Trump yönetiminin savaş hedefini Tahran’a maksimum ekonomik baskı uygulamaya kaydırdığı bir dönemde, ABD’nin İran’a yönelik saldırıları yaklaşık 1 ay aradan sonra yeniden başladı. Washington, İran güçlerinin Hürmüz üzerinden küresel deniz taşımacılığını aksatmasını önlemeyi amaçladığını savunuyor.
İran pazartesi günü yaptığı açıklamada, Washington’ın 1 ay aradan sonra düzenlediği ilk saldırılara misilleme olarak Ürdün’deki ABD askeri mevzilerini hedef aldığını duyurdu. Bu hamle, 5 aydır devam eden savaşta gerilimin yeniden tırmandığına işaret ediyor.
REKLAM
REKLAM
İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), Washington’ın müttefiki konumundaki Ürdün’de bulunan iki ABD hava üssünü balistik füzelerle vurduklarını ve "ağır hasar" verdiklerini açıkladı. İran’ın duyurusunun ardından açıklama yapan Ürdün ordusu ise menşeini belirtmeksizin 8 füzenin hava savunma sistemlerince engellendiğini bildirdi.
Söz konusu karşılıklı saldırılar, ABD’nin pazar günü Hürmüz Boğazı’nda yer alan küçük bir ada olan Lark’taki İran roket fırlatma rampalarını hedef aldığını açıklamasının ardından geldi.
Washington, stratejik su yolundaki patlayıcıları temizleme çalışmalarını tamamladığını duyurduktan günler sonra gerçekleşen bu saldırıların, İran’ın boğaza yeni deniz mayınları döşemesini engellemek amacıyla düzenlendiğini kaydetti.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) X hesabından yaptığı paylaşımda, "ABD güçleri, Hürmüz Boğazı’nda yakın bir tehdit oluşturan Devrim Muhafızları’na ait mayın döşeme unsurlarına karşı sınırlı ve nokta atışı bir harekat icra etmiştir" ifadelerine yer verdi.
Devrim Muhafızları, ABD saldırılarının can kayıplarına yol açtığını ve Ürdün’e düzenlenen müteakip saldırının "ABD-Siyonist hava saldırganlığına bir yanıt" olduğunu belirtti.
Bu sıcak temas, ABD-İran savaşının altıncı ayını doldurmasının hemen ardından ve çatışmaların nispeten durulduğu bir dönemde meydana geldi.
Son haftalarda ABD Başkanı Donald Trump ve yönetimi, askeri harekatı sonlandırma yönündeki yoğun iç ve dış baskılar arasında İran’a yönelik askeri saldırılar yerine "ekonomik savaşa" öncelik vermişti. Başlangıçta kısa süreli olması öngörülen askeri harekat, görünürde bir son olmaksızın aylarca uzamış durumda.
Tahran yönetimi, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta savaşın ilk saldırılarını başlatmasından önce dünya petrolünün yüzde 20’sinin geçtiği stratejik bir deniz yolu olan Hürmüz Boğazı’nı fiilen trafiğe kapattı.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı Sözcüsü Deniz Albay Tim Hawkins, "Geçtiğimiz hafta CENTCOM, boğazın uluslararası deniz taşımacılığı rotalarındaki deniz mayınlarını temizleme işlemini tamamladı. ABD güçleri bölgeyi yakından takip etmekte ve bu hayati su yolundan serbest ticaret akışını korumaya hazır konumdadır," dedi.
Pakistan ve Katar’ın da aralarında bulunduğu arabulucuların öncülük ettiği diplomatik çabalar, aylardır savaşı sona erdirmeye çalışıyor. Nisan ayında bir ateşkes üzerinde anlaşmaya varılması ve Haziran ayında nihai bir barış anlaşmasına doğru bir mutabakat zaptı imzalanmasına rağmen henüz somut bir nihai anlaşma sağlanamadı, Washington bu süreçte Tahran’a karşı "ekonomik savaş" ilan etti.
İran limanlarına uygulanan ABD deniz ablukası, yerel üretimdeki düşüşün yaşandığı bir dönemde Washington’ın baskıyı artırmasıyla birlikte İran’daki benzin tedarikini darboğaza sokuyor.
Nisan ayındaki ateşkes en şiddetli çatışmalara son vermiş olsa da, özellikle Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan münferit saldırılar nihai bir barış anlaşması umutlarını gölgeliyor.
ABD ordusunun belirttiğine göre, pazar günkü operasyondan önce ABD’nin İran’a yönelik son saldırısı 29 Temmuz’da, bölgedeki "ABD güçlerine yönelik bir baskın girişimi" üzerine gerçekleşmişti. Temmuz ayının başlarında ise CENTCOM, 13 gece üst üste İran hedeflerini bombalamıştı.
Savaş boyunca İran, Körfez bölgesindeki ABD tesislerini ve müttefiklerini hedef alarak karşılık verdi; Katar, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Bahreyn, Kuveyt ve Umman gibi ülkelerdeki hedefleri vurarak geniş coğrafyayı çatışmanın içine çekti.
Tahran’ın bu stratejik su yolunu kapatması; lojistik ve tedarik zinciri krizleri, fiyat artışları ile gübre ve enerji kıtlığı şeklinde tüm dünyada ağır ekonomik kayıplara yol açtı.
ABD’nin İran’a yönelik yeni saldırı haberlerinin ardından petrol fiyatları yükselişe geçti. Uluslararası gösterge olan Brent ham petrolü, bir aydan uzun bir süredir ilk kez sembolik 90 dolar/varil eşiğinin üzerine çıktı. Çatışmaların zirve yaptığı dönemde petrol fiyatları, onlarca yıldır ilk kez varil başına 120 doları aştı.