Dijital para biriminin, ABD dolarının hâkimiyetinden uzak, ödemelerde Avrupa’nın özerkliğini güçlendirme hamlesiyle 2029’da kullanıma sunulması bekleniyor.
Avrupa Parlamentosu'nun Ekonomik ve Parasal İşler Komitesi, AB'nin ABD kontrolündeki ödeme sistemlerine bağımlılığını azaltmaya çalıştığı bir dönemde, uzun süredir beklenen dijital avroya salı günü onay verdi.
REKLAM
REKLAM
Avrupa Merkez Bankası (AMB) verilerine göre, ABD'li ödeme devleri Visa ve Mastercard, euro bölgesindeki kartlı ödemelerin yüzde 61'ini ve sınır ötesi kart işlemlerinin neredeyse tamamını gerçekleştiriyor.
Avrupa'nın finansal egemenliği üzerine tartışma, artan jeopolitik gerilimler ve birliğin yabancı ödeme altyapısına bağımlılığına ilişkin kaygılar eşliğinde ivme kazandı.
Dijital avro, Avrupa'nın stratejik özerkliğini güçlendirmek için ortaya konan önlemlerden biri. AMB tarafından çıkarılacak ve desteklenecek bir merkez bankası parası türü olan dijital avro, nakdi ve mevcut bankacılık hizmetlerini ikame etmekten ziyade tamamlamak üzere tasarlandı.
Teklife göre tüketiciler, henüz belirlenmemiş bir tutma sınırına tabi olmak üzere, dijital avroyu özel bir cüzdanda saklayabilecek.
Sistem hem çevrim içi hem çevrim dışı ödemeleri destekleyecek ve yüksek düzeyde mahremiyet sunmayı hedefleyecek; AMB, kullanıcıları ödeme verilerinden doğrudan teşhis edemeyecek.
Temel altyapıyı AMB sağlayacak, ticari bankalar ve ödeme hizmeti sağlayıcıları ise müşterilere dijital avro hizmetleri sunacak. Finansal kurumların programa katılımları karşılığında tazmin edilmesi, işyerlerinin ise mevcut kart işlemlerine kıyasla daha düşük olması beklenen ücretler ödemesi öngörülüyor.
Görüşmeler hakkında bilgi sahibi üç kaynağa göre, bu tazminatın nasıl yapılandırılacağı, AB üyesi ülkelerle müzakereler öncesindeki en tartışmalı konulardan biri olmaya devam ediyor.
"Avrupa Parlamentosu'nun Ekonomik ve Parasal İşler (ECON) Komitesi'nin, euro nakitini yasal ödeme aracı olarak korurken aynı zamanda dijital avroyu da şekillendirecek tek para paketi konusunda tutumunu belirlemiş olmasını memnuniyetle karşılıyoruz" dedi AMB açıklamasında.
"Dijital avroya ilişkin düzenlemenin kabul edilmesi, yurttaşlar ve küçük işletmeler için büyük bir zaferdir" dedi oylamayı "tarihi" olarak nitelendiren ve dosyayı Sol Grup adına müzakere eden İtalyan AP milletvekili Pasquale Tridico.
Kamuya ait dijital bir para birimi geliştiren yalnızca Avrupa Birliği değil. Çin dijital yuanını çoktan devreye soktu, Rusya ise dijital rublenin Eylül 2026'da faaliyete geçeceğini duyurdu.
ABD farklı bir yaklaşım benimsedi. Başkan Donald Trump, Federal Reserve tarafından çıkarılacak bir merkez bankası dijital para birimi planlarını rafa kaldırdı ve bunun yerine değerini istikrarlı tutmak üzere tasarlanmış, özel sektör tarafından ihraç edilen kripto varlıklar olan stablecoin'lerin geliştirilmesini destekledi.
Dünya çapındaki stablecoin'lerin büyük çoğunluğu ABD doları cinsinden olduğu için, destekçilerine göre bu teknoloji doların uluslararası rolünü güçlendirebilir ve sınır ötesi ödemelerde kullanımını yaygınlaştırabilir.
Buna rağmen bazı siyaset yapıcılar ve eski yetkililer, ABD'de bir merkez bankası dijital parasının er ya da geç yeniden gündeme gelebileceğine inanıyor.
Emtia Vadeli İşlemler Komisyonu'nun (CFTC) eski başkanı Timothy Massad, mayıs ayında CoinDesk'e yaptığı açıklamada Washington'da tartışmaların sürdüğünü, dijital doların sonunda kaçınılmaz hale gelebileceğini söyledi.
Avrupa Parlamentosu'nun, komitenin tutumunu temmuz başında Strasbourg'da yapılacak genel kurul oylamasıyla resmileştirmesi bekleniyor.
Ardından AB'nin 27 üye devletiyle müzakereler başlayacak; milletvekilleri yıl sonuna kadar nihai bir uzlaşmaya varmayı hedefliyor.