ABD'deki Arizona Eyalet Üniversitesi ve Susquehanna Üniversitesi araştırmacılarının yürüttüğü çalışma, bazı sis damlacıklarının yoğun bakteri topluluklarına ev sahipliği yaptığını gösterdi.
Sis genellikle yalnızca su damlacıklarından oluşan geçici bir hava olayı olarak görülüyor. Ancak yeni bir araştırma, sisin aslında kısa süreliğine de olsa bakterilerin yaşadığı, çoğaldığı ve atmosferin kimyasını değiştirdiği küçük yaşam alanlarına dönüşebildiğini ortaya koydu.
REKLAM
REKLAM
ABD'deki Arizona Eyalet Üniversitesi ve Susquehanna Üniversitesi araştırmacılarının yürüttüğü çalışma, bazı sis damlacıklarının yoğun bakteri topluluklarına ev sahipliği yaptığını gösterdi. Üstelik bu bakteriler, formaldehit gibi hava kirleticilerini parçalayarak atmosferdeki kimyasal süreçleri de etkiliyor.
Sis damlacıkları düşündüğümüzden daha canlı
Bilim insanları uzun zamandır bakterilerin havada taşınabildiğini biliyordu. Ancak bu mikroorganizmaların atmosferde aktif olarak yaşayıp yaşamadıkları, yani beslenip çoğalıp çoğalmadıkları net değildi.
Bilimsel dergi mBio'da yayımlanan yeni çalışma bu soruya önemli bir yanıt sunuyor.
Araştırmacılar, gece boyunca yer yüzeyinin soğumasıyla oluşan ve yere yakın seyreden "radyasyon sisi" üzerinde çalıştı. Bu sis türü genellikle bulunduğu bölgede oluşup uzun süre aynı yerde kaldığı için bilim insanlarına aynı hava kütlesini inceleme fırsatı verdi.
Ekip, Pensilvanya eyaletinde iki yıl boyunca meydana gelen 32 farklı sis olayını takip etti. Sis oluşmadan önce, sis sırasında ve sis dağıldıktan sonra hava örnekleri toplandı. Ayrıca havadaki kuru aerosol parçacıklarıyla sis damlacıklarının içindeki bakteriler ayrı ayrı incelendi.
Bir damla suda milyonlarca bakteri
Analizler sonucunda sis suyunda mililitre başına yaklaşık bir milyon bakteri genetik işareti bulundu.
Araştırmacılar, tek tek değerlendirildiğinde sis damlacıklarının yüzde 1'inden daha azında bakteri bulunduğunu belirtiyor. Ancak tüm damlacıklar birlikte değerlendirildiğinde ortaya çıkan toplam bakteri yoğunluğu göller ve okyanuslar gibi doğal su ortamlarındaki seviyelere ulaşıyor.
Başka bir deyişle, çok küçük bir hacimdeki sis suyu bile son derece yoğun bir mikrobiyal topluluğa ev sahipliği yapabiliyor.
Bakteriler yalnızca taşınmıyor, çoğalıyor
Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri, bakterilerin sis içinde aktif olarak çoğaldığını göstermesi oldu.
Eğer sis damlacıkları yalnızca havadaki bakterileri yakalıyor olsaydı, sis dağıldığında bakteri sayısının başlangıç seviyelerine dönmesi beklenirdi. Ancak araştırmacılar bunun tam tersini gözlemledi.
Altı farklı sis olayından sonra havadaki bakteri miktarı, sis oluşmadan önceki seviyelere göre ortalama yüzde 45 daha yüksekti. Bazı durumlarda artış yüzde 90'a kadar ulaştı.
Mikroskobik incelemeler de bu sonucu destekledi. Sis damlacıkları içindeki bakterilerin daha büyük olduğu ve bölünme sürecindeki hücrelerin sayısının kuru aerosol parçacıklarındaki bakterilere göre iki katından fazla olduğu görüldü.
Hava kirliliğini temizleyen bakteriler
Araştırmada en baskın bakteri grubunun Methylobacterium cinsi olduğu belirlendi. Bu bakteriler normalde bitkilerde ve toprakta yaygın; basit karbon bileşiklerini tüketmeleriyle tanınıyorlar.
Sis ortamında ise bu karbon kaynaklarından birinin formaldehit olduğu görüldü.
Formaldehit hem dış ortamda hem de iç mekanlarda bulunan yaygın bir kirletici. Göz, burun ve boğaz tahrişine yol açabiliyor ve atmosfer kimyasında önemli rol oynuyor.
Araştırmacılar, sis örneklerinde formaldehit seviyelerinin son derece hızlı şekilde düştüğünü gözlemledi. Deneylerde mikroorganizmalar öldürüldüğünde ya da filtrelendiğinde bu azalma büyük ölçüde durdu. Bu da formaldehitin bakteriler tarafından parçalandığını gösterdi.
Üstelik bu süreç daha önce bulut sularında ölçülen formaldehit parçalanma hızlarından yaklaşık 200 kat daha hızlı gerçekleşti.
Bilim insanlarına göre bu bakteriler formaldehiti yalnızca besin olarak kullanmıyor, aynı zamanda çevrelerini toksik maddelerden arındırmak için de parçalayabiliyor.
Sis toplama projeleri için yeni soru işaretleri
Araştırma, kurak bölgelerde içme suyu elde etmek amacıyla kullanılan sis toplama teknolojileri açısından da yeni sorular ortaya çıkarıyor.
Bu sistemlerde ağlar veya özel yüzeyler kullanılarak sis damlacıkları toplanıyor ve su depolarına aktarılıyor.
Çalışma sis suyunun içilebilir olup olmadığı sorusuna doğrudan yanıt vermiyor. Ancak sisin steril olmadığını ve çok sayıda mikroorganizma içerdiğini gösteriyor.
Bazı bakteriler kirleticileri ortadan kaldırarak faydalı rol oynayabilirken, bazı Methylobacterium türlerinin özellikle bağışıklık sistemi zayıf kişilerde fırsatçı patojen olarak davranabildiği biliniyor.
Bu nedenle araştırmacılar, gelecekte sis hasadı projelerinde mikrobiyolojik risklerin de dikkate alınması gerektiğini vurguluyor.