Avrupa hükümetleri, rekor yakıt fiyatlarını hafifletmek için vergileri düşürüp sübvansiyon veriyor. Fransa, Almanya ve İspanya desteği artırırken AB, olası ABD dizel ihracat kısıtlamaları riskini de gözetiyor.
Orta Doğu’daki ve Ukrayna’daki savaşlar, Avrupa genelinde hükümetleri, ekonomilerini, şirketlerini ve haneleri rekor düzeydeki benzin ve dizel fiyatlarından korumak için sübvansiyonlar getirmeye, vergileri değiştirmeye ve politikalarını gözden geçirmeye zorluyor.
REKLAM
REKLAM
Dünyanın dört bir yanındaki ülkeler, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’ne (OECD) göre, İran’daki savaşın başlamasından bu yana azalan enerji arzının ve fırlayan akaryakıt fiyatlarının ekonomik etkisini sınırlamak için müdahale etti. OECD’nin çarşamba günü yayımladığı rapora göre, ekonomik zararı sınırlamak için en fazla önlem alan 10 ülkeden 7’si Avrupa Birliği’nde.
ABD ve İsrail İran’a saldırmadan önce, Rusya’nın Ukrayna’daki savaşı zaten küresel enerji arzını sekteye uğratmış ve Avrupa’da büyük bir dalgalanma yaratmıştı. AB, kullandığı petrolün neredeyse tamamını ve doğal gazın yüzde 85’ini ithal ediyor. Genel olarak ithalat, Birlik’in enerji ihtiyacının yüzde 57’sini karşılıyor; AB’nin istatistik ofisine göre, AB içinde üretilen enerjinin büyük bölümü yenilenebilir ve nükleer kaynaklardan geliyor.
Avrupalılar, bazı ülkelerde pompa fiyatları rekor kırarken giderek daha fazla hayal kırıklığı yaşıyor. Kampanya grubu Transport & Environment’a göre, AB’deki sürücüler yalnızca dizel için günde ek 203 milyon € harcıyor.
“Kendi yarattığı bir krize karşı en az kırılgan olanın ABD olması, Avrupa ekonomisinin ise yine darbeyi alması acı bir ironi” dedi kuruluşun analisti Antony Froggatt.
Bazı Avrupa hükümetleri, ülkelerinin mevcut enerji krizini atlatmasına yardımcı olmak için milyarlar harcıyor.
Brüksel’deki AB liderleri, üye devletlere hanelere ve tarım, ulaştırma, balıkçılık gibi enerji yoğun sektörlere devlet yardımı sağlama konusunda geçici takdir yetkisi tanıdı.
Ayrıca, enerji güvenliğini güçlendiren ve Birlik’in ithal petrol ile doğal gaza uzun vadeli bağımlılığını azaltan yatırımlar için AB harcama kurallarında sınırlı esneklik sundular.
Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen geçen hafta yaptığı yıllık Avrupa Birliği’nin Durumu konuşmasında, “Yüksek enerji fiyatları ve borçlanma maliyetlerinden kaynaklanan baskılar hem insanlar hem işletmeler için giderek daha ağırlaşıyor” dedi.
“Yenilenebilir ve nükleer enerjiyle ya da biyometan ve diğer kaynaklarla olsun, uygun fiyatlı, yerli ve temiz enerjiye iki kat ağırlık vermemiz gerekiyor; böylece bağımsızlık kazanır ve enerji fiyatlarını aşağı çekeriz.”
Fransa, dizel kullanıcılarına ve sık araç kullananlara yönelik yardımı genişletiyor
Fransa, tüketicileri ve yakıta bağımlı işletmeleri artan fiyatların etkisinden korumak için giderek genişleyen, hedefli önlemler paketi uygulamaya koydu.
Fransız hükümeti salı günü, rahatlatıcı önlemlerini genişletmek üzere 450 milyon € tutarında yeni bir paket açıkladı. Paket, işe gidiş gelişte 30 kilometreden fazla yol yapan ya da mesleki amaçlarla yılda 8.000 kilometreden fazla araç kullananlara yönelik gelir temelli desteği genişletti. Hükümete göre, bu sayede 5,5 milyon çalışan, yıl sonuna kadar yakıt masraflarını karşılamaya yardımcı olmak için 100 € tutarında ödemeye hak kazanacak.
