Bilim insanları, El Niño ve La Niña’yı 15 ay önceden yüksek doğrulukla öngörebildiği öne sürülen yeni bir model geliştirdi.
2026'nın ilk üç ayı, sıcaklıkları baskılayan zayıf La Niña koşullarına rağmen kayıtlara geçen en sıcak dördüncü dönem oldu.
REKLAM
REKLAM
Yılın başında ayrıca Arktik'teki deniz buzu örtüsü de rekor düzeyde azaldı.
Şimdi bilim insanları, sonbahar başında ortaya çıkması öngörülen ısınmaya yol açan El Niño olayının özellikle güçlü olmasını bekliyor.
Uzmanlara göre bu, 2026'nın kayıtlardaki en sıcak yıl unvanında 2024'ü geride bırakma olasılığının yüzde 19 olduğu anlamına geliyor.
2026'da ‘süper’ El Niño görülebilir
Beş farklı araştırma grubunun sıcaklık verilerine dayanarak, çevre haber ve analiz sitesi Carbon Brief, 2026'nın neredeyse kesin olarak kayıtlardaki en sıcak dört yıldan biri olacağını ve büyük olasılıkla da kayıtlara geçen en sıcak ikinci yıl olarak tarihe geçeceğini tahmin ediyor.
Yıl boyunca küresel sıcaklıkların artması bekleniyor; özellikle de sonbaharda bir ‘süper’ El Niñonun ortaya çıkma ihtimali bu artışı daha da güçlendirebilir.
Tropik Pasifik'teki bu ısınma olgusu küresel hava düzenlerini şekillendiriyor ve kuraklıkları, selleri ile denizlerdeki sıcak hava dalgalarını tetikleyebiliyor.
Koşulların nasıl gelişeceğini öngörmenin en yaygın yolu, tropik Pasifik'teki ‘Niño3.4’ bölgesindeki sıcaklık anomalisini ölçmekten geçiyor.
Deniz yüzeyi sıcaklıklarının uzun süre 0,5°C'nin üzerinde seyretmesi bir El Niño olayına işaret ediyor; 1,5°C'nin üzerindeki değerler güçlü bir El Niñoyu, 2°C'nin üzerindekiler ise çoğu zaman ‘süper’ El Niño olarak anılan bir olayı ifade ediyor.
Carbon Brief'e göre en güncel iklim modelleri, eylül ayına gelindiğinde 2,2°C'lik bir ısınmayı orta değer tahmini olarak gösteriyor; bu da dünyayı net biçimde ‘süper’ El Niño bölgesine sokacak bir senaryo.
Isınmanın eylülden sonra da artarak devam etmesi bekleniyor; zira El Niño koşulları genellikle kasım ile ocak ayları arasında zirveye ulaşıyor.
Carbon Brief'e göre böyle bir süper olayın gerçekleşmesi, 2027'nin kayıtlardaki en sıcak yıl olma ihtimalini “önemli ölçüde artıracak”.
Bilim insanları El Niño'nun şiddetini nasıl öngörüyor?
Yılın bu kadar erken bir döneminde El Niño koşullarının nasıl gelişeceğini isabetli biçimde tahmin etmek, tarihsel olarak zor olmuştur.
Bilim insanlarının güçlü ya da süper bir olayı güvenle öngörebilmesi için genellikle birkaç aya daha ihtiyaç duyulur.
Ancak Hawai'i Üniversitesi Mānoa kampüsünden araştırmacılar, El Niño ve La Niñayı 15 ay öncesinden yetkin bir şekilde tahmin ettiklerini öne süren yeni bir çalışma yayımladı.
Geophysical Research Letters dergisinde yayımlanan makale, karmaşık iklim modelleri kullanmak yerine, okyanus yüzeyi sıcaklığı ve yüksekliği gözlemlerine dayanarak tahminlerde bulunuyor.
Çalışmanın başyazarı Yuxin Wang, “Günümüzde öne çıkan tahmin sistemlerinin çoğu ya hesaplama açısından çok maliyetli dinamik iklim modelleri, onlarca yıllık araştırma birikimine dayanan El Niño-Güney Salınımı (ENSO) bilgisini kullanan istatistiksel modeller ya da çok miktarda eğitim verisi gerektiren ve fiziksel açıdan yorumlanması çoğu zaman daha zor olan yapay zekâ yaklaşımlarıdır” dedi.
Araştırmacılar bunun yerine, bundan onlarca yıl önce keşfedilen iki temel “iklim hafızasını” kullanarak veriye dayalı, ampirik bir model geliştirdi.
Deniz seviyesi değişimleri, tropik Pasifik'teki ısı birikimini ortaya koyabiliyor; bu da öncü okyanusbilimci Klaus Wyrtki'yi daha 1970'lerde gelgit ölçer gözlemlerini kullanarak El Niño'yu tahmin etmeye yöneltmişti.
Ayrıca, tropik Pasifik'in dışındaki bölgeler de dahil olmak üzere küresel deniz yüzeyi sıcaklıklarındaki anormallikler, aylar sonra El Niño ya da La Niña'nın gelişmesine katkıda bulunuyor.
Bu iki gözleme ilişkin tarihsel verileri bir bilgisayar modeline girdiklerinde, araştırmacılar sistemin son altmış yılda Niño3.4 indeksini ne kadar doğru öngörebileceğini test etti.
Wang, “El Niño ve La Niña'yı yaklaşık 15 ay öncesine kadar işe yarar bir doğrulukla ve şaşırtıcı derecede iyi tahmin edebildiğini gördük” diye konuştu.
Model şu anda, bu yılın sonuna doğru ekvatoral doğu Pasifik'te normalin 2°C'den fazla üzerine çıkan sıcaklıklarla güçlü bir El Niño'nun gelişeceğini öngörüyor.
Wang, “ENSO'yu bir yıldan daha uzun süre öncesinden isabetle tahmin edebilmek önemli, çünkü erken uyarı sağlayarak toplulukların, hükümetlerin ve kaynak yöneticilerinin El Niño ve La Niña'nın olası etkilerini azaltmak için harekete geçmesine ve uyum adımları atmasına imkân tanıyor” diye ekledi.