Parlamento iç tüzüğündeki bir usul boşluğu, Avrupa Parlamentosu (AP) üyelerinin özel iletişimlerin toplu olarak taranmasına izin veren uygulamayı, düzenlemenin esasına ilişkin doğrudan bir oylama yapılmaksızın 2026'ya kadar uzatmasına olanak sağladı.
Çevrim içi çocuk cinsel istismarını tespit etmek amacıyla ePrivacy kurallarına geçici istisna getiren Chat Control 1.0 düzenlemesi, Avrupa Parlamentosu (AP) tarafından perşembe günü kabul edildi.
REKLAM
REKLAM
Düzenleme, 3 Nisan 2028'e kadar yürürlükte kalacak ve bu süre zarfında yasa koyuculara Chat Control 2.0 olarak bilinen güncellenmiş çerçeve üzerinde uzlaşmaya varmaları için önemli bir zaman tanıyacak.
Dosya yeniden nasıl gündeme geldi?
Mart ayında Avrupa Parlamentosu üyeleri (MEP'ler), sonraki müzakerelerden sonuç alınamamasının ardından Chat Control 1.0'ın süresinin uzatılmasını reddetmişti.
Haziran ayının sonlarında Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola, süresi dolan düzenlemelerin çevrim içi çocukların korunmasında tehlikeli bir boşluk yarattığı uyarısında bulunarak dosyayı yeniden gündeme taşıdı ve Konsey'e iletti. Konsey ise dosyayı yaz tatili döneminin başında yeniden Avrupa Parlamentosu'na gönderdi. Bu dönemde, dosyanın bir kez daha reddedilmesi için gerekli çoğunluğun sağlanması ise güçleşti.
Avrupa Parlamentosu'nda neler yaşandı?
Avrupa Parlamentosu'nda ilk oylamada, 314 milletvekilinin (MEP) lehte, 276'sının aleyhte oy kullanması ve 17 çekimser oyla, Parlamento'nun tutumunun reddedilmesi yönünde basit çoğunluk sağlandı.
Ancak değiştirilmiş Parlamento tutumunun reddedilebilmesi için gereken mutlak çoğunluk (halen 360 milletvekili) sağlanamadı. İkinci oylamada 276 milletvekili ret yönünde, 286 milletvekili ise ret aleyhinde oy kullanırken, 30 milletvekili çekimser kaldı. Böylece ikinci okuma süreci tamamlandı ve değiştirilmiş düzenleme paketi, üç ay içinde onaylanmak üzere Avrupa Birliği Konseyi'ne gönderildi.
Değiştirilen Parlamento metni, liberal Renew Europe grubunun önerdiği ve "uçtan uca şifreleme uygulanan, uygulanmış veya uygulanacak iletişimlerin" düzenlemenin kapsamı dışında tutulmasını öngören, olumlu ancak büyük ölçüde sembolik nitelikte bir değişikliği benimsedi.
Bazı milletvekilleri bu değişikliği "bir umut ışığı" olarak nitelendirirken, bunun metnin ikinci okumada tamamen reddedilmemesinde etkili olan unsurlardan biri olduğu değerlendiriliyor. Ancak bu istisnanın hangi iletişim kanallarını ne ölçüde kapsayacağı henüz netlik kazanmış değil.
Söz konusu değişikliğin, özel iletişimlerin geniş çaplı taranmasını öngören düzenlemenin temel yaklaşımıyla çelişebileceği belirtilirken, bu nedenle Avrupa Birliği Konseyi'nin değişiklikleri reddetmesinin muhtemel olduğu ifade ediliyor.
Konsey'in daha önce Chat Control 2.0 konusunda benimsediği tutumlarda da mahremiyetin ve uçtan uca şifrelemenin korunmasına ilişkin sınırlı ifadelere yer verilmişti. Ancak Chat Control hedefleri ile uçtan uca şifrelemenin pratikte nasıl bağdaştırılabileceğine ilişkin teknik düzeyde bir tartışma yürütülmedi.
Her iki düzenleme önerisi de sosyal medyada yoğun eleştirilere konu olurken, üye devletler düzeyinde dosyalara ilişkin kamuoyu tartışmalarının oldukça sınırlı kaldığı belirtiliyor.
Üye devletlerde hem Chat Control 1.0 hem de Chat Control 2.0 dosyaları ağırlıklı olarak içişleri bakanlıklarının temsilcileri tarafından yürütülüyor.
Halihazırda yalnızca az sayıda ülkenin düzenlemeleri aktif biçimde tartıştığı; bu ülkelerin öneriyi yalnızca kolluk kuvvetlerinin ihtiyaçları açısından değil, aynı zamanda veri koruma, özel haberleşmenin gizliliği ve siber güvenlik perspektiflerinden de değerlendirdiği ifade ediliyor.
Geniş tabanlı muhalefet
Avrupalıların özel iletişimlerinin kitlesel olarak taranmasına ilişkin her iki teklif de sol, liberal ve sağ siyasetçileri; eski AP üyesi Patrick Breyer gibi mahremiyet savunucularını; siber güvenlik uzmanlarını ve hatta AB dışındaki ifade ve bilgi özgürlüğü meselelerinde geniş deneyime sahip insan hakları savunucularını kapsayan yaygın bir muhalefeti harekete geçirdi.
Yakın zamanda yeniden seçilen ALDE Partisi Başkanı ve Alman AP üyesi Svenja Hahn, EUTechLoop’a yaptığı değerlendirmede parlamento oylamasını açıkça eleştirdi:
“Chat Control aracının Avrupa Parlamentosu’ndan geçmiş olması utanç verici. Parlamento’nun önerdiği gibi çocuk cinsel istismarıyla hedefli bir mücadele yerine, Avrupa vatandaşlarımızın tüm özel iletişimlerinin kitlesel gözetimine kapı aralıyor.”
“Özel sohbetlerin AB devletleri tarafından dayatılan gözetimi, özgürlüğümüz ve demokrasimiz için bir tehdit. Chat Control’e karşı mücadeleyi sürdürmemiz gerekiyor.”
Açık Diyalog Vakfı Başkanı Lyudmyla Kozlovska, EUTechLoop’a yaptığı değerlendirmede Chat Control 1.0 oylamasının AB’de mahremiyetin aşındırılmasına ilişkin daha geniş bir bağlamda görülmesi gerektiğini söyledi:
“Oylama, yalnızca mahremiyet değil, AB’de demokrasinin nasıl işlediğiyle ilgilenen herkesi kaygılandırmalı. Bu, mahremiyetin aşındırılmasını normalleştirmeye yönelik daha önce gördüğümüz aynı yaklaşım: önce finansal mahremiyet, ardından yolcuların verileri, şimdi de iletişimimiz; acil görünümlü bir amaçla gerekçelendirilen geniş yetkiler, ardından sessizce normalleştiriliyor.”
“Sonuç ne? Finans, güvenlik ve siber güvenlik yasaları artık AB’nin karşıtları tarafından kendi vatandaşlarına ve kurumlarına karşı sınır ötesi baskı amacıyla yoğun biçimde silahlaştırılıyor.”
“Şifreleme ve iletişim mahremiyeti için asıl mücadele, Chat Control 2.0 üzerinden Eylül ayında verilecek. O zamana kadar direniş öyle güçlü olmalı ki hiçbir usul manevrası bu düzenlemeyi geçiremesin.”
Bu haber ilk olarak EU Tech Loop’ta yayımlanmıştır ve bir içerik paylaşım anlaşması kapsamında Euronews’te paylaşılmıştır.