Yeni paket, çiftçilere, balıkçılara ve inşaat şirketlerine verilen yakıt sübvansiyonlarını da yıl sonuna kadar uzattı. Ayrıca, 5,8 milyon hanenin kış dönemine ait enerji faturalarını ödemesine yardımcı olmak için 48 ile 277 € arasında değişen enerji çekleri üç ay erken dağıtılacak.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Avrupa’da dizel ve gazyağı üretimini artırmaya yardımcı olmak amacıyla yoğunluk, kükürt oranı ve diğer kriterlere ilişkin AB yakıt kalite düzenlemelerinin gevşetilmesini değerlendirmesi için von der Leyen’e çağrıda bulundu. AB, COVID-19 salgını sırasında benzer bir adım atmıştı.
AB yürütme organına gönderdiği mektupta Macron, Associated Press’e göre, İran kıyıları açıklarındaki Hürmüz Boğazı tanker trafiğine yeniden açılmaz ve Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz’e uzanan Doğu-Batı boru hattı onarılmazsa, küresel petrol piyasasında yakında “fiyatlarda güçlü artışlar” görüleceği uyarısında bulundu.
Ayrıca, standart dizel yakıtta izin verilen geleneksel biyodizel oranına ilişkin AB sınırının yüzde 7’den yüzde 10’a çıkarılmasını istedi.
Almanya ve İspanya akaryakıt vergilerini düşürüyor
Almanya’da iki aylık akaryakıt vergi indirimi haziran sonunda sona ermişti. Hükümet geçen hafta, litre başına 1 Ekim’den yıl sonuna kadar benzin ve dizel fiyatlarını 17 sent düşürecek yeni vergi indiriminde uzlaştı. Alman hükümeti, yeni indirimin maliyetinin 2,5 milyar € olacağını açıkladı.
Hükümet ayrıca, 1 Ocak’a kadar yürürlüğe girecek bir akaryakıt tavan fiyatı uygulamasını görüşmek üzere petrol sektörüyle temaslarda bulunacağını bildirdi. Belçika ve Lüksemburg’da benzer tavan fiyat uygulamaları onlarca yıldır yürürlükte.
İspanya hükümeti de, yerel enerji fiyatları üzerindeki İran’daki savaşın etkilerini hafifletmek amacıyla mart ayında devreye soktuğu 5 milyar € (5,7 milyar $) tutarındaki paketin parçası olan benzin ve dizel vergi indirimlerini uzattı.
Vergi indirimi bu ay litre başına 5 sente denk geldi. Yıllık akaryakıt fiyat enflasyonu yüzde 15’i aşarsa, otomatik bir mekanizma indirim miktarını litre başına 20 sente çıkaracak.
Hükümet, ulaşım şirketlerine, çiftçilere, hayvancılık işletmelerine ve balıkçılara sağlanan yakıt desteklerini de uzattı.
ABD, AB’nin en önemli enerji tedarikçilerinden biri haline geldi
Ulusal destek programlarının yanı sıra AB ülkeleri, Uluslararası Enerji Ajansı’nın 32 üye ülkesinin, acil durum stoklarından 400 milyon varil petrolü piyasaya sunma anlaşması kapsamında stratejik rezervlerine başvurdu.
AB, Rusya’dan ithal edilen enerjiye bağımlılığını azaltmak için daha fazla yenilenebilir enerji üretmeye ve ekipman ile sanayiyi fosil yakıtlardan elektriğe geçirmeye yönelik çalışmalar yürüttü.
Von der Leyen, elektrifikasyonun artmasının, AB’nin ithal petrol, gaz ve diğer fosil yakıtlara ödediği yıllık faturayı 2040’a kadar 260 milyar € (296,6 milyar $) azaltabileceğini söyledi.
AB, Rus enerjisinden vazgeçmeye çalışırken ABD’ye daha bağımlı hale geldi. Von der Leyen, geçen yıl Başkan Donald Trump ile, AB’nin üç yıl içinde 750 milyar $ tutarında Amerikan enerjisi satın almasını öngören bir anlaşma üzerinde uzlaştı.
İran’daki savaş, dizel için giderek daha fazla ABD’ye yönelen AB açısından bu ilişkiyi hem daha hayati hem de daha karmaşık hale getirdi. Trump’ın, iç fiyatları düşürmek için bu hafta ABD’nin dizel ihracatına yasak getirilmesini desteklemesi, yakıt için alternatif kaynaklar bulmak zorunda kalacak Birlik’te endişeleri artırdı.
Brüksel, ABD’nin yurtdışı dizel satışlarını askıya alma fikrinden vazgeçmesi için Washington nezdinde lobi faaliyeti yürütüyor.
“Bunun kötü bir fikir olduğuna inanıyoruz” dedi Avrupa Komisyonu sözcüsü Olof Gill perşembe günü. “Enerji alanında AB-ABD işbirliği güçlü, istikrarlı ve karşılıklı faydaya dayalı. Herhangi bir kesinti her iki tarafı da olumsuz etkileme riski taşır.”