Erdoğan, Bişkek’teki 2026 ŞİÖ zirvesine katılarak Türkiye’nin örgütle ortaklık ilişkilerini güçlendirmeyi ve liderlerle ikili temasları artırmayı hedefliyor.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Şanghay İşbirliği Örgütü'nün (ŞİÖ) 2026 zirvesi için Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'te. 1 Eylül'de düzenlenen zirvede ŞİÖ üyesi ülkelerin liderleri bir araya gelirken, Erdoğan da genişletilmiş oturumda konuşma yapacak ve katılımcı liderlerle ikili görüşmeler gerçekleştirecek.
REKLAM
REKLAM
Erdoğan'ın zirveye katılımı, Türkiye'nin son yıllarda ŞİÖ ile geliştirdiği ilişkileri yeniden gündeme taşıdı. Türkiye örgütün tam üyesi değil, ancak 2012'den bu yana diyalog ortağı statüsünde bulunuyor. Erdoğan, 2022'de Özbekistan'ın Semerkant kentindeki ŞİÖ Zirvesi'ne özel konuk olarak katılmış, 2025'te ise Çin'in Tianjin kentindeki zirvede yine ŞİÖ+ oturumunda yer almıştı.
Türkiye'nin ŞİÖ üyeliği gündeme nasıl geldi?
Erdoğan, 2022'de Semerkant Zirvesi'nin ardından yaptığı açıklamada Türkiye'nin hedefinin ŞİÖ'ye tam üyelik olduğunu söylemişti.
Bu açıklamalar o dönemde Türkiye'nin dış politika yönelimine ilişkin tartışmaları beraberinde getirmişti. Ancak aradan geçen dört yılda Türkiye'nin ŞİÖ ile ilişkilerinde tam üyeliğe geçiş gerçekleşmedi.
Türkiye Dışişleri Bakanlığı'na göre Ankara, ŞİÖ çerçevesinde terörizm ve sınır aşan suçlarla mücadele, enerji işbirliği ve bölgesel bağlantılılık gibi alanları takip ediyor. Türkiye ayrıca 2017'de ŞİÖ Enerji Kulübü'nün dönem başkanlığını üstlenmiş ve bu görevi üstlenen ilk üye olmayan ülke olmuştu.
ŞİÖ'de Türkiye açısından ne değişti?
ŞİÖ'nün yapısında da son dönemde değişiklikler yaşandı. 2025 Tianjin Zirvesi'nde üye ülkeler, daha önce kullanılan “gözlemci” ve “diyalog ortağı” statülerinin yerine tek bir “ŞİÖ ortağı” statüsü oluşturulmasına karar verdi. Yeni düzenlemenin hukuki çerçevesi tamamlanana kadar mevcut statüler geçerliliğini koruyor.
ŞİÖ'nün kaç üyesi var?
ŞİÖ'nün 10 tam üyesi bulunuyor:
- Çin,
- Rusya,
- Hindistan,
- Pakistan,
- İran,
- Kazakistan,
- Kırgızistan,
- Tacikistan,
- Özbekistan
- Belarus.
Türkiye ise mevcut durumda örgütün ortakları arasında yer alıyor.
Türkiye için ŞİÖ ne ifade ediyor?
Türkiye'nin ŞİÖ ile ilişkisi, Ankara'nın NATO ve Avrupa Birliği ile ilişkilerinin alternatifi olarak değil, daha geniş bir dış politika ve ekonomik işbirliği çerçevesinin parçası olarak değerlendiriliyor.
Bununla birlikte, 2022'de Erdoğan'ın dile getirdiği tam üyelik hedefinin bugün hâlâ gerçekleşmemiş olması, Türkiye'nin ŞİÖ ile ilişkilerinin tam üyelikten ziyade mevcut ortaklık çerçevesinde ilerlediğini gösteriyor.
2026 Bişkek Zirvesi ise Türkiye'nin örgütle ilişkilerini geliştirme isteğini bir kez daha ortaya koyuyor. Erdoğan'ın zirve kapsamında Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile de görüşmesi beklenen temasların ilk adımı oldu.