisan'da bir eylem planı sundu.
AccelerateEU, “enerji güvenliği ile temiz, bol ve yerli enerji sağlama ve bunları AB'deki tüketiciler ile işletmeler için karşılanabilir kılma” hedefini taşıyor.
Önlemler, enerji çekleri verilmesinden elektrik vergilerinin düşürülmesine ve sanayi, ulaşım ile binalarda elektrifikasyonun önündeki engellerin kaldırılmasına kadar uzanıyor.
Yeşil enerji alanındaki örgütler önerileri memnuniyetle karşılarken, etkili olabilmeleri için somut ve uygulanabilir reformlarla desteklenmesi gerektiğinin altını çiziyor.
AB'nin temiz enerji planı ne getiriyor?
AccelerateEU, “enerji fiyatı şoklarıyla karşı karşıya kalan tüketicilere derhal rahatlama sağlamak ve güvenli, uygun fiyatlı temiz enerjiye geçişi hızlandırmak” amacıyla beş sütundan oluşuyor.
Komisyon, hem tek pazar içinde hem de fosil yakıt tedarikçileriyle daha fazla eşgüdüm öneriyor; buna gaz depolama tesislerinin doldurulması, petrol stoklarının istisnai biçimde piyasaya sürülmesi ya da ulusal tedbirlerin benimsenmesi gibi adımlar da dahil.
Bir diğer önlem paketi, hedefli gelir destek programları, enerji çekleri ve genellikle gaz vergilerinden çok daha yüksek olan elektrik özel tüketim vergilerinin kırılgan haneler için düşürülmesi gibi araçlarla, AB ülkelerinin hem tüketicileri hem de sanayiyi fiyat sıçramalarından korumasına destek verecek; ayrıca elektrik üzerindeki özel tüketim vergilerinin düşürülmesini öngörüyor.
Yerli, temiz enerjiye geçiş, petrol ve gaz ithalatını azaltmak için hızlandırılacak. Üreticilerin kapasitelerini artırmaya ve daha fazla yenilenebilir enerji ile beceriye yatırım yapmaya teşvik edilmesi amacıyla bir elektrifikasyon hedefi konulmasının yanı sıra, sanayi, ulaşım ve bina sektörlerinde elektrifikasyonun önündeki engellerin kaldırılması gibi önlemler planlanıyor.
AB'nin enerji sisteminin yenilenmesi ve dönüştürülmesiyle mevcut kuralların tam olarak uygulanması sağlanacak ve AB Şebekeler Paketi'ne ilişkin müzakereler hızlandırılacak. Eskimiş şebeke altyapıları, enerjiyi hane ve işletmelere taşıyan bu ağlar, rüzgar ve güneş enerjisinin yaygınlaşmasının önündeki en büyük engellerden biri.
Son olarak, AccelerateEU temiz enerjiye geçişi finanse etmek için özel sermaye katkısını artırmayı, bu amaçla hem AB hem de ulusal düzeyde kamu fonlarını harekete geçirmeyi öneriyor.
‘Kısa vadeli kriz önlemlerini kalıcı reformlara dönüştürün’
Temiz enerji grupları önerileri desteklese de, yalnızca tüketicileri bugün korumakla kalmayıp daha istikrarlı ve uygun fiyatlı bir enerji sistemine geçişi de hızlandıracak adımlar atılması çağrısında bulunuyor.
“Komisyon, Avrupa'nın enerji fiyat şoklarına maruz kalmasının geçici bir aksaklıktan değil, yapısal bir sorundan kaynaklandığını doğru biçimde tespit ediyor” diyor ECCO'da Kıdemli Finans Politikası Danışmanı Caterina Molinari.
“Kısa vadeli kriz önlemlerini kalıcı reformlara dönüştürmek için, vergilendirme ve harçların yeniden dengelenerek elektriğin maliyetinin düşürülmesi ve elektrifikasyonun hızlandırılması gerekiyor.”
Regulatory Assistance Project Avrupa Direktörü Louise Sunderland, elektrik faturasının AB genelinde haneler için ortalama yüzde 50'sinden fazlasını oluşturan şebeke ve vergi kalemlerinin azaltılmasına yönelik öneriyi “doğru yönde hızlı etki eden bir adım” olarak nitelendirdi.
“Ancak bu reformlar, yalnızca uygulandıkları ölçüde etkili olacak ve birçok hükümet, halihazırda sahip oldukları elektrik vergilerini düşürme imkanını bile kullanmış değil” diye ekliyor.
SolarPower Europe Genel Müdür Yardımcısı Dries Acke, Komisyon'un AB genelinde tek bir elektrifikasyon hedefi belirleme kararını ve AB depolama kapasitesinin 2030'a kadar 200 GW'a çıkarılması gereğini kabul etmesini övdü.
Yetersiz enerji depolama kapasitesi, Avrupa'da yenilenebilir enerjinin önündeki temel darboğazlardan biri; bazı ülkeler şebeke tıkanıklığı nedeniyle rüzgar ve güneş üretimini düzenli olarak kapatmak zorunda kalıyor.
“Bu büyümenin ana itici gücü bataryalı enerji depolama olacak; böylece hem güvenli hem de rekabetçi bir elektrik sistemi mümkün hale gelecek” diyor Acke.
“Ancak Komisyon, bu düzeyde batarya depolamasına ve diğer fosil dışı esneklik çözümlerine ulaşmak için somut önlemler önermekte yetersiz kalıyor.”
Beyond Fossil Fuels hareketinden kampanyacı Juliet Phillips'in de belirttiği gibi, “AccelerateEU sorunu doğru biçimde teşhis ediyor, ancak uzun vadeli tedaviye ilişkin hâlâ önemli boşluklar var.”
Uzmanlar beklenmedik kâr vergisinin dışarıda bırakılmasını eleştiriyor
Bu ayın başında, beş AB ülkesi, İran savaşının etkisiyle kârları fırlayan petrol ve gaz şirketlerine beklenmedik kâr vergisi getirilmesi için Komisyon'a çağrıda bulundu.
Ancak bu önlem AccelerateEU paketine dahil edilmedi; bu da 350.org'daki kampanyacıların paketin yetersiz kaldığı uyarısını yapmasına yol açtı.
"Beklenmedik kâr vergisini görmezden gelerek, kirleticilere bedel ödetmek ve geçişi gerekli ölçekte finanse etmek için kritik bir fırsat kaçırılıyor" diyor kuruluşun Fransa ülke direktörü Fanny Petitbon.
Fosil yakıt kârları üzerinden kalıcı bir verginin, erişilebilir elektrikli ulaşım, ısınma ve temiz sanayiyi doğrudan finanse edebileceğini, aynı zamanda iklim kırılganlığı yüksek ülkelerin fosil yakıtlardan uzaklaşma sürecini destekleyebileceğini söylüyor.
"Zararları topluma, kârları ise özel sektöre yüklemeye devam edemeyiz" diye ekliyor. "AB genelinde eşgüdümlü bir vergi olmadan, yük hanelerin üzerinde kalmayı sürdürecek; fosil yakıt şirketleri ise aradaki farkı ceplerine indirecek."