Orta Doğu’daki gerilimin etkisiyle, AB başkentlerinde hane halkı doğal gaz fiyatları şubat başı ile nisan başı arasında arttı. Ancak elektrik fiyatları ortalama olarak geriledi ve bu durum Avrupa enerji piyasalarında ayrışan eğilimleri ortaya koydu.
Son Orta Doğu krizinin ardından akaryakıt fiyatları yükseldi. Benzin ve motorin tüketici fiyatları birçok Avrupa ülkesinde ortalama olarak belirgin şekilde arttı.
REKLAM
REKLAM
Ancak hane halkı elektrik fiyatlarında aynı tablo görülmedi. Doğal gaz fiyatlarındaki artış ise akaryakıta kıyasla sınırlı kaldı.
VaasaETT kıdemli enerji piyasası analisti Ioannis Korras, Euronews Business’a yaptığı açıklamada, "Orta Doğu’da süren jeopolitik gerilim, temelde bir yakıt arz şoku oluşturuyor. Sonuç olarak Avrupa gaz arzı ve dolayısıyla perakende gaz fiyatları üzerindeki doğrudan etki, elektrik piyasalarına kıyasla daha belirgin," dedi.
Peki, şubat ayı sonunda ABD ve İsrail’in İran’a düzenlediği ortak saldırı ve Tahran’ın yanıtlarının ardından hane halkı enerji fiyatları nasıl değişti? Avrupa başkentleri arasında hane halkı elektrik ve gaz fiyatlarında en yüksek artış hangi ülkelerde görüldü?
Energie-Control Austria, MEKH ve VaasaETT tarafından derlenen Hane Halkı Enerji Fiyat Endeksi’ne (HEPI) göre, AB başkentlerinde konut son kullanıcı elektrik fiyatları 2 Şubat 2026 ile 1 Nisan 2026 arasında ortalama yüzde 3,1 geriledi.
Bu dönemde fiyat kilovatsaat başına 26,13 euro sentten yaklaşık 13,90 TL/kWh, 25,31 euro sente yaklaşık 13,47 TL/kWh düştü.
En yüksek düşüş yüzde 19 ile Estonya’nın başkenti Tallinn’de görüldü. Tallinn’i Kopenhag yüzde 15,9, Stockholm yüzde 15,2 ve Ljubljana yüzde 15 ile izledi.
Helsinki yüzde 11,9, Riga yüzde 11,6 ve Madrid yüzde 10,9 ile yüzde 10’un üzerinde düşüş kaydeden diğer başkentler oldu.
Korras, bahar aylarının genellikle kış ısınma sezonunun ardından ve yaz soğutma talebindeki zirvelerden önce, yenilenebilir enerji üretiminin arttığı ve talebin görece ılımlı seyrettiği bir geçiş dönemi olduğunu belirtti.
Korras, "Bu mevsimsel dinamik, İskandinav ülkeleri ve İberya gibi piyasaların fiyat düşüşlerinden yararlanmasına imkân tanıyor ve yakıt kaynaklı fiyat baskılarından belirli ölçüde ayrışmayı etkili biçimde gösteriyor," dedi.
İspanya, İngiltere ve Güney Kıbrıs gibi bazı örneklerde ise hükümet müdahaleleri, enerji vergisi veya KDV indirimleri dahil mali önlemler yoluyla haneler üzerindeki etkiyi hafifletti.
Roma, yüzde 7,9 ile en büyük artışı kaydetti. Dublin yüzde 5,7, Lizbon yüzde 5,4 ve Atina yüzde 3,3 ile yüzde 3’ün üzerinde artış görülen diğer başkentler oldu.
Hane halkı elektrik fiyatları birçok Avrupa başkentinde değişmedi ya da çok sınırlı değişimler gösterdi.
Korras, gaz yakıtlı üretim payının daha yüksek olduğu piyasaların, özellikle de gazın elektrik fiyatlarında sık sık marjinal fiyatı belirlediği ülkelerin, örneğin İtalya, İrlanda ve Yunanistan’ın, toptan elektrik fiyatlarında ve ardından son kullanıcı faturalarında daha güçlü artışlar yaşama eğiliminde olduğunu vurguladı.
Gaz fiyatlarındaki değişim
Bu dönemde AB başkentlerinde konut son kullanıcı doğal gaz fiyatları yüzde 6,8 artarak 10,67 euro sent/kWh’den yaklaşık 5,68 TL/kWh, 11,40 euro sent/kWh’ye yaklaşık 6,06 TL/kWh yükseldi.
Birkaç şehir dışında, konut son kullanıcı doğal gaz fiyatlarında belirgin artışlar görüldü. Brüksel yüzde 28,8, Berlin yüzde 28,6 ve Atina yüzde 21,3 ile yüzde 20’nin üzerinde artış kaydetti.
