Konuşma biçimimiz, ne kadar hızlı yaşlandığımıza dair ipuçları verebilir: Daha yaşlı duyulan konuşma, demans ve beyindeki değişimlerle ilişkilendirildi.
Yeni bir araştırmaya göre, bir kişinin konuşma biçimi sağlık durumu ve yaşlanma süreci hakkında sanılandan daha fazla bilgi taşıyor olabilir.
REKLAM
REKLAM
Araştırmacılar, “konuşma saati” (speech clock) adını verdikleri otomatik bir bilgisayar aracıyla kişinin konuşmasından tahmini yaşını hesapladı. Bu yaş, kişinin gerçek yaşıyla karşılaştırılarak konuşmasının beklenenden daha genç, yaşına uygun veya daha yaşlı görünüp görünmediği belirlendi.
Araştırmanın başyazarı, Trinity College Dublin'den Agustín Ibáñez, “Sesimiz, yaşlanma hakkında daha önce fark ettiğimizden çok daha fazla bilgi içeriyor gibi görünüyor,” dedi.
Araştırmacılara göre konuşma yaşı yalnızca ses tonuyla ilgili değil. Konuşma biçimi; bilişsel işlevler, beyin, vücuttaki biyolojik süreçler ve kişinin sosyal çevresiyle ilgili çeşitli sinyaller taşıyor olabilir.
Ekip, Latin Amerika'da yaşayan yaklaşık 3 bin İspanyolca konuşan yetişkinin ses kayıtlarını inceledi. Katılımcılardan kısa bir animasyon filmi anlatmaları, 20 dakika sonra bir hikâyeyi yeniden aktarmaları ve belirli kategorilerdeki nesnelerin isimlerini saymaları istendi.
Makine öğrenimi kullanılarak konuşma hızı, duraksamalar, ses perdesi, duygusal içerik, kelime dağarcığı ve anlam doğruluğu gibi yüzlerce özellik analiz edildi. Bu verilerden kişinin kronolojik yaşı tahmin edilerek bireysel bir “konuşma yaş farkı” oluşturuldu.
'Daha yaşlı' konuşma ne gösteriyor?
Araştırmada kullanılan konuşma saati, sağlıklı kişiler ile demans hastalarını birbirinden ayırabildi.
Sağlıklı katılımcılarda konuşma yaş farkı en düşük seviyedeyken, Alzheimer hastalığı ve bazı frontotemporal demans türlerine sahip kişilerde bu fark giderek arttı.
Gerçek yaşına kıyasla daha yaşlı bir konuşma profiline sahip kişilerde çeşitli biyolojik ve klinik sistemlerde hızlanmış yaşlanma belirtileri görüldü. Beyin MR'ları, daha fazla beyin dokusu kaybı ve beyin aktivitesinde değişikliklere işaret etti.
Daha yaşlı konuşma skorları, Alzheimer hastalığıyla bağlantılı önemli bir protein olan p-Tau217'nin kandaki daha yüksek seviyeleriyle de ilişkilendirildi.
Konuşma yaşı daha yüksek çıkan katılımcılar hafıza, dikkat ve problem çözme testlerinde daha düşük performans gösterdi. Bu ilişki yalnızca dil becerileriyle ilgili görevlerde değil, görsel hafıza gibi sözel olmayan testlerde de görüldü.
Ibáñez, “Bir kişinin sesinin, yaşlanmanın birden fazla boyutunu son derece yoğun bir biçimde yansıtabileceği yönündeki daha geniş bulgu yine de dikkat çekici” dedi.
Araştırmacıya göre kronolojik yaş, beynin yaşlanması, bilişsel işlevler ile Alzheimer ve demans belirtileri geleneksel olarak birbirinden farklı ve çoğu zaman maliyetli yöntemlerle ölçülüyor. Ancak bu farklı göstergeler kişinin konuşma biçiminde ortak bir şekilde ortaya çıkıyor olabilir.
Araştırmacılar, biyolojik yaşlanmayı ölçmek için kullanılan birçok mevcut yöntemin MR cihazı, kan örneği veya uzmanlar tarafından gerçekleştirilen klinik değerlendirmeler gerektirdiğine dikkat çekti.
Buna karşılık “konuşma saati”, standart cihazlarla uzaktan uygulanabilen, düşük maliyetli ve müdahalesiz bir alternatif sunabilir.
Ancak araştırmacılar yöntemin henüz bir demans tanı testi olmadığını vurguladı. Ayrıca konuşması daha yaşlı görünen kişilerin ileride bilişsel gerileme yaşayıp yaşamayacağını öngörüp öngöremediği de henüz bilinmiyor.