ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Türkiye'nin F-35 savaş uçaklarını almasının Rusya'dan satın aldığı S-400 sistemleriyle ilgili sorunun çözülmesine bağlı olduğunu söyledi. Rubio, Türkiye ile Yunanistan arasında ihtilaf yaşanmasına 'asla izin vermeyeceklerini' belirtti.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Türkiye'nin F-35 savaş uçaklarını teslim alıp alamayacağına ilişkin, bunun Rusya'dan alınan S-400 hava savunma sistemleriyle ilgili meselenin çözülmesine bağlı olduğunu söyledi.
REKLAM
REKLAM
Atina ziyareti sırasında ekathimerini gazetesine röportaj veren Rubio, “S-400 sistemiyle ilgili. Dolayısıyla şu anda bu mesele çözülmüş değil ve yasal olarak, sorun çözülene kadar bu transferi gerçekleştiremeyiz,” dedi.
Rubio, Türkiye'nin NATO üyesi olduğunu ve Trump'ın uçakların teslimatının, mümkün olması halinde, gerçekleştirilmesini istediğini söyledi. Ancak ABD Kongresi tarafından kabul edilen yasaların ve Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası'ndaki hükümlerin F-35'lerin Türkiye'ye transferine ilişkin katı şartlar getirdiğini belirtti.
Rubio, “Şu anda bu mesele çözülemez durumda ve yasal olarak, bu sorun çözülene kadar transfer gerçekleşemez,” dedi. Bunun nasıl çözülebileceğine ilişkin “çeşitli seçenekler” bulunduğunu belirten Rubio, ancak henüz bir sonuca ulaşılmadığını kaydetti.
S-400'lerin Türkiye'den taşınması gündemde
Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, 30 Eylül Çarşamba günü yaptığı açıklamada, Türkiye'deki S-400 sistemlerinin başka bir ülkeye taşınmasına ilişkin görüşmeler yürütüldüğünü söyledi.
Peskov'un açıklaması, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov'un S-400 sistemlerinin başka bir ülkeye devredilmesinin mümkün olabileceğini söylemesinin ardından geldi.
Lavrov, Moskova'nın, sistemlerin gönderileceği ülkenin Rusya ile dostane ilişkilere sahip olması ve S-400'lerin bakımını üstlenmesi koşuluyla böyle bir transfere onay verebileceğini belirtmişti.
Türkiye neden F-35 programından çıkarıldı?
Türkiye, Suriye savaşı ve Ankara-Washington ilişkilerindeki diğer anlaşmazlıkların yaşandığı dönemde, 2017 yılında Rusya'dan S-400 hava savunma sistemleri satın aldı.
NATO müttefikleri tarafından eleştirilen anlaşmanın ardından ABD, Türkiye'ye Rusya'dan S-400 alımı nedeniyle Hasımlarına Yaptırımlarla Karşı Koyma Yasası (CAATSA) kapsamında yaptırım uyguladı.
Washington ayrıca, Türkiye'nin F-35 savaş uçağı programındaki katılımını sona erdirdi. Ankara, programdan çıkarılmadan önce F-35 uçakları için ödeme yapmış ve programın üretim sürecinde yer almıştı.
Türkiye uzun süredir F-35 programına dönüş konusundaki anlaşmazlığın çözülmesi için Washington ile görüşüyor. ABD Başkanı Donald Trump yönetimi de son dönemde Ankara'nın programa yeniden dahil edilmesi ihtimaline açık mesajlar verdi.
Trump, Temmuz ayının başlarında Ankara'da düzenlenen NATO Zirvesi sırasında Türkiye'nin F-35 programına yeniden alınması ihtimalini değerlendirdiğini söylemişti.
S-400'lerin Türkiye'den başka bir ülkeye transfer edilmesi, Washington ile Ankara arasındaki anlaşmazlığın çözümünde önemli bir adım olabilir. Ancak mevcut açıklamalarda Türkiye'nin sistemleri hangi ülkeye devredeceğine veya transferin ne zaman gerçekleşeceğine ilişkin kesinleşmiş bir bilgi bulunmuyor.
Rusya'nın Türkiye ile S-400'lerin geleceği konusunda temas halinde olduğunu doğrulaması, konuya ilişkin görüşmelerin sürdüğünü gösteriyor.
Türkiye-Yunanistan ihtilafına 'izin vermeyeceğiz'
ABD Dışişleri Bakanı Rubio, Türkiye ile Yunanistan arasında Ege Denizi veya Kıbrıs nedeniyle ihtilaf yaşanmasına “asla izin vermeyeceklerini" belirtti.
Rubio, böyle bir senaryoda ABD'nin iki ülke arasındaki gerilimin daha da tırmanmasını önlemek için bir güvenlik taahhüdünde bulunup bulunmayacağı yönündeki soruya, Türkiye ve Yunanistan'ın NATO müttefiki ve ortağı olduğunu hatırlatarak yanıt verdi.
İki ülke arasında böyle bir gerilimin yaşanmasının “kimsenin yararına olmayacağını” belirten Rubio, bunun ne Türkiye ne Yunanistan ne de ABD açısından iyi bir sonuç doğuracağını ifade etti.
Rubio, Washington'ın böyle bir gelişmeye izin veremeyeceğini ve kendisinin de Türkiye ile Yunanistan arasında çatışma çıkacağına inanmadığını söyledi.
Türkiye ile Yunanistan arasındaki Ege ve Doğu Akdeniz kaynaklı anlaşmazlıklar, Atina'nın son yıllarda savunma bütçesini önemli ölçüde artırmasının başlıca gerekçeleri arasında yer alıyor.
Yunanistan, Türkiye ile yürütülen görüşmelerin ya da konunun uluslararası bir mahkemeye taşınması halinde yargı sürecinin esas olarak Ege ve Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarının belirlenmesiyle sınırlı tutulması gerektiğini savunuyor.
Ankara ise iki ülke arasındaki sorunların yalnızca deniz yetki alanlarıyla sınırlı olmadığını belirtiyor. Türkiye, Ege'deki egemenlik meseleleri, sınırlar, hava sahası ve bazı adaların silahsızlandırılmış statüsü dahil olmak üzere mevcut anlaşmazlıkların bir bütün olarak ele alınması gerektiğini savunuyor.
Atina'nın son dönemdeki savunma yatırımları kapsamında ABD'den 20 F-35 savaş uçağı satın alma anlaşması da bulunuyor. İlk uçakların 2028'in sonlarına doğru Yunanistan'a teslim edilmesi bekleniyor. Anlaşma, Atina'ya 20 adet daha F-35 alma seçeneği de tanıyor.