AB şimdilik gaz sıkıntısı yaşamıyor olsa da Enerji Komiseri Jørgensen, Euronews’ün gördüğü bir mektupta, küresel talebin şişirdiği fiyatların kışa doğru kıtlığa yol açabileceği uyarısı yaptı.
AB Enerjiden Sorumlu Komiseri Dan Jørgensen, Euronews’ün gördüğü bir mektuba göre, «olağanüstü düşük» depolama seviyeleri karşısında gaz ve elektrik tüketimini azaltmak için enerji talebini kısmayı sürdürmeleri yönünde AB hükümetlerine çağrıda bulundu.
REKLAM
REKLAM
Mektupta, "Gaz enjeksiyonlarını destekleyebilecek ya da gaz ve elektrik talebini gerekli olduğu sürece azaltabilecek önlemler almayı veya almaya devam etmeyi değerlendirmenizi rica ediyorum," ifadeleri yer alıyor. Metinde ayrıca, durumun Mart ayında yapılan Jørgensen’in ilk uyarısından bu yana "iyileşmediği" vurgulanıyor.
Uyarı, ticaret birliği Gas Infrastructure Europe’un son verilerine göre AB’nin gaz depoları yaklaşık yüzde 70 doluyken, bunun geçen yılın aynı dönemine kıyasla yaklaşık 12 puan daha düşük olduğu bir anda geliyor. Orta Doğu’daki süregelen aksaklıklar ve Asya’nın LNG kargoları için yürüttüğü sert rekabet fiyatları yukarı çekerek bir arz krizini tetikleme riski yaratıyor.
Avrupa doğal gaz fiyatları için ölçüt kabul edilen Hollanda merkezli TTF, şu anda MWh başına yaklaşık 72 avrodan işlem görüyor. Bu seviye, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’ı bombalamasından bu yana MWh başına 40 avro artmış durumda. Analistler, Körfez’den gelen LNG ihracatı artmazsa veya Norveç’teki bakım çalışmaları ihracat kısıtlarını uzatırsa kışın zirve döneminde fiyatların MWh başına 100 avronun üzerine sıçrayabileceği uyarısında bulunuyor.
AB’nin enerji politikasından sorumlu üst düzey yetkilisi, yoğun saatlerde daha az elektrik kullanılmasının, elektrik santrallerinde daha az gaz yakılması anlamına geldiğini, bunun da hem gaz arzı hem de elektrik fiyatları üzerindeki baskıyı hafiflettiğini belirtti. Hane halkı ve şirketler enerji faturalarına karşı zaten son derece hassasken, hükümetler de tüketicileri yeni bir baskı dalgasına karşı korumak ve olası bir fiyat şokunu yumuşatmak için baskı altında.
Komisyon, özellikle 2022’deki enerji krizi sırasında kullanılan araçlara işaret ediyor: yoğun saatlerde elektrik tüketimini azaltmak, akıllı sayaçlar ve perakende tarifeleriyle tüketicileri talebi kaydırmaya teşvik etmek, kamu binalarındaki sıcaklıkları sınırlamak, dış mekân ısıtmasını kısıtlamak ve geceleri gereksiz kamusal aydınlatmayı kapatmak bunlar arasında.
Bununla birlikte Jørgensen, zorunlu önlemler dayatmanın gerisinde kalıyor.
Mektupta, "2022 enerji krizi sırasında gönüllü ve iyi planlanmış talep azaltımı önlemlerinin işe yaradığını gördük; mevcut durumda da bu deneyimden çıkardığımız derslerden yararlanabiliriz," deniliyor.
Yine de AB’nin enerji dosyasındaki en üst düzey yetkilisi, bakanların dikkatini koşulların kötüleşmesi halinde devreye sokulabilecek daha sert araçlar içeren ulusal acil durum planlarına da çekiyor; bu araçlar arasında kesilebilir gaz sözleşmeleri ve elektrik santrallerinin gazdan başka yakıtlara geçirilmesi bulunuyor.
Depolamada panik yok
Jørgensen, başkentleri ayrıca AB gaz depolama kurallarındaki esnekliği kullanmaya, paniğe kapılıp alım yapmaktan kaçınmaya ve agresif biçimde yüzde 90 hedefinin peşinden gitmek yerine yüzde 80 doluluk hedefini değerlendirmeye teşvik etti.
Normalde depoları doldurmak, yeraltında daha fazla gaz anlamına geldiği için, kışın talep arttığında daha büyük bir güvenlik tamponu sağlamakla ilgilidir. Ancak küresel piyasaların zaten sıkışık olduğu bir dönemde büyük miktarda gaz alımı yapmak, fiyatları bizzat bu alımlar yoluyla daha da yukarı itebilir.
Komisyon, mevcut koşullarda yüzde 80 seviyesine ulaşmanın kış güvenliği için yeterli olabileceğini, bunun aynı zamanda ülkelerin alımları daha uzun bir döneme yaymasına ve sezon sonuna doğru yaşanacak gaz kapışmasından kaçınmasına imkân tanıyacağını savunuyor.
Danimarkalı Komiser, AB’nin bu kışa Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden önceki döneme kıyasla daha dayanıklı ama hâlâ konforlu sayılmayacak bir enerji sistemiyle girdiğini söyledi.
Mektupta, «AB’nin gaz depolama seviyeleri olağanüstü düşük ve durum zorlayıcı olmaya devam ediyor olsa da şu anda arz güvenliği açısından acil bir risk bulunmuyor» ifadeleri kullanılıyor.
Fiyattan arza
Teskin edici mesajlara rağmen Brüksel, artık sadece tüketicileri yüksek fiyatlardan korumaktan söz etmiyor. AB hükümetlerinden talebi yönetmelerini istemesinin nedeni, tüketimin bizzat arz sorununun bir parçası haline geliyor olması.
Mektupta, "Enerji Birliği Görev Gücü’nde de görüştüğümüz üzere, bizi arz krizine bağlayan bir fiyat kriziyle karşı karşıyayız" deniliyor.
Şimdilik Brüksel, kötüleşen fiyat tablosu ile hemen kapıda olan fiziksel bir arz açığı arasında dikkatli biçimde ayrım yapmaya devam ediyor ve şu aşamada arz güvenliğine yönelik doğrudan bir risk bulunmadığını vurguluyor.
AB’nin elindeki gaz, kışı atlatmak için yeterli olabilir ancak bu gazı güvence altına almak çok daha yüksek bir bedel gerektirebilir, özellikle de küresel LNG piyasaları dar kalır ve Avrupa ülkeleri diğer alıcılarla rekabet etmek zorunda kalırsa.