Artış Viyana’da yüzde 16,9, Amsterdam’da yüzde 14,8 ve Roma’da yüzde 10,9 ile yüzde 10’u da aştı.
Bükreş yüzde 8,9, Riga yüzde 8,7, Londra yüzde 8,6, Paris yüzde 7,9 ve Tallinn yüzde 7,2 ile AB ortalamasının üzerinde kayda değer doğal gaz fiyat artışları yaşanan diğer başkentler oldu.
Buna karşılık en büyük düşüş yüzde 7,9 ile Madrid’de görüldü. Madrid’i yüzde 4 ile Ljubljana ve yüzde 3,5 ile Varşova izledi.
Korras, "Nisan ayında elektrik ve gaz fiyat hareketleri arasındaki ayrışma, Avrupa piyasalarında yakıt karışımı ve hükümet müdahalelerindeki farklılıklardan kaynaklanan dikkat çekici bir ‘yapısal ayrışmaya’ işaret ediyor," dedi.
Korras, "Gaz fiyatları esas olarak küresel arz kısıtları ve jeopolitik risklerden etkilenirken, elektrik piyasaları aynı zamanda yerel üretim eğilimleri ve politikalardan da etkilendi," diye ekledi.
İran krizinin ardından enerjiye en çok kim para ödüyor?
Nisan ayı başı itibarıyla hane halkı elektrik fiyatları Avrupa başkentleri arasında büyük farklılıklar gösteriyor. Nominal olarak kilovatsaat başına en yüksek elektrik fiyatını Bern’deki haneler ödüyor: 39,1 euro sent (yaklaşık 20,80 TL) /kWh.
Bern’i Brüksel 39 euro sent (yaklaşık 20,75 TL/kWh), Dublin 38,5 euro sent (yaklaşık 20,48 TL/kWh), Berlin 38,4 euro sent (yaklaşık 20,43 TL/kWh), Prag 36,3 euro sent (yaklaşık 19,31 TL/kWh) ve Londra 35,8 euro sent (yaklaşık 19,05 TL/kWh) ile izliyor.
AB başkentleri ortalaması 25,3 euro sent (yaklaşık 13,46 TL/kWh) seviyesinde. Kiev 8,5 euro sent (yaklaşık 4,52 TL/kWh), Budapeşte 9,6 euro sent (yaklaşık 5,11 TL/kWh), Podgorica 11,3 euro sent (yaklaşık 6,01 TL/kWh) ve Belgrad 11,6 euro sent (yaklaşık 6,17 TL/kWh) ile haneler için en ucuz elektriği sunuyor.
Paris’te elektrik fiyatı 27,2 euro sent (yaklaşık 14,47 TL/kWh), Madrid’de ise 21,9 euro sent (yaklaşık 11,65 TL/kWh) seviyesinde.
Doğal gaz fiyatlarındaki fark da başkentler arasında nominal olarak dikkat çekici. Fiyatlar Kyiv’de 1,6 euro sent (yaklaşık 0,85 TL/kWh) ile Stockholm’de 35,8 euro sent (yaklaşık 19,05 TL/kWh) arasında değişiyor. AB ortalaması ise 11,4 euro sent (yaklaşık 6,06 TL/kWh) seviyesinde.
Doğal gazda Stockholm’ü Amsterdam 20,3 euro sent (yaklaşık 10,80 TL/kWh), Bern 15,7 euro sent (yaklaşık 8,35 TL/kWh), Viyana 15,1 euro sent (yaklaşık 8,03 TL/kWh), Roma 14,9 euro sent (yaklaşık 7,93 TL/kWh) ve Lizbon 14,1 euro sent (yaklaşık 7,50 TL/kWh) ile izliyor.
Kiev’in ardından Budapeşte 2,7 euro sent (yaklaşık 1,44 TL/kWh), Belgrad 4,6 euro sent (yaklaşık 2,45 TL/kWh) ve Zagreb 4,6 euro sent (yaklaşık 2,45 TL/kWh) ile sakinlerine en ucuz doğal gazı sunuyor.
Roma’nın yanı sıra Paris 13,8 euro sent/kWh (yaklaşık 7,34 TL) ve Berlin 13,2 euro sent/kWh, (yaklaşık 7,02 TL) ile AB ortalamasının üzerinde yer alırken, Londra 8,7 euro sent/kWh (yaklaşık 4,63 TL) ve Madrid 8,6 euro sent/kWh (yaklaşık 4,58 TL) ile ortalamanın altında kalıyor.
Vergilerin ve dağıtım maliyetlerinin payı ülkeden ülkeye önemli ölçüde değişiyor. Hükümetler bu kalemleri koşullara bağlı olarak değiştirebiliyor.